Кипр Республикасы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Кипр Республикасы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Бу терминның башка аңламнары да бар, Кипр (мәгънәләр) битен карагыз.
Кипр Республикасы
Flag of Cyprus.svg
Байрак
Coat of arms of Cyprus (old).svg
Илтамга
Башкала Никосия
Халык саны 1 141 166 (2013) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 16 август 1960 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+02:00
Рәсми тел яңа юнан теле, төрек теле
География
Мәйдан 9,242.45 квадрат километр
Координатлар 35°N 33°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Никос Анастасиадис
Хөкүмәт башлыгы Никос Анастасиадис
Икътисад
ТЭП 21 652 миллион АКШ дуллыры (2017) Edit this on Wikidata
Акча берәмлеге евра́
Инфеләсә 0.0% (2016)
Эшсезлек дәрәҗәсе 16% (2014)[1]
Туу күрсәткече 1.446 (2014)[2]
КПҮИ 0.850 (2014)[3]
Яшәү озынлыгы 80.508 ел (2016)[4]
Пинсә яше 65 яшь
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 112
  • 1400 (ашыгыч тыйб ярдәме)[5]
  • 199 (янгын сакчылары)[6]
  • Электр аергычы төре BS 1363[7]
    Автомобил хәрәкәте ягы сул[8]
    Челтәр көчәнеше 240 вольт
    Телефон коды +357
    ISO 3166-1 коды CY
    ХОК коды CYP
    Интернет домены .cy

    Кипр Җөмһүрияте – (грек. Κυπριακή Δημοκρατία төр. Kıbrıs Cumhuriyeti) - Урта диңгезнең көнчыгыш өлешендә урнашкан утрау-дәүләт. 2004 елның 1 маеннан Аурупа берлеге әгъзасы.

    Территориясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Рәсми рәвештә Кипр Җөмһүрияте территориясе үз эченә Кипр утравының 98% (калган 2%ында британ хәрби базалары – Акротири һәм Декелия) территориясен һәм якында урнашучы Агиос Георгиос, Гернисос, Глюкиотисса, Кила, Киедес, Кордилия һәм Мазаки утрауларын алып тора.

    Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Яңа тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    1974 елдан соң утрау ике өлешкә бүленгән, 60% территория Кипр Җөмһүрияте идарәсе астында булса (күбесенчә греклар яши), калган өлеш Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүриятенә карый (ул якта күбесенчә төрекләр яши). Ул дәүләтне Төркия һәм Абхазия бәйсез дәүләт буларак таныйлар.

    Илдә 1 141 166 (2013) яши. Башкаласы — Никосия шәһәре.

    Дин[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Кипрда дин[9]
    Православие
      
    66 %
    Ислам
      
    30 %
    Башка диннәр
      
    4 %

    1960 елгы Конституция (19нчы маддә) һәр кешенең сүз, вөҗдан һәм дин ирегенә хокукы бар дип карар бирә. Барлык диннәр дә закон каршында тигез, республиканың бер генә закон чыгару, башкарма яки административ акты да нинди дә булса дини институтны яки дини оешманы дискриминацияли алмый. Һәр кешенең дин тоту ирегенә хокукы бар, ул үз динен индивидуаль яки коллектив рәвештә өйрәнә ала. Халыкның аз өлешен тәшкил иткән ике дини төркемнең (католиклар һәм маронитлар) хокуклары гарантияләнә.

    Грекларның күбесе — рәсми дәүләт чиркәве статусына ия Кипр православие чиркәве тарафдарлары. Мөселманнар (төрекләр, гарәпләр һ. б.) Кипр халкының 25—30 % ын, католиклар — 3 % ын тәшкил итә. Яһүд динен 1 800 кеше, һинд динен 2 мең кеше тота.

    Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; Институт статистики ЮНЕСКО.
    3. http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/CYP.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; Институт статистики ЮНЕСКО.
    5. "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 8 июль 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер элемтәсе береге.
    6. "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 10 июль 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер элемтәсе береге.
    7. "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    8. http://chartsbin.com/view/edr.
    9. Cyprus. The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved on 9 February 2010.