Марксистик сәяси икътисад

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Марксистик сәяси икътисад latin yazuında])
Icono aviso borrar.png

Марксистик сәяси икътисад - икътисади тәгълимат, сәяси икътисад юнәлеше, ул хезмәт кыйммәт теориясенә нигезләнгән ( Адам Смит, Дэвид Рикардо ), Карл Маркс артыграк кыйммәт теориясе белән киңәйтте. Бу тенденция марксизмның аерылгысыз өлеше, аны Фридрих Энгельс, Карл Каутский, Роза Люксембург, Георгий Плеханов, Владимир Ленин эшләде . Марксның кайбер нигезләмәләре "ревизионистлар" тарафыннан яңадан каралды - Эдуард Бернштейн, Михаил Туган-Барановский, Вернер Сомбарт.

Тәгълимат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мал[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мал - алмашуда катнашучы әйбер. Хезмәт бүленеше үсеше белән, акрынлап, әйберләр шәхси куллану өчен түгел, ә беренче чиратта алмашу өчен җитештерелә башлый. Товар җитештерү мөнәсәбәтләренең универсаль формасына әверелә, үсеш һәм сумага үсә, бу капиталистик җитештерү режимының асылын характерлый. Ленин үз китабында Народизмның икътисади эчтәлеге һәм аны тәнкыйтьләү әфәнде китабында. Струве "Капитализмга түбәндәге характеристика бирә:" Продукция [производство] төрле социаль җитештерү организмнарында товар формасын ала, ләкин капиталистик производствода гына хезмәт продуктының бу формасы гомуми, һәм эксклюзив түгел, изоляцияләнмәгән, очраклы түгел. Капитализмның икенче билгесе - товар формасын хезмәт продукты гына түгел, ә хезмәт үзе, ягъни кеше эшче көче белән кабул итү . "

Продукция бер үк вакытта бар:

  • файдалы ( кулланучылар бәясе, куллану кыйммәте). Файдалы булу кешенең теге яки бу ихтыяҗын канәгатьләндерү өчен әйбернең мөлкәте дигән сүз (ризык ачлыкны канәгатьләндерә, кием җылысы). Төрле товарларның "куллану кыйммәтләре" бер үк ихтыяҗны канәгатьләндерсәләр дә, чагыштырма эквивалентка ия түгел (кулланучылар өчен киемнең бәясе аның җылылык үткәрүчәнлегенә яки дымга чыдамлыгына турыдан-туры бәйле түгел). Коммуналь хезмәт, билгеле бер объектның үзлекләре белән барлыкка килә, ул табигый көчләрнең эш нәтиҗәсе булуына карамастан, кеше шәхси куллану өчен яки алмашу өчен җитештерелгәнме (ягъни шәхси әйбер булып санала) яки товар буларак).
  • алмашу бәясе яки гади кыйммәт (бер товарның икенчесенә алмашуның сан күләме). Ул алыш-бирештә генә күрсәтелә. Төрле товарларның алмашу кыйммәтләре бертөрле һәм сан ягыннан бер-берсеннән аерылып торалар. Нәкъ шулай ук, массалар (авырлык) яки бөтенләй башка объектларның озынлыгы асылда бертөрле һәм сан ягыннан гына аерыла.