«Һуннар» битенең юрамалары арасында аерма

Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
2245 байт добавлено ,  8 ел элек
к
→‎Традицион Хунну теориясе: Тәрҗемә юлы белән өстәмә мәгълүмат өстәү
к (→‎Исемнәре: татар телле мәкаләгә сылтама)
к (→‎Традицион Хунну теориясе: Тәрҗемә юлы белән өстәмә мәгълүмат өстәү)
<p> 18 гасыр француз төрки дөньясы белгече [[:en:Joseph de Guignes]] фикереннән башлап, 4 гасырда Аурупа чикәренә килеп җиткән Һуннарны [[Монголия]] регионыннан анардан якынча 300 ел элек чыгып киткән [[хунну]]лар белән бәйлиләр. [[:en:Han–Xiongnu War|Хунну-Кытай сугышы (ингл.)]] сәбәпле, хуннуларның төньяк өлеше Төньяк-Көнбатышка таба чигенде; аларның токымнары [[Ауразия]] аркылы күченә алу сәбәпле, Һуннар белән берникадәр мәдәни һәм генетик дәвамчылыклары була ала дип исәпләнелә.<ref name=wright60>[[:en:David Curtis Wright|David Curtis Wright]], [[2011]]. ''[[:en:The history of China|The history of China]]'' [[:en:Santa Barbara|Santa Barbara]]:[[:en:Greenwood|Greenwood]], p.60, 2nd ed. ISBN 978-0-313-37748-8</ref>
 
<p>Бу теориягә Классик кытай галиме һәм [[:en:Imperial Nanking University|Нанкин император университетының (ингл.)]] беренче президенты [[:en:Wei Zhao (Three Kingdoms)|Wei Zhao]] ([[204]]–[[273 ел]]лар) хәбәре дә тәэсире бар: “Хань династиясе заманаларында (б.э.к. 206 - б.э. [[220 ел]]ларда) алар (Һуннар) [[хунну]] 匈奴 дип йөртелә иде, шул ук халыкка [[:en:Hunyu]] 葷粥 итеп дә дәшәләр иде. Шулай ук, [[:en:Xunyu]] 獯粥 аларның борынгы бабалары булган [[:en:Chunwei]] 淳維 исеменең башка бер транскрипциясе генә”.<ref>Wei Zhao et al., ''"Book of Wu"'', p.&nbsp;2849</ref><ref>Lin Gan 林幹, ''"Xiongnu shiliao huibian 匈奴史料彙編"'', Vol. 1, p.&nbsp;1, Beijing, Zhonghua Shuju, 1988</ref>
 
<p>Кытай историографиясендә бу шулай ук Б.э.к. 2 гасыр азагында - 1 гасыр башында яшәгән [[:en:Sima Qian|Сыма Цянь (ингл.)]] исемле кытайлы галименең ''[[:en:Shi Ji|Бөек тарихчы язулары (ингл.)]]'' хезмәтендә, шулай ук [[:en:Ying Shao]] ([[140]]-[[206 ел]]), һәм [[:en:Jin Zhuo]] (3-4 гасыр) тарихчыларының хезмәтләрендә күрсәтелә.<ref>Sima Qian, ''"Shiji"'', Bo-na, 1958, Ch. 110, p. 1a</ref> Бернинди аргументларны китермичә, алар ''Xunyu'' һәм ''[[:en:Xianyun]]'' исемнәре Хань династиясе заманында ''Xiongnu/Хунну'' (匈奴) дип аталган халыкны билгеләү өчен кулланылган дип әйтәләр. Шул ук фикерне [[:en:Tang dynasty]] коментаторы [[:en:Sima Zhen]] (як. 8 гасыр) кабатлый.<ref>Taskin V.S., ''"Materials on history of nomadic tribes in China 3rd-5th cc"'', Issue 3 ''"Mujuns"'', "Science", Moscow, 1992, p. 276, ISBN 5-02-016746-0</ref>
Шулай да, Һун һәм хунну арасындагы бәйлелекне күрсәтүче дәлилләр нык булуына ышанырга мөмкинлек бирми.<ref name=wright60/> Һуннарның чыгышларын аңлатуда замандаш эзләнүләр мәктәбе элек зур тәэсире булган [[:en:Ethnic essentialism|этник милләтчелек (ингл.)]] карашлар урынына [[:en:Ethnogenesis#Ethnogenesis in historical scholarship|этногенезис (ингл.)]] ысулларын өстен күрә.
 
<p>Фонетик эзләнүләре һәм бронзада язуларның чагыштырылуы һәм билгеләрнең үзенчәлекләрен истә тотыпулары [[:en:Wang Guowei]] ([[1877]]–[[1927]]) ''[[:en:Guifang|Guifan]], Xunyu, [[:en:Xianyu]] (鮮虞), [[:en:Xianyun]] (獫狁), [[:en:Jung]], [[:en:Di]]'', һәм ''[[:en:Wu Hu|Hu]]'' исемнәре астында билгеләнгән кабиләләр соңгырак Кытай тарихына ''Xiongnu/[[Хунну]]'' исеме,<ref>Wang Guowei, ''"Guantang Jilin"'' (觀堂集林, Wang Guowei collection of works), Ch.2, Ch. 13</ref><ref>Taskin V.S., ''"Materials on history of nomadic tribes in China 3rd-5th cc"'', Issue 3 ''"Mujuns"'', p. 276</ref><ref>Taskin V.S., 1968, ''"Materials on history of Sünnu"'', "Science", Moscow, p.10</ref> һәм [[Ауразия]] тарихына '''Һуннар''' исеме астында кергән халыкны билгеләү өчен кулланылган дип нәтиҗә ясый.
 
<p>Шулай да, Һун һәм хунну арасындагы бәйлелекне күрсәтүче дәлилләр нык булуына ышанырга мөмкинлек бирми.<ref name=wright60/> Һуннарның чыгышларын аңлатуда замандаш эзләнүләр мәктәбе элек зур тәэсире булган [[:en:Ethnic essentialism|этник милләтчелек (ингл.)]] карашлар урынына [[:en:Ethnogenesis#Ethnogenesis in historical scholarship|этногенезис (ингл.)]] ысулларын өстен күрә.
 
===Замандаш этногенетик интерпретациясе===
87 662

правки

Навигация