Ираида Әхәтова

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Ираида Әхәтова latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Ираида Әхәтова
Туган 10 гыйнвар 1946(1946-01-10) (75 яшь)
Мулла авыл, Азяковский сельсовет[d], Борай районы, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Әлма-матер Башкорт дәүләт аграр университеты
Һөнәре zooenginer, университет профессоры
Эш бирүче Башкорт дәүләт аграр университеты
Гыйльми исем: профессор[d]

Әхәтова Ираида Әбүбәкер кызы (10 гыйнвар 1946 ел) — ССРБ һәм Россия галим-зооинженеры, югары мәктәп укытучысы. Башкортстан Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (2012), авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1994), профессор (1995). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1998). Борай районының мактаулы гражданы.

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ираида Әбүбәкер кызы Әхәтова[1] 1946 елның 10 гыйнварында Башкорт АССР-ның Борай районы Мулла дигән татар авылында туа. 1964-1977 елларда медицина учреждениеләрендә һәм СССР Фәннәр академиясе Башкортстан филиалының гельминтолог лабораториясендә фельдшер булып эшли.

1977 елда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтын белем ала, шуннан 1977-1995 елларда Башкортстан терлекчелек һәм азык җитештерү гыйльми-тикшеренү институтының елкычылык лабораториясендә тикшеренүче булып эшли. 1995-1999 елларда — Русия Авыл хуҗалыгы фәннәре академиясе Башкортстан фәнни үзәгенең гыйльми секретаре; 1999-2004 елларда — Башкорт дәүләт аграр университетының авыл хуҗалыгы малларын үрчетү кафедрасы мөдире. 2005 елдан — шушы ук университетның ветеринария-санитария экспертизасы кафедрасы профессоры.

«Башкорт токымлы атларның сөт бирүчәнлеген арттыруның селекцион-генетик нигезләре» дигән темага кандидатлык (1987) һәм докторлык (1994) диссертациясе яклый. 2006-2016 елларда Башкортстан Фәннәр академиясе биология һәм авыл хуҗалыгы фәннәре бүлекчәсенең гыйльми секретаре булып эшли. 2012 елдан Башкортстан Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы.

Атчылыкта өч селекция казанышы авторы.

Хезмәтләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Әхәтова Ираида Әбүбәкер кызы — 270 гыйльми һәм методик хезмәт, шул исәптән 12 монография, малчылыкта өч селекция казанышына авторлык танытмасы, Россия Федерациясендә уйлап табуга 1 патент автордашы.
  • И. Ахатова «Разведение сельскохозяйственные животных» Уфа, 2003.
  • Ахатова И. А. «Молочное коневодство: пламенная работа, технологии производства и переработки кобылье молока» Рос. акад. с.-х. наук [и др.] Уфа; Гилем, 2004, — 323 с., ил., табл.; 20 см

Мактаулы исемнәре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • ССРБ Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсенең ике көмеш медале иясе
  • Күкрәккә такмады «ССРБ уйлап табучысы» билгесе иясе
  • Башкортстан Авыл хуҗалыгы министрлыгы сайты, Русия Авыл хуҗалыгы фәннәре академиясе, Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясе мактау грамоталары иясе
  • II дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләре өчен» орден медале иясе.
  • Борай районының мактаулы гражданы[2].

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Әхәтова Ираида Әбүбәкер ҡыҙы // Башкорт энциклопедиясе — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелгән 3 февраль 2021)