Гусев (шәһәр)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гусев (шәһәр) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Гусев (шәһәр)
Gumbinė7.JPG
Coat of Arms of Gusev (Kaliningrad oblast).png
Халык саны 28 257 (2017) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән Модуль:I18n/complex_date:1381: attempt to call upvalue 'Roman' (a nil value) Edit this on Wikidata
Сәгать поясы UTC+02:00
Кардәш шәһәрләр Пабьянитсе, Голдап[d], Казлу-Руда[d] һәм Ваукавыск
География
Ил Русия
Мәйдан 16.25 квадрат километр
ДДӨБ 45 метр Edit this on Wikidata
Координатлар 54°35'0"N, 22°12'0"E, 54°35'31.99"N, 22°11'58.99"E
Почта индексы 238051 Edit this on Wikidata
Телефон коды 40143 Edit this on Wikidata


Гусев (рус. Гусев, 1946 елга кадәр Гумбиннен, алман. Gumbinnen) — Русия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 28 508 кеше (2014)[1].

Сәгать кушагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калининград вакыты

Гусев Калининград вакыты (Kaliningrad Time Zone, USZ1) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +2:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы -1 сәгатьне тәшкил итә һәм Русиядә MSK-1 итеп күрсәтелә.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Пруссия кенәзлегенә караган Гумбиннен авылы беренче мәртәбә 1580 елда телгә алына. 1709-1711 елларда авыл халкын тагун (чума) чире кырып бетерә.

1724 елда Гумбинненга шәһәр статусы бирелә, 1730-елларда бирегә Зальцбургтан халык күчереп утыртыла. 1815 елдан 1945 елгача Гумбиннен бүлгесе үзәге булып торган. Шәһәр аша КөнигсбергШталлупөнен тимер юлы салынганнан соң аның икътисадый әһәмияте үсә барган. 19 йөз азагында шәһәрдә митал кою заводы, механик остаханә, өй җиһазлары фәбриге, тегермән, 2 такта яру заводы, берничә кирпеч заводы һәм сөт заводы эшли.

1914 елның августында шәһәр тирәсендә Беренче бөтендөнья сугышының бер өлеше булган Гумбиннен сугышы урын ала һәм Гумбиннен бер ай диярлек урыс оккупациясе астында була. Сугыштан соң биредә Көнчыгыш Пруссиянең шактый өлешенә хезмәт күрсәткән электр станциясе төзелә.

1944 елның 14 октябрендә Гумбиннен зур зыян китергән совет һава һөҗүмен кичерә, алты көннән соң шәһәр совет гаскәрләре тарафыннан алына. Ике көн үткәчтен вермахт шәһәрен кире кайтара. 1945 елның 21 гыйнварында шәһәр янә совет гаскәрләре тарафыннан алына. Сугыш беткәчтен шәһәр ССРБ тәркибенә күчә, төп халкы Алманиягә сөрелә, алар урынына үзәк русиялеләр һәм беларусиялеләр күчерелеп утыртыла. 1946 елда шәһәргә Гусев исеме бирелә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
187518901925193319391959[2]1967[3]1970[4]1979[5]1989[6]
914412 20719 00219 98722 18114 17420 00022 05324 57427 031
1992[3]1996[3]1998[3]2000[3]2001[3]2002[7]2003[3]2005[3]2006[3]2007[3]
27 70028 20028 00027 90027 80028 46728 50028 10028 10028 000
2008[3]2010[8]2011[3]2012[9]2013[10]2014[1]
28 00028 26028 30028 54228 53428 508

Милләтләр (2010): урыслар (88,6%), украиннар (3,3%), белоруслар (2,6%), алманнар (1,1%), литвалылар (1,1%).[11][12]

Шәһәрдә туган күренекле кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Archived from the original on 2014-08-02. Retrieved on 2014-08-02.
  2. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Archived from the original on 2013-04-28. Retrieved on 2013-09-25.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Народная энциклопедия «Мой город». Гусев (город)
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.. Демоскоп Weekly. Archived from the original on 2013-04-28. Retrieved on 2013-09-25.
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.. Демоскоп Weekly. Archived from the original on 2013-04-28. Retrieved on 2013-09-25.
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Archived from the original on 2011-08-22.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Калининградская область. Численность и размещение населения. Archived from the original on 2014-02-03. Retrieved on 2014-02-03.
  8. Всесоюзная перепись населения 2010 года. Калининградская область. Таблица 10. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов. Archived from перепись населения 2010 года_том1.xlsx the original on 2013-11-228. Retrieved on 2013-11-28.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Archived from the original on 2014-05-31. Retrieved on 2014-05-31.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Archived from the original on 2013-11-16. Retrieved on 2013-11-16.
  11. 2010 елгы җанисәп алу базасы.
  12. Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә