Кузгалак

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Кузгалак latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Кузгалак
Сурәт
Халыкара фәнни исем Rumex L., 1753[1][2]
Таксономик ранг ыру[1]
Югарырак таксон Rumiceae[d]
Таксонның халык атамасы dock[3], Steenboksurings, حماض, Əvəlik, Aampfer, Åmpfer, Шчаўе, Лапад, Triñchin, šťovík, Suran, Skræppe, Ampfer, Docks, Sorrels, Rumekso, Oblikas, ترشکیان, Hierakat, Oseille, Copóg, Kiselice, Zdźer, Lórom, Ավելուկ, թթվաշ, թռթշիկ, թրթնջուկ, հումայզ, շեփ, Súrur, スイバ属, ღოლო, Қымыздық, Шомкор, Ат кулак, Rūgštynė, Zuring[4], Syreslekta, Syrer, Szczaw, Rumasa, Щавель, Juomut, štiav, štiavec, Skräppor, Labada, Щавель, Otquloq һәм Chi Chút chít
Таксон синонимы Acetosa[d][5], Emex[d][5], Acetosella[d][5], Lapathum[d][5] һәм Bucephalophora[d][5]
Таксономик төр Rumex patientia[d]
GRIN URL npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=10584[6]
Commons-logo.svg Кузгалак Викиҗыентыкта

Кузгалакның данлыклы әчелеге — анда кузгалак һәм аскорбин кислоталары булуын күрсәтә. Анда шулай ук каротин (А витамины), В, К группасы витаминнары, калий, тимер, магний, кальций, натрий, цинк кебек микроэлементлар һәм дуплау матдәләре бар. Борын­ гы заманнарда аны бала таба алмаган хатыннарны дәвалау һәм климакс күренешләрен җиңеләйтү өчен билгеләгәннәр. Кузгалак ярдәмендә кан агуын туктатканнар, дизентерия һәм ашказаны эшчәнлегендәге тайпылыш­ ларны дәвалау өчен кулланганнар. Әгәр баш авыртса, кузгалак сыекчасы белән ышкыганнар. Кузгалак төнәтмәсе ангина авыруы вакытында ялкынсынуга каршы тора, урт йомшап канаганда аның белән авызны чайкыйлар. Тамыр һәм яфрак­ ларыннан әзерләнгән төнәтмә бәвел куыгы ялкынсынганда ванналар ясау өчен кулланыла. Эч кипкәндә һәм геморрой авыруы белән интегүчеләргә кузгалак салаты ашарга киңәш ителә, шулай ук кузгалакны бил, ашказаны- эчәк тракты авыртканда кулланалар. Ул үт ясалуны көчәйтә, бавыр эшен активлаштыра. Кузгалак витаминлы үсемлек кенә түгел, антисептик, яра төзәттерүче, зәңгеләгә каршы, кан агуын туктата торган чара булып та санала. Яз ахырында авитаминоздан коткара.

Бик файдалы үсемлек саналса да, аның белән артык мавыгырга киңәш ителми. Эш шунда — кузгалакта бөер өчен зыянлы булган кузгалак кислотасы бик күп һәм ул матдәләр алмашы бозылуга китерергә мөмкин. Бу кислота кузгалакта май һәм июнь айларында азрак була. Аның тискәре тәэсире кузгалакны пешереп әзерләгәндә тагын да артып китә, ул орга­ низмда тупланырга мөмкин.

Бу үсемлекне подагра һәм бөер ташы белән интеккән кешеләргә кул­ ланырга ярамый.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]