Гусев (шәһәр)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гусев (шәһәр) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Гусев
Flag of Gusev (Kaliningrad oblast).png
Байрак
Coat of Arms of Gusev (Kaliningrad oblast).png
Герб
Гусев (шәһәр) (Русия)
Гусев
Ил Русия
Федерация субъекты Калининград өлкәсе
Район Гусев районы
Координатлар 54°35′00″ т. к. 22°12′00″ кч. о.HGЯO
Халык саны 28 508[1] кеше
Сәгать кушагы UTC+2
Телефон коды 40143
Автомобиль коды 39, 91
ГАТОБК коды 27 212 501 000

Гусев (рус. Гусев, 1946 елга кадәр Гумбиннен, алман. Gumbinnen) — Русия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 28 508 кеше (2014)[1].

Сәгать кушагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калининград вакыты

Гусев Калининград вакыты (Kaliningrad Time Zone, USZ1) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +2:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы -1 сәгатьне тәшкил итә һәм Русиядә MSK-1 итеп күрсәтелә.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Пруссия кенәзлегенә караган Гумбиннен авылы беренче мәртәбә 1580 елда телгә алына. 1709-1711 елларда авыл халкын тагун (чума) чире кырып бетерә.

1724 елда Гумбинненга шәһәр статусы бирелә, 1730-елларда бирегә Зальцбургтан халык күчереп утыртыла. 1815 елдан 1945 елгача Гумбиннен бүлгесе үзәге булып торган. Шәһәр аша КөнигсбергШталлупөнен тимер юлы салынганнан соң аның икътисадый әһәмияте үсә барган. 19 йөз азагында шәһәрдә митал кою заводы, механик остаханә, өй җиһазлары фәбриге, тегермән, 2 такта яру заводы, берничә кирпеч заводы һәм сөт заводы эшли.

1914 елның августында шәһәр тирәсендә Беренче бөтендөнья сугышының бер өлеше булган Гумбиннен сугышы урын ала һәм Гумбиннен бер ай диярлек урыс оккупациясе астында була. Сугыштан соң биредә Көнчыгыш Пруссиянең шактый өлешенә хезмәт күрсәткән электр станциясе төзелә.

1944 елның 14 октябрендә Гумбиннен зур зыян китергән совет һава һөҗүмен кичерә, алты көннән соң шәһәр совет гаскәрләре тарафыннан алына. Ике көн үткәчтен вермахт шәһәрен кире кайтара. 1945 елның 21 гыйнварында шәһәр янә совет гаскәрләре тарафыннан алына. Сугыш беткәчтен шәһәр ССРБ тәркибенә күчә, төп халкы Алманиягә сөрелә, алар урынына үзәк русиялеләр һәм беларусиялеләр күчерелеп утыртыла. 1946 елда шәһәргә Гусев исеме бирелә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
187518901925193319391959[2]1967[3]1970[4]1979[5]1989[6]
914412 20719 00219 98722 18114 17420 00022 05324 57427 031
1992[3]1996[3]1998[3]2000[3]2001[3]2002[7]2003[3]2005[3]2006[3]2007[3]
27 70028 20028 00027 90027 80028 46728 50028 10028 10028 000
2008[3]2010[8]2011[3]2012[9]2013[10]2014[1]
28 00028 26028 30028 54228 53428 508

Милләтләр (2010): урыслар (88,6%), украиннар (3,3%), белоруслар (2,6%), алманнар (1,1%), литвалылар (1,1%).[11][12]

Шәһәрдә туган күренекле кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. 2014 елның 2 август көнендә тикшерелгән. 2014 елның 2 август көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  2. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу(рус.). Демоскоп Weekly. 2013 елның 25 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 28 апрель көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Народная энциклопедия «Мой город». Гусев (город)
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 2013 елның 25 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 28 апрель көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 2013 елның 25 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 28 апрель көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. 2011 елның 22 август көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Калининградская область. Численность и размещение населения. 2014 елның 3 февраль көнендә тикшерелгән. 2014 елның 3 февраль көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  8. перепись населения 2010 года_том1.xlsx Всесоюзная перепись населения 2010 года. Калининградская область. Таблица 10. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов. 2013 елның 28 ноябрь көнендә тикшерелгән. 2013-11-228 көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. 2014 елның 31 май көнендә тикшерелгән. 2014 елның 31 май көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). 2013 елның 16 ноябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 16 ноябрь көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  11. 2010 елгы җанисәп алу базасы.
  12. Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә