Итальян теле
| Итальян теле | |
| Үзисем: |
italiano; la lingua italiana |
|---|---|
| Илләр: |
Италия, Сан-Марино, Ватикан, Швейцария, Словения, Хорватия, Франция, Монако, Ливия, Тунис, Эритрея, Хәбәшстан, Сомали, Мальта, Албания |
| Төбәкләр: |
бөтен дөнья |
| Рәсми халәт: |
Италия, Ватикан, Сан-Марино, Швейцария Аурупа берлеге |
| Сөйләшүчеләр саны: |
70 миллион |
| Дәрәҗә: |
18 |
| Классификация | |
| Категория: |
??? |
| Язу: | |
| Тел кодлары | |
| ГОСТ 7.75–97: |
ита 235 |
| ISO 639-1: |
it |
| ISO 639-2: |
ita |
| ISO 639-3: |
ita |
Итальян теле (lingua italiana) – итальяннарның милли теле. Италиядә, Ватиканда, Сан-Маринода, Швейцариядә дәүләт теле.
Эчтәлек
Әлифба[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
| Хәреф | Әйтелеш |
|---|---|
| A a | /a/ |
| B b | /b/ |
| С с | /k/
/tʃ/ |
| D d | /d/ |
| E e | /e/
/ɛ/ |
| F f | /f/ |
| G g | /ɡ/
/dʒ/ |
| H h | - |
| I i | /i/
/j/ |
| L l | /l/ |
| M m | /m/ |
| N n | /n/ |
| O o | /o/
/ɔ/ |
| P p | /p/ |
| Q q | /k(w)/ |
| R r | /r/ |
| S s | /s/
/z/ |
| T t | /t/ |
| U u | /u/
/w/ |
| V v | /v/ |
| Z z | /ts/
/dz/ |
Грамматика[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Исем[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Итальян телендә исемнәр җенес буенча аeрыла, ике род бар. Җенесне аеру өчен артикльләр һәм кушымчалар кулланыла.
Китап – Il libro
Məктəп – La scuola
Исемнең сан категориясе бар. Күплек санын ясау өчен исемнең кушымчалары үзгәрә:
| o → i | e → i | a → e |
Libro (китап) – Libri (китаплар)
Scuola (мəктəп) – Scuole (мəктəплəр)
Итальян телендә килеш төшенчәсе юк. Килеш кушымчалары урынына бәйлекләр (предлоглар) кулланыла.
Без мəктəпкə барабыз. – Noi andiamo a scuola.
Мəскəүдəн кайтам. – Io torno da Mosca.
Мансурның китабы. – Il libro di Mansur.
Зат алмашлыклары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
| Зат | Берлек саны | Күплек саны |
|---|---|---|
| 1 | io (мин) | noi (без) |
| 2 | tu (син) | voi (сез) |
| 3 | lui (ул)
lei (ул) Lei (Сез, әдәп белән) |
loro (алар) |
Фигыль[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Итальян телендә фигыльнең инфинитив формасы -are, -ere, -ire кушымчасы белән ясала.
arrivare – килергә
ripetere – кабатларга
dormire – йокларга
Хәзерге заман (Il Presente)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
| I төрләнеш | II төрләнеш | III төрләнеш | ||
|---|---|---|---|---|
| parlare | scrivere | dormire | finire | |
| (io) | parlo
сөйлим |
scrivo
язам |
dormo
йоклыйм |
finisco
бетерәм |
| (tu) | parli
сөйлисең |
scrivi
язасың |
dormi
йоклыйсың |
finisci
бетерәсең |
| (lui) | parla
сөйли |
scrive
яза |
dorme
йоклый |
finisce
бетерә |
| (noi) | parliamo
сөйлибез |
scriviamo
язабыз |
dormiamo
йоклыйбыз |
finiamo
бетерәбез |
| (voi) | parlate
сөйлисез |
scrivete
язасыз |
dormite
йоклыйсыз |
finite
бетерәсез |
| (loro) | pàrlano
сөйлиләр |
scrìvono
язалар |
dòrmono
йоклыйлар |
finìscono
бетерәләр |
Билгеле үткән заман (Il Passato Prossimo)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
essere/avere + үткән заман сыйфат фигыль
| mangiare | |
|---|---|
| (io) | ho mangiato
ашадым |
| (tu) | hai mangiato
ашадың |
| (lui) | ha mangiato
ашады |
| (noi) | abbiamo mangiato
ашадык |
| (voi) | avete mangiato
ашадыгыз |
| (loro) | hanno mangiato
ашадылар |
Тәмамланмаган үткән заман (L'Imperfetto)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
| parlare | |
|---|---|
| (io) | parlavo
сөйли идем |
| (tu) | parlavi
сөйли идең' |
| (lui) | parlava
сөйли иде |
| (noi) | parlavamo
сөйли идек |
| (voi) | parlavate
сөйли идегез |
| (loro) | parlavano
сөйли иделәр |
Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
- Сөйләшүчеләр саны буенча телләр исемлеге
- Телләрнең Интернета кулланылышы
- Киң таралган телләр исемлеге
| Бу дөнья телләре турында төгәлләнмәгән мәкалә. Сез, аны тулыландырып, проектка булыша аласыз. |