Леся Украинка

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Леся Украинка latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Леся Украинка
Lesya Ukrainka portrait.jpg
Тугач бирелгән исеме: Лариса Петровна Косач
Псевдонимнар: Леся Украинка
Туу датасы: 25 февраль 1871(1871-02-25)
Туу урыны: Русия империясе байрагы, Волын губернасы, Новоград-Волынский
Үлем датасы: 1 июль 1913(1913-07-01) (42 яшь)
Үлем урыны: Русия империясе байрагы, Тифлис губернасы, Сурами
Ватандашлык: Русия империясеFlag of Russia.svg Русия империясе
Эшчәнлек төре: шагыйрә, язучы, тәрҗемәче
Иҗат итү еллары: 1876—1913
Юнәлеш: поэзия
Жанр: шигырь, поэма
Иҗат итү теле: украин, рус, француз
Дебют: «'Җыр канатларында» (1893)

Ле́ся Украи́нка (укр. Леся Українка; туганда исеме Лари́са Петро́вна Ко́сач-Кви́тка укр. Лариса Петрівна Косач-Квітка, 1871 елның 13 (25) феврале, РИ, Волын губернасы, Новоград-Волынский1913 елның 19 июле, РИ, Тифлис губернасы, Сурами) — украин шагыйрәсе, язучы, тәрҗемәче. Шигърият, лирика, эпос, драма, проза, публицистика жанрларында язган; фольклор җыйган; Украина милли хәрәкәтендә актив катнашкан.

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Леся Украинка. 1896 ел.

Лариса Петровна Косач (Леся Украинка) 1871 елның 13 (25) февралендә Новоград-Волынский шәһәрендә белемле дворян гаиләсендә туган.

Әнисе — Драгома́нова-Ко́сач Ольга Петровна — украин язучысы, этнограф, публицист (псевдонимы - Оле́на Пчилка яки Елена Пчёлка (укр. Оле́на Пчíлка). Хатын-кызлар хәрәкәтенең актив катнашучысы була, «Первый венок» («Беренче такыя») альманахын бастырf.

Әтисе — Ко́сач Пётр Антонович — юрист, җәмәгать эшлеклесе.

Абыйсы (әнисенең абыйсы) — Драгоманов Михаил Петрович — танылган язучы, публицист, әдәбият белгече, фольклорчы, җәмәгать эшлеклесе, нәшир, галим-тарихчы.

Апасы (әтисенең сеңлесе) — Косач Олена Антонівна —шагыйрә, инкыйлабчы-народник. Леся Украинка өй белеме алган. Абыйсы Михаил Драгоманов һәм әнисе ярдәмендә берничә чит тел өйрәнгән. Яшь Лесяның социалистик карашларын формалаштыруга абыйсы һәм апасы йогынты ясаган.

1879 елда Олена Косач жандармнар шефына һөҗүм иткән өчен кулга алына. Моңа җавап итеп тугыз яшьлек Леся «Надія» («Өмет») исемле беренче шигырен язды.

1881 елдан Леся туберкулез белән авырый. 1884 елдан «Зоря» (Львов, Австро-Венгрия) журналында шигырьләрен бастыра башлый. 1885 елда Львовта аның Николай Гоголь әсәрләрен тәрҗемә иткән җыентыгы чыга (Михаил абыйсы белән берлектә). Каты авыруга карамастан, Леся Украинка яшерен марксистлар эшендә актив катнаша[1][2]. Ул яшерен марксистик әдәбият тарату белән шөгыльләнгән һәм аны мәкаләләрендә һәм сәнгать әсәрләрендә пропагандалаган[3]. 1907 елда Леся Украинка Климент Квиткага кияүгә чыга. Шул ук елны ул берьюлы ике поэма яза: «В Катакомбах» («Катакомбаларда») һәм «Айша та Мохаммед» («Гайшә һәм Мөхәммәд»). Соңгы елларын Леся Украинка Кырым, Кавказ һәм Мисыр шифаханәләрендә үткәрә.

1913 елның 19 июлендә Сурамида 42 яшендә вафат була.

Төп әсәрләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

«Җырлар канатында» ("На крилах пісень") дигән китапның тышы. Киев. 1904 ел.

Драмалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • «Зәңгәр гөләп» (укр. "Блакитна троянда"; 1896)
  • Драматик поэма «Котырынган» (укр. "Одержима"; 1901)
  • Драматик поэма «Хәрабәдә» (укр. «На руїнах»; 1904)
  • Драматик поэма «Хезмәт йортында - коллык төбәгендә» (укр. «В дому роботи — в країні неволі»; 1906)
  • Драматик поэма «Катакомбаларда» (укр. "У катакомбах"; 1907)
  • Драматик поэма «Гайшә һәм Мөхәммәд» (укр. "Айша Та Мохаммед"; 1907)
  • Драматик поэма «Урман җыры» (укр. "Лісова пісня"; 1911)
  • Драматик поэма «Ташлы хуҗа» (укр. Камінний господар  ; 1912)

Шигырь җыентыклары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • «Җыр канатларында» (укр. "На крилах пісень"; 1893)
  • «Уйлар һәм хыяллар» (укр. "Думи і мрії"; 1899)
  • «Кайтавазлар» (укр. "Відгуки"; 1902)

Истәлек[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Леся Украинка 200 гривналы купюрада.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]