Изге Кирилл

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Изге Кирилл latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Сурәт
Җенес ир-ат
Тәхәллүс Filozof[1]
Туу датасы 827[2][3]
Туу урыны Сәләник, Борынгы Рим
Үлем датасы 14 февраль 869(0869-02-14)
Үлем урыны Рим, Папа өлкәсе[d][4]
Кардәш Мефодий Моравский
Һөнәр төре тәрҗемәче, мисиянир, язучы
Әгъзалык Седмочисленники[d]
Статус канонизации святой[d]
Праздник святого 14 февраль
Commons-logo.svg Изге Кирилл Викиҗыентыкта

 

Кирилл (дөньялыкта Константин, Философ кушаматлы; 827(0827) , Салоники - 14 февраль 869 , Рим ) - апостолларга тиң изге, Византия миссионеры. Абыйсы Мефодий белән ул Инҗилне грек теленнән иске славян теленә тәрҗемәсен ясаучы.

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Салоникидә полк командиры Друнгария Лев гаиләсендә туган. 12 яшендә ул ятим кала һәм балигъ булмаган император Майкл III опекуны абруйлы логофет Феоктист аны үз канаты астына ала[5] . Балачактан искиткеч сәләтләрен күрсәтеп, Константинопольнең иң яхшы укытучыларында укып, ул фәлсәфә, диалектика, геометрия, арифметика, риторика, астрономия һәм шулай ук төрле телләрне өйрәнә [6] Ләкин, позициясенең өстенлекләрен санга сукмыйча, ул Кара диңгез ярындагы монастырьларның берсенә китә. Берникадәр вакыт ул ялгыз яши. Аннары ул Константинопольгә кире кайтарыла һәм үзе күптән түгел укыган шул ук Магнавр университетында фәлсәфә укытырга тәгаенләнә (шуннан бирле аңа Философ Константин кушаматы тагыла). Теологик бәхәсләрнең берсендә Кирилл элеккеге патриарх Джон VII "Анний" ны җиңә, ул аңа башкалада зур дан китерә.

852 елда ул ( башка чыганаклар буенча 855) Багдадка хәлифә Әл-Мүтәвәкилгә мөселман дине буенча бәхәсләшүгә җибәрелгән, анда Коръәнне яхшы белә дин аңа хөрмәт күрсәткәннәр [5] [7] [8]

856 елда Константинның меценаты булган логофет Феоктист үтерелә. Константин, шәкертләре белән абыйсы Мефодий аббат булып торган монастырьга киләләр. Бу монастырьдә Константин һәм Мефодий тирәсендә шундый ук фикердәш кешеләр төркеме җыела, һәм славян алфавитын булдыру идеясе барлыкка килә [9] .

862 елда Бөек Моравия кенәзе Ростислав илчеләре Константинопольдән укытучылар җибәрү үтенече белән килгәч, абыйлы-энеле анда җибәрелә. Алар Моравиядә өч елдан артык торалар, аннары шәкертләре белән Римгә китәләр. Көнбатыш чиркәвенең кайбер теологлары арасында Аллага мактау өч телдә : Иврит, Грек һәм Латин телләрендә генә бирелергә мөмкин дип санаганнар. Шуңа күрә, Моравия христианнары Константин һәм Мефодийны еретик тип, Папага шикәять җибәрәләр.

Константин Рим Пппасы Адрианга үзенең Херсонес сәяхәтендә алган изге Климент сөяген тапшырганнан соң, ул славян телендә гыйбадәт кылырга рәхсәт итә һәм тәрҗемә ителгән китапларны Рим чиркәүләренә куярга боера. Мефодий епископ санына нигез салына.

Римда Константин 868 елның декабрь башында каты авырып китә һәм 50 көннән соң (14 февраль) үлә.

Изге Клемент чиркәвендә Римдә күмелгән.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Czech National Authority Database
  2. Национальная библиотека Австралии — 1960.
  3. Catalogue of the Library of the Pontifical University of Saint Thomas Aquinas
  4. Алмания дәүләт китапханәсе, Берлин дәүләт китапханәсе, Бавария дәүләт китапханәсе һ.б. Record #118523120 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 Кирилл (Константин Философ) // Энциклопедия «Вокруг Света».
  6. Кирилл (Константин Философ) // History-persons.ru.
  7. Кирилл Брагин. Святые Кирилл и Мефодий — просветители славян.
  8. Значение миссии святых Кирилла и Мефодия // Мир знаний.
  9. Просветительская деятельность Константина (Кирилла) и Мефодия

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Юрий Осипов. — М., 2004—2017.
  • Константиин-Кирилл Философ   / М.Громов   // Яңа фәлсәфи энциклопедия   : 4 томда.   / алдагы. фәнни-ред. Совет В.С.Степин .   - 2 нче басма, Рев. һәм өстәргә.   - М.   : Фикер, 2010.   - 2816   fromәр сүзнең.
  • Копылов А.Н. Кирилл һәм Методий // Хәзерге гуманитар тикшеренүләр. - 2014. - No. 2. - 14-21 б.
  • Крысько В. Б. Иске чиркәү славян каноны Кирилл Философ: Чыганаклар һәм реконструкция.   - М .: Азбуковник, 2014.   - 720   fromәр сүзнең.   - 300 данә   - ISBN 978-5-91171-091-9 .
  • Tachiaos A.-E. Н. Изге кардәшләр Кирилл һәм Методий, славяннарның мәгърифәтчеләре. - Сергиев Посад, 2005.
  • Турилов А. .Әм. Кириллдан Философ Константин Костенецкий һәм Василий Софиянинга кадәр (IX-XVII гасыр славяннары тарихы һәм мәдәнияте). - М.: Индрик, 2011 .-- 448 б. - 800 данә - ISBN 978-5-91674-146-9 .
  • Турилов А. .Әм. Зур тәрбиячеләр .
  • И. А. Шалина, А. П. Иванникова. Кирилл   // Православие энциклопедиясе .   - М.   : "Православие энциклопедиясе" чиркәү фәнни үзәге, 2014.   - Т.   XXXIV.   - КЕРЕМ.   186-225.   - 752   fromәр сүзнең.   - 33   000 данә   - ISBN 978-5-89572-039-4 .