Максуд Сөндекле

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Максуд Сөндекле latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Максуд Сөндекле
Максуд Сюндюкле (Садык Мубинович Максудов, карандашный рисунок 2019 года на основе прижизненного фото).jpg
Туган телдә исем Садыйк Мөбин улы Максудов
Туган 16 сентябрь 1904(1904-09-16)
Тәтеш өязе Сөендек авылы
Үлгән 1981(1981)
Уфа
Милләт татар
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg ССҖБ
Flag of Russia.svg Русия империясе
Һөнәре шагыйрь

Максуд Сөндекле — татар шагыйре.

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Садыйк Мөбин улы Максудов 1904 елның 16 сентябрендә Татарстан АССРның хәзерге Тәтеш районы Сөендек авылында ярлы игенче гаиләсендә туа. 1924 елда Данбаска китеп, шахтада эшли башлый. Бер елдан аны, алдынгы эшче һәм комсомол активисты буларак, Артемовск шәһәрендәге совет-партия мәктәбенә укырга җибәрәләр. 1927 елда мәктәпне тәмамлагач, ул әүвәл укый-яза белмәүне бетерү (ликбез) курсларында укытучы; аннары, 1931— 1935 еллар арасында, Данбаста татар телендә чыккан «Пролетар» исемле газета редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли.

1935 елда М. Сөндекле Уфага күчеп килә һәм шунда бөтенләйгә төпләнеп кала. 1935 елдан алып Ватан сугышы башланганчы Башкортстан радио комитетында, Чишмә районының "Сталинчы" / "Вперёд" (хәзерге "Чишмә") гәҗитендә эшли, 1941—1943 елларда фронтта була[1]. Сугыштан соңгы елларда М. Сөндекле Башкортстан республика газеталарында һәм «Әдәби Башкортстан» журналы редакциясендә әдәби хезмәткәр вазифаларын башкара.

Ярты гасырлык озын иҗат гомерендә М. Сөндекленең татар, башкорт һәм рус телләрендә биш дистәдән артык китабы басылып чыга. Ул 1930 елдан КПСС члены, 1937 елдан СССР Язучылар берлеге члены.

М. Сөндекле 1981 елның декабрендә Уфада вафат булды.

Иҗады[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Максуд Сөндекле егерменче еллар уртасында Данбаска килгәч яза башлый, беренче шигырьләре шул елларда Мәскәүдә һәм Казанда «Эшче», «Яшь эшче», «Кызыл яшьләр» газеталарында басыла. 1930 елда «Күмер тавышы» исемле беренче җыентыгы, аннан соң, утызынчы еллар дәвамында, шигъри әсәрләре һәм очерк язмалары тупланган ике дистәгә якын төрле күләмдәге башка китаплары дөнья күрә.

М. Сөндекленең поэзиядә яраткан үз темасы — җитештерү, эшчеләр темасы. Беренче адымнарыннан ук ул шахтерлар тормышын яктыртучы, эшче хезмәтенә дан җырлаучы, социалистик хезмәт һәм яшәеш шартларында тәрбияләнгән яңа тип эшченең сәнгатьчә образын тудырырга омтылучы шагыйрь буларак мәйданга чыга һәм үзенең шушы иҗат принципларына ахыргача турылыклы кала.

Сугыштан соңгы елларда М. Сөндекле үзенең күренекле әсәрләреннән булган «Макар Мазай» (1950), «Иван Якутов» (1956) кебек поэмаларын, олы гражданлык хисе белән сугарылган күп санлы публицистик, патриотик шигырьләр яза. Аның иҗат мирасында шулай ук лирик-фәлсәфи шигырьләр, балаларга атап язган әсәрләр, дөнья һәм рус классикасыннан шигъри тәрҗемәләр дә зур урын били.


Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. "Чишмә" гәҗите сайты