Маңкорт

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Маңкорт latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Маңкорт, шулай да Манкорт - беренче тапкыр Чыңгыз Айтматов тарафыннан кулланылган төшенчә. Туган илен, ата-бабаларын, аналарын онытырга дучар булган һәм дошманның телсез колына әверелгән мескен кеше мәгънәсендә.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Борынгы африканнар ышануы буенча каһиннар адәмне җаныннан мәхрүм итә алганнар, нәтиҗәдә барлыкка килгән кол зомби дип исемләнгән[1]. Америка һиндусларында дошманның муенын чи каеш белән кысу һәм кояшта үлегергә калдыруы гадәттә булган[2].

Эвенк телендә маңкорт төшенчәсенә үзенчәлекле лючеткан сүзе карый. Лючеткан сүзе бәләкәй урыс, ягъни рус кешесенә тагылып, койрык сыман йөрүче кеше мәгънәсендә кулланыла[3].

Бүгенге көндә маңкорт төшенчәсе үз ихтыяры белән дошманга сатылган бәндә мәгънәсендә күп кулланыла[2].

Маңкорт ясау[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Маңкорт ясау җылы яклар белән бәйле. Әсирләрнең башы чи каеш белән коршаулап бәйләнелгән һәм кол богауланган рәвештә кояшта калдырылган. Каеш кибү нәтиҗәсендә, кеше үзенең хәтерен мәхрүм ителгән[3].

Борынгы алымнар үрнәгендә, бу йоланы яңа биеклектә үз лагерьларында Иосиф Сталин тергезә алгын. Баш чүмеченә металл коршау кигезелгән һәм шөреп ярдәмендә кысылган[3]. Бу ысул еш ССРБ сәяси гаепләнүчеләр газаплавында кулланылган.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Тимергалин Адлер Миллият сүзлеге: 3 томда. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2017. — ISBN 978-5-298-03724-2
  • Айтматов Чыңгыз Бер көн - бер гомер / Р. Шириязданов тәрҗ.. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2018. — 574 б. — ISBN 978-5-298-03732-7
  • Тимергалин Адлер Миллият Сүзлеге // Казан утлары: сәяси-иҗтимагый журнал / баш мөх. Равил Фәйзуллин. - Казан, 2005. - №7.
  • Әхмәтьянов Р.Г. Татар теленең этимологик сүзлеге: 2 томда. — Казан: Мәгариф-Вакыт, 2015. — Т. II.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Зомби dic.academic.ru
  2. 2,0 2,1 Тимергалин Адлер Миллият Сүзлеге // Казан утлары: сәяси-иҗтимагый журнал / баш мөх. Равил Фәйзуллин. - Казан, 2005. - №7.
  3. 3,0 3,1 3,2 Эвенк Илья Потапович Петров tunguska.tsc.ru

Шулай да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]