Курай

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Курай — башкорт, татар (кайсы бер төрләре) халык тынлы милли музыка коралы. Татарларда курай казан курае исемен йөреткән, ул кыска (озонлыгы буенча), сыбызгылы (тавышы буенча) элек-электән үк киң таралган уен коралы булган. Казан кураенда ирләр дә, хатын кызлар да, балалар да уйнаганнар. Гөмүмән алганда төрле курайларның тавыш югарылыгы, ягъни музыкаль регистрның көйләнеш югарылыгы, төрле булырга мөмкин һәм ул курайчының (гадәттә курайчылар коралларын үзләре ясаган) теләге, аның тавыш көпшәсе үлчәмнәрен (озынлыгын, юанлыгын) нинди итеп сайлаганлыгы белән бәйле. Башкорт йолалары буенча курайларның озынлыгын тотам белән үлчиләр. Шуннан чыгып курайлар җиде, сигез, тугыз, ун, унбер тотамлы озынлыкта булалар. Курай озынлыгы төренә карап төрлечә була — 120—500 мм (аларның арасында күбрәге сыбызгы вариантлар) һәм 450—1000 мм (төрле озынлыгында классик вариантлар һ.б.)хәтле була.

Курай төрләре:

  • Классик курай (башкорт классик курае)
  • Көпшә курай
  • Агач курай
  • Бакыр курай
  • Казан курай
  • Ногай курай


Татарларда курай белән кызыксыну бүгенгә хәтле сүнмәгән. Татарстанда һәм татарлар яшәгән башка җирләрдә курай белән кызыксыну көннән көн арта. Курайда татар халык көйләрен һәм хәзерге заман җырларын да башкарып була.