Золтан Кодай

маҗар. Kodály Zoltán
Ватандашлык	Маҗарстан
Туу датасы	16 декабрь 1882(1882-12-16)[…]
Туу урыны	Кечкемет, Аустрия-Маҗарстан
Үлем датасы	6 март 1967(1967-03-06)[…] (84 яшь)
Үлем урыны	Будапешт, Маҗарстан
Үлем төре	табигый үлем[d]
Үлем сәбәбе	миокард инфаркты
Күмелү урыны	Фаркашрети[d]
Ире яки хатыны	Эмма Шандор[d] һәм Sarolta Péczely[d]
Туган тел	маҗар теле
Һөнәр төре	классик музыка композиторы, урта белем бирү оешмасында укытучы, музыкальный этнограф
Эш урыны	Музыкальная академия Ференца Листа[d] һәм Ньюгат[d]
Башкарган вазыйфа	депутат Государственного собрания Венгрии[d] һәм president of the Hungarian Academy of Sciences[d]
Әлма-матер	Музыкальная академия Ференца Листа[d] һәм Будапешт университеты[d]
Укытучылары	Ганс фон Кёсслер[d] һәм Шарль Мари Видор[d]
Шәкертләр	Бела Тардош[d], Энн Лаубер[d], Антал Дорати[d], István Pártos[d], Helen Glatz[d], Ференц Фричаи[d], Дьёрдь Коша[d], Tibor Varga[d], Лили Краус[d], Тамаш Вашари[d], Эржебет Сёньи[d], Ferenc Schwalm[d] һәм Дьёрдь Шандор[d]
Активлык урыны	Будапешт
Сәяси фирка әгъзасы	бәйсез[d]
Партнёр в спорте или профессии	Бела Барток[d]
Музыкаль инструмент	виолончель[d]
Әсәрләр исемлеге	list of compositions by Zoltán Kodály[d]
Әгъзалык	ГДР сәнгатьләр академиясе[d], Маҗарстан фәннәр академиясе[d] һәм Бавария сынлы сәнгатьләр академиясе[d]
Жанр	классик музыка[d]
Бүләкләр	премия имени Кошута[d] (1948) Корона Корвина[d] (1930) премия «Наследие Венгрии»[d] (1996) заслуженный художник Венгрии[d] (1952) премия имени Кошута[d] (1951) премия имени Кошута[d] (1957) почётный член Международного общества современной музыки[d]
Досье в	Швейцария башкарма сәнгатьләр архивы (SAPA)[d]
Золтан Кодай Викиҗыентыкта

Золтан Кодай (маҗар. Kodály Zoltán; 1882 елның 16 декабре, Кечкемет — 1967 елның 6 марты, Будапешт) — Маҗарстан композиторы һәм музыка теоретигы, педагог.

Тормыш юлы

Балачактан ук скрипкада уйный, әтисе-һәвәскәр музыканттан өйрәнә. 1900 елда Будапешт университетының телләр бүлегенә һәм бер үк вакытта Маҗарстан Король музыка академиясенә Һанс Фон Кёсслерның композиция классына укырга керә. Курс тәмамлангач, бер ел дәвамында Парижда Шарль Видорда укый.

1905 елдан маҗар халык музыка мирасы әсәрләрен җыю белән шөгыльләнә, шул максат белән Маҗарстанның төрле провинцияләрендәге авылларга йөри. 1906 елдан башлап, Бела Барток белән берлектә, күп санлы халык җырлары җыентыкларын бастыра. 1912 елдан Кодай — Будапешттагы музыка академиясе профессоры. Аның шәкертләре арасында Габор Дарваш, Антал Дорати, Золтан Гардоньи, Дьюла Давид, Режё Сугар кебек танылган музыка культурасы эшлеклеләре була. Бу чорда композитор музыка теориясе белән актив шөгыльләнә, музыка педагогикасы буенча хезмәтләр яза. Аерым алганда, үз укучысы Енё Адам белән берлектә профессиональ булмаган музыкантларны һәм хор төркемнәрен өйрәткәндә уңышлы кулланыла торган Кодай методын эшли.

Беренче бөтендөнья сугышы елларында Кодай, Бела Барток белән берлектә, Австро-Маҗарстанның хәрби министрлыгының Будапешттагы матбугат бүлегенең музыка секторында эшли. 1919 елда Маҗарстан совет Җөмһүрияте хөкүмәте аны музыка сәнгатенең югары мәктәбе дип үзгәртелгән музыка академиясенең вице-президенты итеп билгели; хортистлар режимы урнаштырылганнан соң педагогик эшчәнлеген вакытлыча туктатырга мәҗбүр була (1921 елга кадәр). 1942 елда отставкага чыга, мактаулы профессор исемен ала, Икенче бөтендөнья сугышы ахырында Маҗарстан сәнгать советы президенты була. 1966 елда аның хөрмәтенә аталган кыллы квартет формалаштырыла.

Халыкара музыкаль белем бирү җәмгыятенең мактаулы президенты. Музыка сәнгате өлкәсендәге казанышлары өчен Маҗарстан Халык Җөмһүрияте бүләкләре белән билгеләп үтелә.

Музыкаль әсәрләр

Рухи музыка

• Psalmus Hungaricus — 1923
• Budavari Te Deum — 1936
• Missa brevis — 1944
• Adventi evek — 1963

Оркестр композицияләре

• Җәйге кич — 1906
• «Хари Янош» операсыннан сюита — 1927
• Галантадан биюләр — 1933
• «Тавис» маҗар халык җырына вариацияләр — 1937
• Оркестр өчен концерт — 1940
• Симфония — 1960

Камера музыка

• Скрипка һәм виолончель өчен лирик романслар — 1898
• Виолончель, скрипка һәм контрабас өчен адажио — 1910
• Виолончель һәм фортепиано өчен соната, 4 нче әсәр
• Соло виолончель өчен соната, 8 нче әсәр
• Виолончель һәм фортепиано өчен сонатина
• Виолончель һәм скрипка өчен дуэт, 7 нче әсәр
• Кыллы квартет № 1, 2 нче әсәр
• Кыллы квартет № 2, 10 нчы әсәр
• 9 фортепиано әсәре, 3 нче әсәр
• 7 фортепиано әсәре, 11 нче әсәр

Сочиненияләр

Kodaly, Zoltan «Wege zur Musik», Budapest, Corvina Kiado — 1983.

Кинематограф

• «Өченче дәрәҗәдәге якын элемтәләр» фантастик фильмында саңгырау телсез балаларны музыкага өйрәтү өчен эшләнгән ишарәләр теле — Золтан Кодай эзлеклелеге турында сөйләнелә.