Эчтәлеккә күчү

Индонезия телендә Санскрит теленнән алынма сүзләр исемлеге

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Индонезия телендә Санскрит теленнән алынма сүзләр исемлеге latin yazuında])

Гәрчә Һинд дине һәм Буддизм дине Индонезиядә бүтән төп диннәр булмаса да, бу диннәр өчен этәргеч Санскрит теле зур дәрәҗәгә ия, һәм аның статусы Инглиз телендә һәм башка Көнбатыш Европа телләрендә Латин теленә охшаш. Санскрит шулай ук неологизмнар өчен төп ресурс булып тора; болар гадәттә Санскрит тамырларыннан алына. Мәсьәлән, Джаяпур шәһәренең исеме (элеккеге Һолландиа) һәм Джаявиджая Таулары (элеккеге Әфлисун Төс Сырты) 1960-ынчы елларда уйлап чыгарылган; икесе дә Санскрит теленнән элеккеге Голландия колониаль исемнәрен алыштырыр өчен уйлап чыгарылган. Кайбер Индонезия хәзерге намус медальләре һәм бүләкләр, мәсьәлән Бинтанг Махапутра медале, Калпатару бүләге һәм Адипура бүләге, шулай ук Санскриттан алынган исемнәр. Санскриттан алынган алынма сүзләр дин, сәнгать һәм көнкүреш тормышның күп аспектларын каплый. Санскрит йогынтысы Һиндстан белән 1-енче гасырга күпкә кадәр контактлардан килгән.[1] Сүзләр я турыдан-туры Һиндстаннан алынганнар, я Иске Ява теле аша үтеп кергән. Иса Җәмгыятеннән Профессор П.Дж.Зоэтмульдер Иске Ява теле - Инглиз сүзлегендә сүзләрнең саны 25 000 мәкаләдән аз түгел. Яртысы диярлек Санскриттан алынма сүзләр. Санскрит теленнән алынган сүзләр, башка сүзләрдән алынган сүзләрдән аермалы буларак, Индонезия теленә шул кадәр дәрәҗәдә үтеп кергән ки, аларны чит сүзләр дип атамыйлар.

wid.ya.is.wa.ra

Индонезия сүзе Индонезия мәгънәсе Санскрит сүзе Санскрит транскрипциясе Санскрит мәгънәсе Мәгънә
abrakпыяла, слюда кебек чиста тау продуктыअभ्रकabhrakaтальк, слюда
acaraчара, программада элементआचारācāraйола, практика, тотыш
adakalaкайчакकदा कालkadā-kālakada: бер вакыт, kala: вакытlit. whenever-time
adaбулу, ия булырга, чынआधाādhāтотарга, ия булырга
adalahбулырга (билгеләмә)आधारःādhāraḥкораб, аңлау, бәйләнеш
adi- (b.m.)ахыр чик (шигъри)अधिadhiөстән, моннан тыш
adicitaидеологияअधि
चित्त
adhi
citta
өстә, тышта
уйлау, максат, сәбәп
adikaraкуәтле, тотылгысызअधिकारadhikāraөстенлек, авторитет
adikaryaшедеврअधि
कार्य
adhi
kārya
өстә, тышта
эш, иҗад, продукт
adikuasaсуперкөчअधि
वश
adhi
vaśa
өстә, тышта
куәт, контроль, доминион
adimargaбөек юлअधि
मार्गः
adhi
mārgaḥ
өстә, тышта
юл
adipati, dipatiаксөяк (титул),
җирле хөкүмәт
अधि
पति
adhi
pati
өстә, тышта
хөкем сөрергә
adirajaимператорअधि
राज
adhi
raja
өстә, тышта
патша
adiratnaзәркән әйбереअधि
रत्न
adhi
ratna
өстә, тышта
зәркән әйбере
adisiswaат казанган студентअधि
शिष्यः
adhi
śiṣyah
өстә, тышта
студент
aditokohкаһарман, төп роль уйнаучыअधिadhiөстә, тыштаtokoh персонажны аңлата.
adiwangsaбөек милләт, аксөякअधि
वंश
adhi
vaṁśa
өстә, тышта
сызык, династия
bangsaны карагыз.
adiwarnaбик матур, бик яхшыअधि
वर्ण
adhi
varṇa
өстә, тышта
төс
agamaдинआगमāgamaтрадицион доктрина, изге тәгълимат
ahimsaбер кемне дә җәрәхәтләмәүअहिंसाahiṃsāбер кемне дә җәрәхәтләмәү
ajnabi (arch.)таныш булмаган кеше (классик сүз)अज्ञातिajñātiтуган булмаган кешеअज्ञ (ajñā) = unknown.
aksaraletterअक्षरakṣaraletter
alpaваемсызअल्पalpaвак
amertaүлемсез, мәңге, онытылмаганअमृतamṛtaүлемсез, Ходайлар эчемлеге
ananda, anakda, nandaугылधर्मनन्दन
नन्दन
dharmanandana
naṃdana
"дхарма шатлыгы яки угыл"
угыл
anekaкүптөрле, төрле, бөтен сортлыअनेकanekaкүп, төрлеa- (not), eka (one)
anekaragamтөрле шоуअनेक ग्रामःaneka-rāgamтөрле шкала
anekawarnaкүп-төслеअनेक वर्णaneka-varṇaтөрле төс
anggotaтән әгъзасыअङ्गताaṅga-jāḥтәннән, әгъзадан туган
angkaсанअङ्कaṅkaсан константасы
angkaraоятсызлык, рәхимсезлекअहंकारahaṁ-kāraэго, горурлык эшләүче
angkasaкүкआकाशākāśaкүк
angkasawanастронавтआकाश वनākāśa-vānкүк + ия булган
angsaказहंसhaṁsaаккош
angsanaPterocarpus indicusअसनasanaTerminalia Tomen Indica
aniayaначар кайгырту, кимсетү, гаделсезлек, тиранияअन्यायanyāyaгөнаһлы эшчәнлек, бәла
antara,
antar-
арасындаअन्तर्antarарасында, уртасында
antariksaтышкы Галәмअन्तरिक्षantarikṣaтормышның өч сферасы яки төбәге уртасы
Утыз өч Ходай
anugerahбүләк, намус, рәхимлекअनुग्रहanugrahaрәхимлек, фатиха өләшергә
anumertaүлемнән соң, үлемнән соң казаныш өчен хәрби бүләкअनुमृत्anumṛtшуннан соң үләргә, following in death
anuswaraборын тартыгы, бигрәк тә борын тартыкларыअनुस्वारःanusvāraборын тартыгы, анусвара
artiмәгънәअर्थ
-
artha
krti
аңлату
аңлау
мәсьәлән, अर्थकथा (arthakathā) = мәгънәне аңлатучы.
arya1. Явада элеккеге вакытта югары рәсми өчен титул
2. Һиндле, Фарсы һәм Европалының бабасы
आर्यārya(намуслы) кеше, остаАрьянны карагыз
asaөметआशाāśāөмет
asana1. аяк позициясе (Дэваны чагылдыручы)
2. урындык, тәхет
आसनāsanaутыручы, асананы карагыз
asmaraмәхәббәт, дәртस्मरःsmaraḥмәхәббәт
asramaтулай торакआश्रमāśramaдинни тәртип, көллият, ашрам
asta- (b.m.)сигезअष्टaṣṭaсигез
atauякиअथवाathavāальтернатив рәвештә, яки, я исә
atmaҗан, тормышआत्मन्ātmanсулау, тормыш, рух, җаншулай ук Атманны карагыз
ayahәтиआर्य
-
ārya,
ayya
кешеТамил телендә һәм Телугу телендә шулай ук
bacaязаргаवाच्vācсүзләр, сөйләшергә
bagaiкебекभगbhagaяхшы тәкъдир
bagiөчен, бирергәभागbhāgaбүлергә
bagindaгалиҗәнабभाग्यbhāgyaяхшы тәкъдир+ -nda: Austronesian suffix
bagusяхшы, үрнәк алырлыкभगbhagaяхшы тәкъдир, бәхет, иркен тормыш
bahagiaуңышлы, бәхетлеभाग्यbhāgyaяхшы тәкъдир, бәхет
bahasaтелभाषाbhāṣāбилге, тасвирлама
bahayaкуркынычभयbhayaкуркыныч
bahteraкорабवहित्रvahitraкөймә, кораб
bahuиңбашबाहुbāhuкул
bahu- (b.m.)күпबहुbahuкүп
bahwaтеге (conj.)भवbhavaбулып китәргә, халәт
baiduriопалवैडूर्यvaiḍūryaмәче күзе
baja, wajaкорыч, көчле металлवाजvājaкөч
bakti, bhaktiихтирам, тугърылык, хезмәт һ.б.भक्तिbhaktiбхакти
balaбәла, каза; шулй ук ярдәм итүне аңлатаबलbalaкуәт, көч
bangsaмилләт, расаवंशvaṁśaсызык, династиявамсаны карагыз
bangsawanаксөякवंश वनvaṁśa-vānдинастиясенең + ия
baratкөнбатышभरतbhārataҺиндстанҺиндстан Индонезиядән көнбатышта таба урнашкан.
barunaдиңгез ХодаеवरुणvaruṇaВаруна
basmiюк итәргә, җимерергәभस्मन्bhasmanашарга, тузан итеп таратырга
bau7.096 м² мәйдан үлчәү берәмлегеबाहुbāhuкул
bayuҗил (шигъри)वायुvāyuВайю: Һинду җил Ходае
belaякларгаवेलाvelāвакыт үлчәве, чик, интервал
belakaгадәти рәвештәबालकbālakaяшь
belantaraджунглиवनान्तरvanāntaraурман (интерьеры)
beliaяшьләрबाल्यbālyaбалачак
bencanaавария, бәла-казаवञ्चनvañcanaялганлау
bendaобъектभाण्डbhāṇḍaтоварлар
bendaharaхәзинәчеभाण्डारbhāṇḍāraсклад, кибет
berahi, birahiдәртле мәхәббәтविरहिन्virahin(бигрәк тә яраткан кешесеннән) аерылган
berhalaпот, Ходай сурәтеभट्टारbhaṭṭāraХодай
beritaяңалыкларवार्ताvārtāяңалыкларwartaны карагыз.
besiтимер (металл)वाशीvāśīтөбәлгән пычак
bestariакыллы (белеме күп)विस्तारिन्vistārinкиңәюче, зур, киң
biaraмонастырьविहारvihāraБудда яки Джайна монастыреwiharaны карагыз.
biarawanмонахлыкविहारवनvihāra
van
Будда яки Джайна монастыре
-man
wiharaны карагыз.
biasaгадәтиअभ्यासabhyāsaгадәт, кабатлау, практика
biayaчыгымव्ययvyayaюгалту, чыгым, сарыф итү
bicaraсөйләшергәविचारvicāraбәхәс, тану
bidadariапсара, нимфа, кечерәк хатын-кыз җенесле Алиһәләрविद्याधरीvidyādhariфея, fairy, белем иясе
bidanакушерविद्वानvidvānакыллы, vidwanvidvān: nom. masc. of vidvant (видвант сүзенең ир-ат җенесе формасы
bijaорлыкबीजंbījaṃорлыкклассик сүз, хәзерге сүз biji.
bijakакыллыविचक्ष्
विचक्षण
vicakṣ
vicakṣana
vicakṣ: билгеле итеп күрергә
bijaksanaакыллыविचक्षणvicakṣaṇaтәҗрибәле
bijiорлыкबीजंbījaṃорлык
biksubhikkhuभिक्षुbhikṣuхәерче, bhikkhu
biksunibhikkhuniभिक्षुbhikṣuхәерче, bhikkhuni
bila... булган вакыттаवेलाvelaвакыт
binaтөзергәभिन्नbhinnaтөрле, яңа төзелгән
binaragaбодибилдингभिन्नbhinnaике сүздән bina: төзергә һәм raga: тән
binasaүләргә, үлем, җимерелгәнविनाशvināśaҗимерү
bisaагу, явызлыкविषviṣaагуbisa шулай ук нәрсәнедер эшләргә сәләтле булырга дигәнне аңлата
bogaризыкभोगbhōga(ашау кебек) рәхәтлек объекты, ашау
buanaдөнья (шигъри)भुवनbhuvanaдөнья, җир, урын
budayaмәдәниятबुद्धि
दय
buddhi
daya
боддхиның : корбан һәм дхая: куәт, бирергә, күчерергә, якларга комбинациясе
budiсәбәп, корбанबुद्धिbuddhiакыл, үткенлек
budimanакыллыबुद्धिमानbuddhimānбоддхи иясе
bujanggaгалимभुजंगbhujaṅgaелан, вәсвәсәле
buktiдәлилभुक्तिbhuktiрәхәт, тормышка ашу, ия булу
bumiҗирभूमिbhūmiҗир биләмәсе
bupatiИндонезиядә икенче дәрәҗә административ өлкә башыभूमिपतिbhūpatiҗир ходаеbumi һәм patih-ны карагыз
busanaкиемभूषणbhūṣaṇaбизәк, декорация
cabai, cabeCapsicum sp. (Чили борычлар)चविcaviPiper chaba (Борыч)
cahayaяктылыкछायाchāyāнур, яктылык
cakraдиск, сфера, һ.б.
Chakra
चक्रchakraкөпчәк, түгәрәк, әйләнеш, чакра
cakramдиск, сфера, һ.б.
disc in discus throw
चक्रchakraкөпчәк, түгәрәк, әйләнеш, чакра
cakrawalaофыкचक्रवालcakravālaяктылык һәм караңгылык чигендә мифик таулар, офык
candiгыйбадәтханәचण्डिकाcaṇḍikaДурганың үлем Алиһәсе буларак манифестациясе
candu1. әфьюн (Papaver somniferum)
2. иң яраткан эш, хобби
छन्दुchanduрәхәтләндерүче
candra, chandraай (шигъри), айныкыचन्द्रcandraЧандра
cangkangкабырчыкशङ्खśaṅkhaВишну ходаеның канатлы кабырчык атрибуты, кабырчык
caraюл, стиль, йолаларचारीcāraкурс, юл
cariэзләүचारीcārīмахсус адым
caturшахматचतुर
चतुरंगं
catura
caturaṃgaṃ
тиз, җитез, маһир, акыллы
шахмат
catur- (b.m.)quad-चतुर्chaturquad-
cederaҗәрәхәтछिद्रchidraдефект
celakaбәхетсез очракछलकchalakaялганлаучы
cempakaMagnolia sp.चंपकcampakaмагнолия
cendala (classical)астыртын, начар шәхесचण्डालcaṇḍālaкастадан читкә кагылган
cendanaSantalum albumचन्दनcandanaSantalum album
cenderawasihparadisaeidae (җәннәт кошы)चन्द्रcandraЧандра
ceria1. чиста, изге, саф
2. яктыртучы, ялтыраучы
3. монархның тәхеткә утыруы вакытында әйтелә торган гыйбарә
चर्यcaryaбөтен ритуалларның һәм йолаларның төгәл үтәлүе
ceritaкыйссаचरितcaritaхикәя, кыйссамәсьәлән, Buddhacarita
cernaэшкәртергәजीर्णjīrṇaиске, эшкәртелгән, җимерек
cintaмәхәббәтचिन्ताcintāуй (fem.)
ciptaбарлыкка китерүचित्तcittaуй, максат, сәбәп
citaөмет, фикер, киләчәк максатларचित्तcittaуйлау, максат, сәбәп
citarasaтәмлеचित्त
रस
citta
rasa
уйлау, максат, сәбәп
тәм
citraсурәтचित्रcitraсурәт(Хинди, Санскрит)
citrumпиксельचित्रcitraрәсемsingular form back-formation of "citra"
cuciчистаशुचिśuciчиста, саф, дөрес
cukaсеркәचुक्रcukraсеркә
curiурларгаचोरcōraкарак
curigaшөбһәлеछुरिकाchurikāпычак
danaиганәчелекदानdānaиганә, бүләк, өстенә су кою, кире түләү
daraгыйффәтле кызदारdāraхатын
darma, dharmaбурыч, игелекле эшләр (ягъни иганә), хакыйкать һ.б.धर्मдхармадхарма
dasawarsaунъеллыкदशन्
वर्ष
daśan
varṣa
ун
ел, яңгыр
dayaкуәтदयाdayāмәрхәмәтлек
dendaштраф, җинаятьदण्डdaṇḍaҗинаять
dermaхәер бирүधर्मdharmaяхшы эшләр, гадел хөкем
desaавылदेशाdeśaурын, төбәк, ил
dewaХодайदेवДэвХодай
dewataилаһилыкदेवताdevataХодай
dewiАлиһәदेवीdevīАлиһә
dina (classical)көнदिनंdinaṃкөн
dina (b.m.)ярлыदीनdīnaярлыhina dina фразасында гына
dirgahayuозак яшәदीर्घ
आयु
dīrgha
āyu
озын комерāyuṣā = тормыш буена
dosaгөнаһदोषdoṣaгаеп
dukaмоңсулыкदुःखduḥkhaавыру, моңсулык, бәла, бәхетсезлек, авырлык, проблема
dupaладанधूपdhūpaладан, dhupaны карагыз
dutaэмиссарदूतdūtaҗибәрелгән кеше, илче, сөйләшүләр алып баручы
durjanaусал, явызदुर्जनdurjanaәшәке кеше, кабәхәт
dustaялганнаргаदुष्टduṣṭāдөрес түгел, гаепле
dwi (b.m.)ике, би-द्विdviике, би-
eka (b.m.)бер, моно-एकekaбер, моно-
gajahфилगजgajaфил
gapuraкапкаगोपुरंgōpuraṃкапкатурыдан-туры мәгънәдә шәһәр юлы
garuda, gerodaГарудаगरुड़garuḍaГаруда
gayaмодалы, стильлеगयgayaбайлык, милек
gelitaкараңгыगलितgalitaюгалган, беткән
gentaчаңघण्टghaṇṭaчаң
gerha, grahaбина, офис, йорт, һ.б.गृहgṛhaйорт
gerhanaтотылу (астрономия)ग्रहणgrahaṇaтоту, ия булу, тотылу
gitaҗыр (шигъри)गीतgītaҗырлау, җыр
gunaкулланырга, максатगुणguṇaсыйфат, аттрибутлар
guruукытучы, гуруगुरुःguruукытучы
hartaкыйммәтлелекअर्थःarthaḥбайлык
hastaforearm (үлчәү берәмлеге)हस्तःhastaḥкул
hinaтүбән, кечкенәहीनhīnaкечкенә, кече, сул
hina dina (phr.)түбән һәм ярлы, яраклы булмаган, бик түбәнहीन
दीन
hīna
dīna
кече, һ.б.
ярлы
husadaсәламәтлекऔषधंauṣadhaṃмедицинаpanti husadaда, сәламәтлек үзәге.
indraсизем (органнары)इन्द्रियindriyaсизем (органнары)
istriхатынस्त्रीstrīхатын (балалар тудыручы)
jagaуяу, сакчыजागृ
जागर
jāgṛ
jāgara
күзәтергә, уятырга
jagatГаләмजगत्jagatдөнья, Галәм
jaksaадвокатअध्यक्षadhyakṣaинспектор, superintendent
jalaятьмәजालjālaятьмә
jamhour, clockयामyāmatime
jambuMyrtaceaeजम्बुjambuMyrtaceae
jampiҗырлауजपjapaмыгырдау, (доганы) шыпырт итеп уку
jandaтолरण्डाraṇḍāтолrandaны карагыз.
jasaсәләт, хезмәт, һ.б.यशस्
व्यास
yaśas
vyāsa
лаеклы, дан;
хезмәт
jatiTectona grandis (Teak)जातिjātiJasminum grandiflorum
jawaЯва, Явалыयवyavaарпа, орлыкЯва контекстында ул дөге яки вакланмаган дөге дигәнне аңлата.
jayaданлыजयjayaяулау, җиңү, триумф
jelataгади кешеләрजनताjanataберничә кеше, халык җыелышы, җәмәгать, кешелеклек
jelitaсөйкемлеललितlalitaматур, сокландыра торган, яратылган
jelmaинкарнация, булырга, әйләнергәजन्मjanmaтуу
jenteraәйләнүче, көпчәкयन्त्रянтракорал
jiwaтормыш, җанजीवjīva(шәхси) җан
jutaмиллионअयुतayutaун мең, мириада
jutawanбик байअयुत वनayuta+vānун мең + ия
kacaпыялаकाचkācaпыяла
kacamataпыялалар, күзлекकाचkācaпыяла
kalaвакытकालkālaвакыт
kalahтар-мар итәргәकलहkalahaачуланышырга, сугышырга
kalauгәрчәकालkālaвакыт
kaliматематикада вакыт(лар)कालkālaвакыт
kalpataru1. өмет һәм тормыш агачы,
2. Индонезия хөкүмәтеннән әйләнә тирә мохит бүләге
कल्पतरुkalpataruтеләү яки могъҗиза агачы, Кальпаврикшаны карагыз
kanta, suryakantaлинзаसूर्य्यकान्त
कान्त
sūryyakānta
kānta
Кояш кристаллы, кристалл линзасы
асыл таш
kapasмамыкकर्पासkarpāsaмамык
karenaчөнкиकारणkāraṇaсәбәп
karma1. дөньяда шәхси эш
2. очраклылык законы
कर्मkarmaкарма
karsaинициатива, ихтиярकर्षkarṣaтарту, ия булу, нәрсәнедер эшләргә остару
kartikaйолдыз (шигъри)कृत्तिका
कार्त्तिक
kṛttikā
kārttika
Плеядалар, Картика ае
karuniaалкышлауकरुणkaruṇaкайгыртучанлык
karyaэш, иҗад, продуктकार्यkāryaэшkerjaны карагыз.
kasturiTapeinochilos ananassaeकस्तूरीkastūrī1. мускус,
2. Hibiscus abelmoschus,
3. Amaryllis zeylanica
kataсүзकथाkathāсөйләм, хикәя
katiйөз меңकोटिkoṭiун миллион
kelahiызгыш, сугышकलहkalahaызгыш, сугышу
kelingҺиндле, кара тәнлеकालिङ्गkāliṅgaКалингага бәйле
keluargaгаиләकुल
वर्ग
кула
варга
кула: гаилә, раса, кабилә яки каста, туганлык.
varga: төркем
шулай ук карагыз, warga.
kemala, gemala, kumalaбөерташ, асылташकोमलkomalaсокландыргыч, грациоз
kambojaPlumeria acuminataकाम्बोजkāmboja1. Камбоджаларга бәйле,
2. Rottlera tinctoria,
3. ак мимоза,
4. Gunja
kencanaалтын, данлыकाञ्चनkāñcanaалтын
kendiсу комганыकुण्ड
कुण्डी
kuṇḍa
kuṇḍī
савыт, комганkuṇḍī: fem. кунда формасы
kepalaбашकपालkapālaсөяк башы
kerandaчемоданकरण्डkaraṇḍaкәрзин, тартма
kerjaэшकार्यkāryaэш, манифест продуктларыkaryaны карагыз.
ketikaмизгел, кайчанघटghaṭaG'har'í яки Һинд сәгате
kianкүбрәк булу, шуның кадәр булуकियत्kiyānничә
kirana1. нур (турыдан-туры мәгънәдә.)
2. матур
किरणkiraṇaяктылык нуры
kosakataсүзлекकोश
कथा
kośa
kathā
kośa:сүзлек, лексикон
kata: сөйләм, сөйләшергә, кыйсса
kotaшәһәр, шәһәрчекकोट्टkoṭaныгытылган корылма
krida1. гамәл
2. спорт
क्रीडाkrīḍāспорт, уен, күңел ачу
ksatriaгаскәри, рыцарьक्षत्रियkṣatriyaхәрби, хөкем сөрү, принц кастасы, өстенлек
kuasaкуәтवशvaśaкуәт, контроль, хөкем сөрү
kudaатघोटकः
-
ghōṭakaḥ
kudda
ат
kumbaчүлмәкकुंभkuṃbhaчүлмәк, савыт
kunciачкычकुञ्चिकाkuñcikāачкыч
kungkumaшафранकुंकुमkuṅkumaшафран
kurniaрәхимлекकारुण्यkāruṇyaкайгыртучанлык, мактауга лаеклы, мөмтәз
kustaлепраकुष्ठkuṣṭhaлепра
kusuma, kasuma, kesumaчәчәкकुसुमkusumaчәчәк, бутон
labuкабакअलाबुalābuкабак
laguҗырलघुlaghuягымлы (тавыш)
laksaун меңलक्षlakṣaун мең, (?), лакх
laksana1. ...кебек, ...сыман
2. яхшы билге (классик)
लक्षणlakṣaṇaтуры булмаган күрсәтү, яхшы билге
laksamanaадмиралलक्ष्मणlakṣmaṇaLakshmana
laksmiматур, Лакшмиलक्ष्मीlakṣmīЛакшми, матур
lataүрмәләүче хайван (гадәттә елан)लताlatāүрмәләүче үсемлекләр, йөзем чыбыгын карагыз
lawangишек, Cinnamon (Cinnamomum sp.), Nutmeg (Myristica sp.)लवंगlavaṅgaClove (Syzygium aromaticum)
lelaграциоз хәрәкәт, элегантलीलाlīlāуйнау
lenaуянмастан йоклауलीनlīnaөстендә яту яки йоклау
lencanaмөһер, эмблема, бэджलाञ्छनlāñchanaбилге, хасият
linggaлингамलिङ्गम्liṅgamлингам
lobaсаранलोभlobhaсаран
lokaдөнья, урын, патшалык, яшәгән урынलोकlokaГаләм, бүлмә, урын, дөнья
maduhoney
co-wife
मधुmadhuтатлы ризык яки эчемлек: бал, сөт, хәмер, һ.б.
madya, madiaуртаमध्यmadhyaурта
mahaбөек, супер, гипер, бикमहाmahāбөек
mahadewaИң Олы Ходайmahā+devaИң Олы Ходай
mahadewiИң Олы Алиһәmahā+deviИң Олы Алиһә
maha esaбөтен-куәятлеmaheśa = mahā+īśaИң Олы Ходайīśa (ईश): ия, куәтле, ходай
mahaguruпрофессорmahā+guruбөек укытучы
maharajaпатшаमहाराजmahārājaбөек патша
maharaniпатшабикәmahāraniraniны карагыз.
mahasiswa(ир-ат) колледжы/университет студентыमहा
शिष्यः
mahā-śiṣyahбөек студент(masc.)
mahasiswi(хатын-кыз) колледжы/университет студентыमहा
शिष्यः
mahā-śiṣyāhбөек-студент(fem.)
mahesa, mahisaСу буйволыमहिषःmahiṣaḥСу буйволы
mahkotaтаҗमुकुटmukuṭaтаҗ
malaтап, пычракमलmalaпычрак, чиста булмау
malapetakaбәлаमहा
पातक
mahā
pātaka
зур гөнаһ яки
яки коллапс
manakala...булган вакыттаmāna-kālaвакыт данына
maniспермаमणिmaṇi1.энҗе, асыл таш, зәркән
2. glans penis
manikбөртек, ялтыравыклы әйбер, зәркән әйбереमणिmaṇi1. энҗеләр, асыл таш, зәркән әйбере
mantra, manteraмантраमन्त्रmantraмантра
manusiaкешеमनुष्यmānuṣaкеше
margaюл типларыमार्गःmārgaḥюл
matraтирәнлек, биеклек, озынлык үлчәү берәмлегеमात्राmātrāүлчәү берәмлеге
mayaиллюзияमायाmāyāмайя (иллюзия)
menteriминистр (хөкүәт департаменты башы)मन्त्रिmantriпатша киңәшчесе, министр
merdekaазатлыкमहा
ऋद्धि
mahā
ṛddhi-ka
бөек
муллык
merduтатлы, моңлыमृदुmṛduйомшак
mitraпартнерमित्रmitraдус
mudaяшьमूढmūḍhaакылсыз, гади
mudahҗиңелमूढmūḍhaакылсыз, гади
mukaйөзमुखmukhaйөз
mulaбашларгаमूलmūlaчыгыш
nadiкан тамырыनदिnadiагым, елга
nagaаждаһа, нагаनागnāgaелан Ходайлар
namaисемनामन्nāmanисем
nawa- (b.m.)тугызनवnavaтугыз
negaraилनगरnagaraил
negeriшәһәр (турыдан-туры мәгънәдә.)नगरीnagarīшәһәр (хатын-кыз җенесендәге сүз)
nerakaтәмугъ, аскы дөньяनरकnarakaнарака
nirwanaшатлык яки гармониянең идеаль халәтеनिर्वाणnirvanaнирвана
niskalaаморф, абстрактनिश्चलniścalaхәрәкәт итмәүче; коточкыч, үзгәрешсез
nusaутрау (шигъри)नूसnūsa
nyata1. ачык күрсәтелгән,
2. чын,
3. исбат ителгән
नियतniyataДаими, билгеләнгән, позитив
padukaтабан, табан киемнәреपादुकpādukaаяк киеме, тәпкәләр
padukaрәсми, аксөяк, патша өчен ихтирамлы титулपादुकाpādukāизге шәхеснең яки Ходайның табаннарыннан тәэсирбу фикер өчен Ciaruteun inscription-ны карагыз.
pahalaкүрсәткән хезмәт, бүләк (мораль тотыш өчен)फलphalaҗимешләр, нәтиҗәләр
paksaкөчләргәपक्षpakṣaяк, фракция, партизан, тарафдар, армия, позиция
palaMyristica fragrans (nutmeg)फलphalaҗимешләр яки нәтиҗәләр
panca- (b.m.)бишपञ्चpañcaбиш
pariwisataтуризмपरि
विशति
pari
viśati
тирәли
керергә
керергә
patih, -pati1. тыйнак
2. Лорд (хөкүмәт)
पतिpatiостаbupati-ны карагыз.
pekertiхарактер, тарихप्रकृतिprakṛtiчыгыш, характер, табигать, калып
pendapa, pendopoзалमण्डपmaṇḍapaачык зал, павильон, гыйбадәтханәЯва теленнән pendhapa аша
pendetaкаһинपण्डितpaṇḍitaөйрәнгән, галим, оста
percayaышаныргаप्रत्ययःpratyayaḥохшашлык
perdanaберенчеप्रधानpradhānaберенче, шеф
perkaraпроблемалар, эшләрप्रकारprakāraаерма, охшашлык
perkasaкуәтле, көчлеप्रकाशprakāśaяктыртучы, мәшһүр
perkosaкөчләүप्रकाशprakāśaялтырау, манифест, мәшһүр
perpustakaanкитапханәपुस्तकpustakaкитап, манускриптsee pustaka with circumfix perКалып:Circumfixan'
pertamaберенчеप्रथमprathamaберенче
pertiwiҖир Алиһәсеपृथ्वीpṛthvī
pṛthivī
Притхви, Һинду Җир Алиһәсе
perwiraюгары ранглы хәрби рәсмиеप्रवीरpravīraбатыр кеше, җитәкче
pra (b.m.)пре-प्राpraэлегрәк, алданрак
prabuпатша (титул)प्रभुprabhuоста, ходай, патша
prakaryaкул эшләреप्रकार्यprakāryaманифестацияләнергә
prajaшәһәр, дәүләтप्रजाprajāкешеләр, бала
priaкеше/кешеләрप्रियpriyaяратылган, газиз
puasaашаудан тыелучыउपवासupavāsaашаудан тыелу, алкоголь эчмәү
pujaтабынуपूजाpūjāтабыну, хөрмәт итү, Ходайларга табыну
punyaия булыргаपुण्यpuṇyaдәрәҗә
puraҺинду гыйбадәтханәсеपुरpuraшәһәр/walled enclosure
purbaборынгыपूर्वpūrvaэлеккеге, борынгы, иске, һ.б.
puriсарайपुरpuraшәһәр/walled enclosure
purna- (b.m.)тулаем, бетерелгәнपूर्णpūrṇaбетерелгән, канәгатьшулай ук sempurna, purnama-ны карагыз
purnamaтулы ай, айपूर्णमाpūrṇamāтулы-ай (көне)
pustakaкитапपुस्तकpustakaкитап, манускрипт
puspaчәчәк (шигъри)पुष्पpuṣpaчәчәк
putra, puteraугыл, патшазадәपुत्रputraугыл
putri, puteriкыз, принцессаपुत्रीputrīпринцесса
ragaтәнरागrāgaбуяу, хис, матурлык
rahasiaсерरहस्यंrahasyaсер
rajaпатшаराजन्rājaпатша
rajalelaярсу, тотылгысызराज
लीला
раджа
лила
патша
уены
raksasaгигант, монстрराक्षसrākṣasaҗәнлек сыман шәйтан
randa, rangdaтолरण्डाraṇḍāтолjandaны карагыз.
raniпатшабикәराज्ञी
राणी
rājñī
rāṇī
патшабикәrāṇī (राणी) ул rājñī (राज्ञी)-ның бозылган формасы.
rasaэмоция, хис, тәмरसrasaяратырга, тәм
ratnaзәркән, асыл таш (шигъри)रत्नratnaасыл таш
resmiрәсмиरश्मिraśmiбау, йөгән, яктылык нурыСанскрита, रश्मि (raśmi) ул पक्ष (pakṣa) сүзенең синонимы.
rupaкарау, кыяфәтरूपrūpaформа, охшашлык
sabdaпрокламация (шигъри)शब्दःśabdaтавыш, вәгазь
saduиң яхшыसाधुsādhuяхшы, мөмтаз
sahayaхезмәтчеसाहाय्यsāhāyyaярдәм
saksiшәһидसाक्षिन्sākṣinшәһид
saktiкуәтлеशक्तिśaktiкуәт, энергия
samaшул укसमsamaшул ук, тигез
samudraокеанसमुद्रsamudraокеан
sangga1. бхикхулар (монахлар) һәм бхикхунилар (монахинялар) монахлык җәмәгате, Сангханы карагыз.
2. Геракан Прамука Индонезиядә иң кечкенә берәмлек
संघsaṃghaассоциация, каһиннәр җәмәгате, монахлар туганлыгы
sapta- (b.m.)җидеसप्तsaptaҗиде
sariraтәнशरीरंśarīraṃтәнЯва "сарира" сүзе аша
sasanaкүнегүләр залыशासनśāsanaукыту, тәртип, хөкем сөрү
sastraәдәбиятशास्त्रśāstraязма, тәртип, китап
satwaфауна, хайваннарसत्त्वsattvaакыллы җан иясе
sekaсөртергә, ышкыргаनिषेकniṣēkaюырга
semadi, samadi, semedi, samediмедитация, уйлауसमाधिsamādhiтирән медитация, тынычлык, дини ант
semestaбөтен, тулаемसमस्तsamastaберләшкән, тулаем, бөтенесе
sempurnaкамилसम्पूर्णsampūrṇaтулаем, эшләнеп бетерелгән
sengsaraгазап чигүसंसारsaṃsāraсамсара
senopatiгомуми, хәрби җитәкче (архаик)सेनापतिsenāpati"хәрби" + pati "җитәкче"
seteruдошманशत्रुśatruдошман
setiaышанычлыसत्य
सती
satya
satī
хакыйкать, дөрес, ихлас
тугъры хатын
serbaбөтенесе, барысы, камилसर्वsarvaбөтенесе
seruкычкырып чакырыргаश्रुśruишетелергә
silaнигез, әдәп, әхлакशीलśīlaгадәт, йола, куллану, мораль, боерыкаякларны чалыштырган килеш утыру
singaарсланसिंहःsiṃhaарслан, патша, хөкемдар
singgasanaтәхетसिंहासनsiṃhāsanaарслан тәхетеАрслан патшага ишарә итә.
siswa(мәктәп) укучысыशिष्यःśiṣyahукучыөченчел белем студенты өчен mahasiswa-ны карагыз.
sriпатша титулыश्रीśrī1. Исемнәр өчен префикс,
2. Тәкъдир, муллык, уңыш
3. Нур
stupaступаस्तूपstūpaөем, җир өеме
suamiирस्वामिsvāmīоста, ир, лорд
suaraтавышस्वरsvaraтавыш, акцент, музыка тоны
suciчиста, изгеशुचिśuciчиста, изге, дөрес
sukaошатырга, бәхетлеसुखsukhaҗиңел, рәхәт, уңайлы, бәхетле
sukmaҗанसूक्ष्मsūkṣmaнәзек, атомик
sunyiтыныч (хәл)शून्यśūnyaноль, бернәрсә дә түгел
surgaкүкस्वर्गsvargaкүк
suryaКояш (шигъри), Кояшныкыसूर्यsūryaСурья Һинду Кояш Ходае
susilaтыйнаклык, туры килә торганसुशीलsuśīlaяхшы холык
swa- (b.m.)нәрсәне дә булса үзең эшләүस्वsva-үзең
taliбауtalli
tapaаскетлык, медитация, үз-дисциплинасыतपtapatapas
tataтәртип, тәртипкә китерергәतथाtathāшулай итеп
tri- (b.m.)өч (кардинал)त्रिtriөч
udaraһаваउदारudāraтоман яки пар күтәрү, күтәрү, югары
untaдөяउष्ट्रuṣṭraдөя
upacaraцеремонияउपचारupacāraцеремония, дини ритуал
usahaэшләп карауउत्साहutsāhaэшләпп карау, җеп, бәхет, ныклык
usiaтормышआयुषāyuṣaтормыш дәверендә
utamaсоңгысы, иң әһәмиятле, иң беренчеउत्तमuttamaиң олы, биек, беренче яки яхшы
utaraтөньякउत्तरuttaraтөньяк
wacanaтелдән әңгәмә коруवचनvacanaсөйләм
wadahконтейнерआधारःādhāraḥконтейнер
wahanaтранспортवहनvahanaидарә итү, илтү, алып бару
wanaурман (шигъри)वनvanaурман
wangsaдинастия, патша йортыवंशvaṁśaшәҗәрә
wanitaхатын, ханымवनिताvanitāхатын, хатын-кыз
warga1. гаилә, җәмгыять әгъзалары, һ.б.,
2. иҗтимагый стратификациясе (гадәти булмаган)
वर्गvargaсыйныф, кабилә, клуб
warnaтөсवर्णvarṇaтөс
wartaяңалыкларवार्ताvartaяңалыкларшулай ук berita-ны карагыз.
warta beritaяңалыклар тапшыруыवार्ताvartaяңалыклар
wibawa1. авторитет, тәэсир,
2. куәт
विभवःvibhavaḥкуәт
widyaiswara укытучы विद्या
ईश्वर
vidya
īshvara
learning
Хуҗа
wiharaБуддист ГыйбадәтханәсеविहारvihāraБудда яки Джайна монастыреbiara-ны карагыз.
wiraкаһарман, батырवीरvīraкаһарман, батыр
wisesaолы җитәкче, олы куәтविशेषviśēṣaкамиллек, өстенлек
wreda, werda1. олы яшь
2. тәҗрибәле
वृद्धvṛddha1. олы,
2. акыллы
yogaЙогаयोगःyogaЙога
yudhaсугыш, бәрелеш (шигъри)युद्धyuddhaбәрелеш

Шулай ук карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. Becoming Indian: The Unfinished Revolution of Culture and Identity by Pavan K. Varma p.125
Бу калып-хәбәрнамә "type=good" параметрын дөрес кулланмый, төзәтергә кирәк.