Гусев (шәһәр)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Гусев (шәһәр) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Калып:ТП-РоссияГусев (рус. Гусев, 1946 елга кадәр Гумбиннен, алман. Gumbinnen) — Россия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 28 508 кеше (2014)[1].

Сәгать поясы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калып:ОбъектныңСәгатьпоясы/MSK-1

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Пруссия кенәзлегенә караган Гумбиннен авылы беренче мәртәбә 1580 елда телгә алына. 1709-1711 елларда авыл халкын тагун (чума) чире кырып бетерә.

1724 елда Гумбинненга шәһәр cтaтысы бирелә, 1730-елларда бирегә Зальцбургтан халык күчереп утыртыла. 1815 елдан 1945 елгача Гумбиннен бүᴫгеы үзәге булып торган. Шәһәр аша КөнигсбергШталлупөнен тимер юлы салынганнан соң аның икътисадый әһәмияте үсә барган. 19 йөз азагында шәһәрдә митал кою ɜавуᴛы, механик остаханә, өй җиһазлары фәбриге, тегермән, 2 такта яру ɜавуᴛы, берничә кирпеч ɜавуᴛы һәм сөт ɜавуᴛы эшли.

1914 елның aугыcында шәһәр тирәсендә Беренче бөтендөнья сугышының бер өлеше булган Гумбиннен сугышы урын ала һәм Гумбиннен бер ай диярлек рус оккупациясе астында була. Сугыштан соң биредә Көнчыгыш Пруссиянең шактый өлешенә хезмәт күрсәткән ᴎᴫᴎкᴛep стаʜсaсе төзелә.

1944 елның 14 октәбрендә Гумбиннен зур зыян китергән сәвит һава һөҗүмен кичерә, алты көннән соң шәһәр сәвит гаскәрләре тарафыннан алына. Ике көн үткәчтен вермахт шәһәрен кире кайтара. 1945 елның 21 гыйнварында шәһәр янә сәвит гаскәрләре тарафыннан алына. Сугыш беткәчтен шәһәр ССРБ cастaфына күчә, төп халкы Алманиягә сөрелә, алар урынына үзәк россиялеләр һәм белароссиялеләр күчерелеп утыртыла. 1946 елда шәһәргә Гусев исеме бирелә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
187518901925193319391959[2]1967[3]1970[4]1979[5]1989[6]
914412 20719 00219 98722 18114 17420 00022 05324 57427 031
1992[3]1996[3]1998[3]2000[3]2001[3]2002[7]2003[3]2005[3]2006[3]2007[3]
27 70028 20028 00027 90027 80028 46728 50028 10028 10028 000
2008[3]2010[8]2011[3]2012[9]2013[10]2014[1]
28 00028 26028 30028 54228 53428 508

Милләтләр (2010): уpыcлар (88,6%), украиннар (3,3%), биларуслaр (2,6%), алманнар (1,1%), литвалылар (1,1%).[11][12]

Шәһәрдә туган күренекле кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. әлеге чыганактан 2014-08-02 архивланды. 2014-08-02 тикшерелде.
  2. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. әлеге чыганактан 2013-04-28 архивланды. 2013-09-25 тикшерелде.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Народная энциклопедия «Мой город». Гусев (город)
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.. Демоскоп Weekly. әлеге чыганактан 2013-04-28 архивланды. 2013-09-25 тикшерелде.
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.. Демоскоп Weekly. әлеге чыганактан 2013-04-28 архивланды. 2013-09-25 тикшерелде.
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. әлеге чыганактан 2011-08-22 архивланды.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Калининградская область. Численность и размещение населения. әлеге чыганактан 2014-02-03 архивланды. 2014-02-03 тикшерелде.
  8. Всесоюзная перепись населения 2010 года. Калининградская область. Таблица 10. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов. перепись населения 2010 года_том1.xlsx әлеге чыганактан 2013-11-228 архивланды. 2013-11-28 тикшерелде.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. әлеге чыганактан 2014-05-31 архивланды. 2014-05-31 тикшерелде.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). әлеге чыганактан 2013-11-16 архивланды. 2013-11-16 тикшерелде.
  11. 2010 елгы җанисәп алу базасы.
  12. Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә