Лев Королёв

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Лев Королёв latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Лев Королёв
Королёв Лев Николаевич Z1D8335.jpg
Туган 6 сентябрь 1926(1926-09-06)
Подольск, Мәскәү гөбернәсе, РСФСР, СССР
Үлгән 5 гыйнвар 2016(2016-01-05) (89 яшь)
Мәскәү, Россия
Күмү урыны Троекуров зираты[d]
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Әлма-матер МДУ механика-математика факультеты[d]
Һөнәре информатика өлкәсендә белгеч, математик
Эш бирүче Мәскәү дәүләт университеты
Сәяси фирка Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Гыйльми дәрәҗә: физика-математика фәннәре докторы[d]

Лев Королёв (6 сентябрь 1926, Подольск — 5 гыйнвар 2016, Мәскәү[1][2]) — совет һәм Русия системалы программисты һәм математигы, техник фәннәр докторы (1967), Мәскәү дәүләт университетының хисаплау математикасы һәм кибернетика факультетының исәпләү комплекслары системаларын автоматлаштыру кафедрасы мөдире. Мәскәү университетының атказанган профессоры (1996).

СССР Фәннәр академиясенең (1981) һәм Русия Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты (1991). ССРБ Дәүләт премиясе (1969) һәм ССРБ Министрлар Советы премиясе (1982) лауреаты. 1968 елдан КПСС әгъзасы.

ССРБ-да программалау һәм исәпләү техникасы үсешенә нигез салган галимнәр даирәсенә керә.

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1943 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетына укырга керә.

1944 елда армия сафына чакырыла[3]. Бөек Ватан сугышында катнаша.

1952 елда механика-математика факультетын отличие белән тәмамлый. 1975 елга кадәр СССР Фәннәр академиясенең ачык механика һәм исәпләү техникасы институтында (ИТМИ) академик С. А. Лебедев җитәкчелегендә эшли. 1953 елда беренче ватан компьютерлары (BESM, BESM-2 һәм M-20) өчен программалар төзүдә катнаша. 1956 елда тексларны инглиз теленнән рус телене машина белән тәрҗемә итү өчен компьютер программасын эшли, 1960 елда шушы темага диссертация яклый.

1967 елда ракета оборонасы эшчәнлегенә булышлык итүче компьютер системасы эшләнмәсе нигезендә докторлык диссертациясе яклый. Моннан тыш, очышлар белән идарә итү өчен математик тәэмин итү эшли, шул исәптән «Союз-Аполлон» чошы өчен дә.

1967 елда Л. Н. Королев җитәкчелегендә БЭСМ-6 электрон исәпләү машиналары өчен «Диспетчер-68» операция системасы эшләнә, ул башлангыч совет мультипрограммалау операция системасына әверелә. Моннан тыш, система хәтерне динамик бүлү белән виртуаль хәтерне оештыруны тәэмин итә. Бу эзләнү ватан системалы программалауны аннары үстерүгә җитди йогынты ясый.

70 тән артык гыйльми басма, шул исәптән 10 монография һәм уку әсбаплары авторы. Профессор (1969), Мәскәү дәүләт университетының исәпләү математикасы һәм кибернетика факультетының исәпләү комплекслары системаларын автоматлаштыру кафедрасы мөдире (1970-2016), суперкомпьютерлар архитектурасы буенча курс укыта. Л. Н. Королевның укучылары арасында ике Русия Фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты, 40-тан артык фән кандидаты һәм докторы бар.

Мәскәүдә Троекуров зыяратында җирләнгән[4].

Төп хезмәтләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    • «Современные вычислительные машины. Тексты лекций» (1972);
    • Структуры ЭВМ и их математическое обеспечение. М., 1974 (2-е изд. 1978);
    • «Операционные системы» (1977);
    • «Микропроцессоры, микро- и мини-ЭВМ». М., 1984 (2-е изд. 1988);
    • Развитие ЭВМ и их математического обеспечения. М., 1984 (в сер. «Новое в жизни, науке, технике»);
    • «Элементы информатики» (1984; в соавт.);
    • «Микропроцессоры и персональные компьютеры» (1986);
    • «Архитектура процессоров электронных вычислительных машин» (2003);
    • «Информатика. Введение в компьютерные науки» (2003; 2-е изд. 2012; в соавт.).

Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • IV дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләре өчен» ордены (12 июль 1996 ел) — дәүләт алдындагы хезмәтләре һәм күпьеллык намуслы эшчәнлеге өчен[5]
  • Ленин ордены (1971)
  • Октябрь Революциясе ордены (1986)
  • II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)[6]
  • «Хөрмәт Билгесе» ордены (1976)
  • ССРБ Дәүләт премиясе (1969; БЭСМ-6 авторлар коллективы составында)
  • ССРБ Министрлар Советы премиясе (1982) — МДУ-ның коллектив файдалану системасын оештырган өчен
  • М. В. Ломоносов исемендәге премия лауреаты, педагогик эшчәнлеге өчен (1995)
  • «Мәскәү дәүләт университетының атказанган профессоры» мактаулы исеме (1996)

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Лев Николаевич Королев: биография, воспоминания, документы / сост. и ред.: В. К. Власов, Р. Л. Смелянский, А. Н. Томилин. — М.: Макс пресс 2016. — 267, [3] с., [5] л. цв. ил.; ISBN 978-5-317-05333-8 — 500 экз.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]