Инорс

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Инорс latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Инорс (баш. Инорс)— Уфа шәһәренең Калинин районындагы торак мәхәлләсе.

Icono aviso borrar.png

Тарихы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Башлангыч торама — Яңа Бистә — хәзерге Инорс урынында 1604 елда ул замандагы Өфөнән 18 чакрымда барлыкка килә. Аны керәшен татары Иван Каломе нигезли. 1613 елда яңа чукындырылган крәстияннәрдән хасил булган авыл аның исеме белән Кадомцев дип йөртелә башлый. 1622 елда исеме якын-тирәдә табылган Божья Матерь иконасы һәм Богородица чиркәвен төзүгә бәйле Богородское дип үзгәртелә. 1764 елдан бирле башкорт җирләренең төньяк төбәкләреннән фетнәчеләрнең барылалар бетү истәлегенә Уфанән Богородское авылына могҗиза тудыручы тәре белән тәре йөрешләре үткәрелә. Богородское авылы кешеләре нәзер әйткән була: әгәр аларның авылы бәла-казадан котыла, ихтирамлы иконаны Уфа соборына алып барып куярга һәм ел саен аны үзләренә алып килеп кадер-хөрмәт күрсәтергә. Авыл бөлгенлектән котылып кала һәм нәзерне үтәр өчен һәр елның 20 июле (иске ысул буенча 7 июль) тәре угы көне дип игълан ителә. Ары Богородское зур авылга әверелә, монда улус үзәге була, ел саен ярминкә үткәрелә. 1770-1774 елларда Богородское авылында Пугачев полковнигы И.В.Губановның лагеры урнаша, баш күтәрүчеләрнең Чесноковкада урнашкан И.Н. Зарубин командалыгы астындагы төп көчләре белән берләшеп Өфөне камап торалар.

1774 елның 25 мартында Зарубин делает подполковник Михельсон тарафыннан кыйратыла, Губанов белән Зарубин Табынга кача һәм 26 мартта тотыла. 1774 елның ноябрендә Губанов асыла.

Уфа моторлар эшләү җитештерү берекмәсе 1931 елда төзелә башлый. Төзелешле ССРБ Югары Халык Хуҗалыгы Советы тарафыннан махсус оештырылган 17-нче дәүләт төзелеш тресты (соңыннан 3-нче төзелеш тресты дип атала) алып бара. Партиянең Башкортстан Кыр Комитеты, урын-яру тикшергәннән соң, «Богородское авылы янында майданны боргыч өчен бөтен талапларга һәм аның үсеш перспективаларына җавап биргән уңайлы җир дип табарга» дип карар чыгара. Башлангыч айларда 38 барак, 3 йорт, контора төзелә, 5,3 километр озынлыгында тимер юл, 18 километр шоссе юл салына. Тиздән булачак боргыч тирәли «Моторные» эшчеләр касабасы калкып чыга, мәктәпләр, клублар, дәваханалар төзелә. 1936 елда Черниковск касаба Советы территориясе Уфа шәһәре составына индерелә, «Моторные» касабасында булган касаба Советы Уфа кала Советы буйсынуына тапшырыла.

Йотлыгу zone төзелеше

1931 елның 15 июлендә ВКП(б) Үзәк Комитеты Политбюросы Уфа шәһәрендә Богородское авылы янында яңа моторлар эшләү zone төзү турында карар кабул итә, шул ук елны аның территориясендә Черниковск касаба Советы оештырыла. 1934 елга заводта 4 меңнән күчү кеше эшли. 1936 елда Черниковск касаба Советы Черниковск район Советы итеп үзгәртеп корыла, ул Уфа кала Советына буйсына, ә 1936 елның 10 августында исеме Сталин районына үзгәртелә.

1944 елның 5 декабрендә Сталин районы җөмһүрият буйсынуындагы Черниковск каласы итеп үзгәртелә. БАССР Югары Советы Президиумының 1956 ел 24 июль карары нигезендә Черниковск Уфа составына индерелә.

Богородское авылы истәлеге булып Бородское Авылы (Сельская Богородская) урамы кала.

Элек Инорста Уфа агач эшкәртү комбинаты (Уфа ДОК ы) була, төбәкнең сөйләш телендәге ДОК дигән атамасы шуннан чыккан.

Атамасының килеп чыгышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Версияләрнең берсе буенча, торак районы проектын Төзелеш сәнәгате нормалары һәм стандартлары дәүләт институты (рус. рус. Государственный институт норм и стандартов строительной промышленности (1928-1934), кыскартмасы ИНОРС) эшләгән, бистәнең атамасы шуннан алынган. Икенче версиягә ярашлы, бу атама боргыч төзелешендә катнашкан эшчеләр һәм белгечләргә тирәсендә: рус. ИНОстранные Рабочие и Специалисты кыскартмасыннан тора.

Хәзерге Инорс[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Инорс өч яктан урман белән уратылган, яннан Караидел елгасы агып үтә.

Инорс — үскән сәнәгатле урын. Аның территориясендә иң зур сәнәгать комплексы булган Уфа моторлар эшләү җитештерү берекмәс һәм Өфенең 2-нче ТЭЦ ы урнашкан.

Инорста шулай ук М. А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетының филиалы эшли.

Инорста 10 балалар бакчасы, 3 мәктәп, 2 гимназия, 2 лицей бар.

Инорста ике рәсми пляж эшли:

  • Җылы күлдәге пляж;
  • Караидел елгасындагы «Комлы» пляжы.

"'Инорсны 2009 елдагы төп техник-икътисади күрсәткечләре"':

  • район территориясе — 996,7 га;
  • халкының саны — 65,8 мең кеше;
  • торак зонада яшәүчеләрнең уртача тыгызлыгы — 291 кеше/га;
  • торак фонды, барча — 1183,8 мең м2 гомуми мәйдан/22178 фатир;
  • уртача катлар саны — 9 кат;
  • урам-юл челтәренең озынлыгы, барча — 21,77 км.

Урамнары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Баландин бульвары;
  • Төхвәт Янәби бульвары;
  • Валерий Лисунов урамы;
  • Георгий Мушников урамы;
  • Богородское Авылы урамы;
  • Ферин урамы;
  • Фронт бригадалары урамы.

Транспорты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әлеге вакытта Инорс торак районын 20-нән күчү биш, троллейбус һәм маршрут таксилары маршруты хезмәт күрсәтеп.

«2005-2010 елларда Уфа шәһәрендә шәһәр электр транспорты маршрутларын киңәйтү программасы»на ярашлы, халыкның уңайлы һәм хәвефсез хәрәкәтен оештыру максатында «БР Уфа каласы шәһәр округы электр транспорты идаралыгы» 2010 елда «Сипайлово — Инорс» троллейбус линиясе төзүне планлаштыра. Әле бу проект билгесез мөддәткә кичектерелгән я.

Истәлекле урыннары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Инорсны истәлекле урыннары: Богородское-Уфа корамы, Изге Чишмә часовнясы, Җылы күл.

Норка Супайлы эченнән ана торган якты торналар һәйкәле бизи, ул Төхвәт Янәби һәм Богородское Авылы урамнары чатында урнашкан. Сын группасы камышлар арасына баскан тере зурлыктагы торна сыннарыннан тора.

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уфимская неделя № 29 12-18.07.2001 г.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]