«Киев Русе» битенең юрамалары арасында аерма

Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
18 байт убрано ,  1 ай элек
к
clean up, replaced: урыс → рус (9) using AWB
к (clean up, replaced: Рәзән → Рязань (3) using AWB)
к (clean up, replaced: урыс → рус (9) using AWB)
 
{{Тарихи дәүләт
|исеме = Киев Русе
|үзисеме = Борынгы урысрус дәүләте<!-- <br/>{{Script/Slavonic|Роу́сь}}-->
|статус = юкка чыккан
|гимн =
|юкка чыккан = [[Киев Русе#Таркалыш|1139/1240]]
|шәһәрләр = [[Новгород]], [[Смоленск]], [[Киев]], [[Рязань]]
|тел = [[Борынгы урысрус теле]]
|Этап1 =
|Дата1 =
[[Файл:Principalities of Kievan Rus' (1054-1132) ru2.svg|300px|мини|уңда|[[1054 ел|1054]]-[[1132&nbsp;ел]]ларда Киев Русе]]
 
'''Киев Русе''' яки '''Борынгы урысрус дәүләте''' (tat. lat. [http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Киев_Русе ''Kiev Ruse'']) ([[882 ел|882]]–[[1240 ел|1240]])&nbsp;— [[Көнчыгыш Аурупа]]да урнашкан [[урта гасырлар]] дәүләте. [[IX гасыр|9-нчы гасыр]]да [[көнчыгыш славян кабиләләре]] берләшүе нәтиҗәсендә барлыкка килгән.
 
Чәчәк ату дәверендә Борынгы урысрус дәүләте [[Таман ярымутравы]]ннан көньякка, [[Днестр]], [[Висла]] елгаларына кадәр көнбатышка, [[Төньяк Двина]] елгасына кадәр төньякка кадәр җәелгән булган.
 
[[1132 ел|1132]]-[[1134&nbsp;ел]]дан соң Киев Русе күп кенәзлекләргә таркалган. [[1132&nbsp;ел]]да [[Полоцк]], [[1134&nbsp;ел]]да [[Новгород]] шәһәре Киев кенәзенең хакимиятен танырга туктаганнар, «разодралась вся земля Русская» (''Новгород кулъязмасы''). Аерым рус кенәзлекләре үз кенәзе белән идарә ителгән, кайчакта рус кенәзлекләре арасында үзара сугышлар булганнар.
== Таркалыш ==
[[Файл:MongolEmpire.jpg|300px|мини|уңда|Татар-маңгул тарафыннан Ауразияне буйсындыру]]
[[XIII гасыр|13-нче гасыр]]да Киев Русенең феодаль таркалыш чоры булган, дәүләт 15&nbsp;аерым урысрус кенәзлегенә таркалган. Һәрбер кенәзлек белән Рюрик нәселеннән булган кенәз идарә иткән. Аерым урысрус кенәзлекләр арасында бәрелешләр еш булган. Формаль рәвештә феодаль таркалыш чорында Киев шәһәре&nbsp;— Борынгы урысрус дәүләтенең башкаласы булып калган.
 
Үзара сугышлар нәтиҗәсендә Киев Русе бик зәгыйфьләнгән һәм [[1237 ел|1237]]-[[1240&nbsp;ел]]ларда [[Бату хан]] татар-маңгул гаскәрләре тарафыннан буйсындырылган.
[[1362&nbsp;ел]]да [[Зәңгәр Сулар сугышы]]ннан соң Киев шәһәре [[Бөек Литва кенәзлеге]]нә кушылган.
 
Шулай итеп [[XIII гасыр|13]]-[[XIV гасыр|14&nbsp;гасырларда]] Борынгы урысрус дәүләте таркалганнан һәм буйсындырганнан соң өлешчә Алтын Урда дәүләте эченә, өлешчә&nbsp;— бәйлелегенә, Бөек Литва кенәзлеге эченә эләккән. Борынгы урысрус дәүләтенең варислары&nbsp;— [[Алтын Урда]] бәйлелегеннән [[XV гасыр|15]]-[[XVI гасыр|16&nbsp;гасырда]] чыккан&nbsp;— [[Мәскәү]] дәүләте, һәм [[XVII гасыр|17]]-[[XVIII гасыр|18&nbsp;гасырда]] [[Речь Посполитая]] дәүләтеннән сугышып чыккан [[Украина]] һәм [[Беларус]] булалар.
 
== Моны да карагыз ==
47 060

правок

Навигация