Дутар
| Дутар | |
|---|---|
 | |
| Чыгыш иле |
 Иран[1]Үзәк Азия |
| Матди булмаган мәдәни мирас статусы | Кешелекнең матди булмаган мәдәни мирасының репрезентатив исемлеге[d][1] |
| Нинди веб-биттә тасвирланган | ich.unesco.org/en/RL/01492(ингл.), ich.unesco.org/fr/RL/01492(фр.) һәм ich.unesco.org/es/RL/01492(исп.) |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Матди булмаган мәдәни мирас[d] |
| Һорнбостель-Закс классификациясе | 321.322 |
 Дутар Викиҗыентыкта | |
Дутар (фарс. دو تار/dutār < دو «ике» и تار «кыл»; таҗ. дутор; төрекм. dutar, tamdyra; үзб. dutor; уйг. dutar/دۇتار) – Иран, Үзәк һәм Көньяк Азия халыкларында таралган ике кыллы чиртмә музыка коралы. Дутарда уйнау - бәхшеләр иҗатының аерылмас өлеше.
Тасвирлама
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Дутарлар гадәттә 1150-1200 мм озынлыктагы груша калыбындагы резонатор һәм көчле муен белән аерыла. Корпусы нечкә агач пластиналардан ябыштырыла. Дутарга, кагыйдә буларак, 13-17 эчәктән ясалган пәрдәләр һәм ике җеп озын ефәк кыллар тартыла[2].
Тавыш тәртибе астан хроматик һәм өстән диатоник. Аралыгы: 12 октава. Тавышы нечкә, үзенчәлекле яңгырау белән (дека буйлап тырнакларның шуышуыннан) [3].
Дутарны халык һәм профессиональ башкаручылар соло һәм ансамбль коралы, шулай ук җырлау өчен аккомпанемент буларак кулланалар. Кечкенә пьесалар һәм мәкамнең инструменталь өлешләрен башкаралар.
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1 2 Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, Liste représentative du patrimoine culturel immatériel de l’humanité, Lista Representativa del Patrimonio Cultural Inmaterial de la Humanidad
- ↑ Дутар // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2005. — Т. II. — ISBN 9965-9746-3-2.
- ↑ Дутар // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2005. — Т. II. — ISBN 9965-9746-3-2.
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Сокровища Самаркандского музея. Проспект. Ташкент. 1983. Тираж 10000