Кычытканлы
| Кычытканлы | |
|---|---|
| тат. Кычытканлы тат. Qıçıtqanlı | |
| Нигезләнү датасы | XVIII гасыр |
 | |
| Рәсми исем | Кычытканлы |
| Дәүләт |
 Россия |
| Нәрсәнең башкаласы | Кычытканлы авыл җирлеге[1] |
| Административ-территориаль берәмлек | Кычытканлы авыл җирлеге[1], Норлат районы һәм Татарстан |
| Сәгать поясы | UTC+03:00 |
| Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы | Мараса |
| Халык саны | 463 (2020)[2] |
| Почта индексы | 423038 |
| Җирле телефон коды | 84345 |
| Номер тамгасы коды | 16, 116 һәм 716 |
 | |
 Кычытканлы Викиҗыентыкта | |
Кычытканлы (яңа имлә كئچئتكانلئ, яңалиф Qƅcƅtqanlƅ, заманәлиф Qıçıtqanlı, рус. Кичкальня) — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Географиясе
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Кычытканлы Татарстанның башкаласы Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 141 чакрым, ә район үзәге Норлаттан төньяк-көнбатышка таба 45 чакрым ераклыкта урнашкан[3].
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Күптән яшәүчеләр сөйләвенчә, Кычытканлы авылы XVIII гасыр башында барлыкка килгән. Буыннан-буынга килгән хикәяләр буенча, Үзи (Аксубай районы) дигән чуаш авылыннан килгән өч гаилә авылга нигез сала. Мулла Төхватулла авылга беренче нигез салучыларның берсе булган. Риваятьләр буенча, бу гаиләләр өйләреннән, Явыз Иван Казан ханлыгын яулап алганнан соң мәҗбүри чукындырудан качып килгәннәр. Чынлыкта, Үзи авылыннан берничә гаиләне күчеп килү төбәкара күчү белән аңлатыла, чөнки Явыз Иван 1584 елда үлә[4]. Хәзерге тарихиографик әдәбият авылның барлыкка килү көне турында каршылыклы мәгълүмат бирә - 1650 еллар уртасыннан 1710 елга кадәр. Риваятьләр буенча, 1911 елда берәү "Мораса башы" авылы 300 ел элек, ягъни 1611 нче елда барлыкка килгән дип әйтә, ләкин бу шикле мәгълүмат[4]. Революциягә кадәр документларда авылның исеме «Югары Мораса» (یوقاری مرصا, рус. Вершина рѣчки (речки) Мурасы) «Кечерткәнле тоже» (کچرتکنلی توش) диеп языла.
1920 елга кадәр Казан губернасы Чистай өязенең Иске Әлмәт вулысына керә. 1920 елдан Татарстан АССР Чистай кантонының Иске Әлмәт вулысы составында, 1930 елның 10 августыннан Биләр, 1935 елның 10 февраленнән Тельман, 1958 елның 16 июленнән Биләр, 1963 елның 1 фераленнән Октябрь, 1997 елның 10 декабреннән бүгенге көнгә кадәр Норлат районнары составында[5].
Демография
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Халык саны
| 1782 | 1859 | 1897 | 1908 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 14 ир | 635 | 1395 (669 ир һәм 735 хатын кыз) | 1470 | 1616 | 1122 | 1093 | 1028 | 1150 | 1159 | 943 | 668 | 699 | 595 | 581 | 553 | 541 | 525 | 513 | 429 | 472 | 463 |
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 352 кеше яши[6], шул исәптән:
татарлар — 94,89%,
башка халыклар — 4,26%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 0,85%[6].
Климат
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]| Тәүлек буена һаваның уртача температурасы | ||||||||||||
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| -10.6 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 5.3 °C | 14.3 °C | 19.2 °C | 20.9 °C | 18.5 °C | 12.9 °C | 5 °C | -4.1 °C | -9.8 °C | 4.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb[7]. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.[8]
Күренекле кешеләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]
Бу исемлек Wikidata мәгълүматларына нигезләнә һәм периодик рәвештә робот тарафыннан яңартылып тора. Исемлекне кулдан яңарту өчен уң яктагы яңартка басыгыз.
Исемлек өлкәсе эченә кертелгән барлык төзәтмәләр киләсе яңарту белән бетереләчәк!
- Әфкать Насыйбуллин (1949-2010) — Татарстанның атказанган мелиораторы, Россиянең мелиорация һәм су хуҗалыгы хезмәткәрләренең I съезды делегаты.
- Фалес Вәлиев (1938-2004) — авыл хуҗалыгы предприятиясе директоры.
- Фәния Хуҗахмәт (1949) — журналист.
- Тәлгать Галиуллин (1938) — татар әдәбият тәнкыйтьчесе, әдәбият галиме.
Моны да кара
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- 1 2 ОКТМО
- ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года
- ↑ Implementations of the haversine formula in 91 languages at rosettacode.org and in 17 languages on codecodex.com 2018 елның 14 август көнендә архивланган.
- 1 2 Кычытканлыга — 320 ел, archived from the original on 2021-04-25, retrieved 2021-06-12
- ↑ КИЧКАЛЬНЯ (Кычытканлы), archived from the original on 2019-01-16, retrieved 2021-06-12
- 1 2 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.
- ↑ World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna
- ↑ NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International
Чыганаклар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
