Милли Болгар костюмы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Милли Болгар костюмы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Почта открытка XX гасыр карта белән милли костюмнар буенча төбәкләргә. На открытке билгеләнде көньяк чиге тарату хатын-кызлар костюмы белән ике фартуками, көньяк чиге тарату сукмана (төньяк чиге тарату саи), көнчыгыш чиге территориясен, анда чагыштырмача сакланып кала ак ирләр костюм.

Милли Болгар костюмы (болг. българска носия) Болгария халкының үзенчәлеген, традицион мәдәниятен һәм көнкүрешен чагылдыра. Башта славян нәселеннән булган костюм башка милләтләрнең йогынтысын чагылдыра, алар белән болгарлар тыгыз контактировали дәвамында үз тарихы.

Милли костюм үз үзенчәлекләре бар һәр төбәктә, әгәр дә һәр авылда, Болгария, тик, тулаем алганда, дәрәҗәсенә нигезләнә төп типах. Выделяют ике типтагы ир-атлар костюмнар — ак булган древнее происхождение, һәм шулай дип атала торган урын кара, сформировавшийся чорында милли торгызу. Хатын-кызлар милли костюм булмый белән бер яки ике фартуками, сукманом яки саей. Өчен милли костюмы хас обилие декоратив элементлары һәм бизәнү әйберләрен.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Этнографлар фикеренчә, Болгар милли киеменең нигездә славянча килеп чыгышы бар. Шулай ук фракцияләрнең һәм болгарларның киемнәренә, шулай ук болгарларның тыгыз контактта торган халык киемнәре — төрекләр, греклар, албанцев һәм валахов киемнәр дә табалар. Үз табигате буенча костюмнар-көндәлек эш киемнәре, ул матур бизәлеш аркасында бәйрәм күренеше ала. Халык костюмы бик практикада эш өчен дә, традицион ритуаллар һәм бәйрәмнәр өчен дә туры килә.

Облачение һәм бизәк хуҗасының туган урынына, костюм хуҗасының нәселенә, шөгыленә, яшенә, гаилә халәтенә һәм муллыгына бәйле һәм үзенә күрә «визит карточкасы»булып чыгыш ясаган. Чигү һәм башка декоратив элементларны шулай ук сакланучыларга хезмәт итәргә яки башка магик функцияләр башкарырга тиешле традицион символлар үз эченә алган.

1878 елда Болгариянең Осман владительствосыннан бәйсезлеккә ирешелгәннән соң, шәһәр киеменең халык киемнәренә йогынтысы сизелерлек.

Хәзерге Болгариядә көндәлек тормышта милли костюмнар киеп йөрмиләр, бары тик аерым характерлы элементлар һәм детальләр генә кулланалар. Милли костюмнарны фольклор бәйрәмнәргә һәм фестивальләргә киендерәләр, сәхнә костюмнары буларак кулланалар.

Төп фәннәр милли костюмы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ирләр костюмы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Борынгы славян традицияләреннән сакланып калган классик ирләр костюмы ак күлмәк (болг. риза) туникообразный кроя озынлыкта югарырак яки түбәнрәк колена, ак ыштан (болг. шерстян сукныннан һәм ак киез киез итеннән. Ике фасон штанов очрашты: тездән штаниннан түбәнрәк аягын җиңеләйтә торган озын тар c һәм бераз иркенрәк өске белән (болг. бензевреци) һәм кыска, белән широкими штанинами (болг. тарих). Штаннар югары як буйлап кулискадагы бәйләвеч белән тәэмин ителгән, ә күлмәк шактый озын билдә-корсагы шарф белән капланган, шуңа күрә аның түбән ягы борылыш яки юбка рәвешендә аякның өске өлешен каплаган. Болытның силуэты накидка формасын билгеләде, ул кулдан яки алардан башка озын яки кыска була ала иде. Костюм озын ремешкаларда тамгасыз күннән атлы мех шапкасы һәм аяк киеме (болг) белән тулыландырылган. цървули).

Болгариягә кием-салым салу процессы барышында караңгы төсләрнең костюмы да барлыкка килде, ул XVIII гасыр ахырында Болгар дәүләтенә каршы милли-азатлык көрәше вакытында тулысынча рәсмиләштерелде. Чәчәкләр ярдәмендә ул кара (болг) дип атала. кара носия), классик борынгы костюмны Ак (болг) дип атый башлаганнар. белодрешна носия). Кара костюм төс белән генә түгел, ә штанов крой белән дә аерылып торды — алар бик киң өске өлешендә Түбән пошаг белән булды, ә аста тыгыз рәвештә көймәләрне колачлады. Штанда җыю күбрәк булган саен, алар түбәнрәк булган саен, ир-аттан да өстенрәк дип саналды. Традицион тукыма поясы бик киң була, шуңа күрә корсакны тулысынча диярлек юа, аны кызыл йоннан ясыйлар. Күлмәк ак яки кара булырга мөмкин иде. Костюм кыска кара йонлы жилет яки турыдан-туры крой куртка кадәр озын яки кыска җиңле билгә кадәр тулыланды. Бүрек һәм аяк киеме ак костюмнан сакланган.

Ак штаннар кара яки кара-зәңгәр жилетлар белән бәйләнгән костюмнар милли ир-ат костюмының ике үзенчәлекле төрен үз эченә ала.

Хатын-кызлар костюмы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хатын — кызлар милли Болгар костюмы-күлмәкнең мәҗбүри элементлары (болг. ризариза) һәм фәртук (болг. престилка), повязанный бу Талия. Тезгә кадәр озынлыкта яки көймәжекларга кадәр сузылган гади туник төрле крой рубахлары киң кырлы җиңсәкләр белән җыем яки складлар белән бизәлгән, гадәттә ак, тик еш кына төсле тукымадан тегелгән. Фартуки милли костюмның иң күренекле элементлары булды һәм һәрвакыт бай итеп бизәлеп торды, алар тукыма тукымасының бер катламыннан яки үзләштерелгәнгә кадәр озын яки тезенә кадәр була алдылар.

Төбәк традицияләренә карап, болгар хатын-кызлары ике алъяпкыч яки бер алъяпкыч белән милли костюмнар киеп йөргәннәр. ике кул көрәште дә, бер-берсенә кул селтте дә). Ике алъяпкычлы костюмда арткы алъяпкыч куе җыем яки складлар белән тегелгән, ә алгы фартук туры тукымадан тегелгән яки орнамент белән каплаган. Алиягә фартук борылышы матур шарф яки декоратив металл пряжкалар белән тегелгән пояс урнаштырган. Мондый костюм кыска яки озын жилет яки куртка белән тулыландырырга мөмкин иде. Ике алъяпкычлы Костюм элек-электән Болгариядә киң таралган. Бер фартуклы Костюм туган авылларында һәм Дунайдагы аерым урыннарда өстенлек итә. Аны еш кына лодыжкаларга кадәр сузылган туры булмаган штаннар белән тулыландыралар, бу исә күлмәкле костюм һәм тезенә кадәр озынлыктагы фартук кияргә мөмкинлек бирә, жилет яки куртка белән комплектлыйлар.

Типичный элементлары хатын — кызлар костюмы-сукман яки сая. Сукман асылда югары күлмәк-туник, еш кына җиңсәләрсез, гадәттә, ачык яки караңгы төстәге йон тукымасыннан гыйбарәт. Төбәк гореф-гадәтләренә карап сукманның өч төп конструкциясен бүлеп бирәләр, ул биленнән тегелгән билле билле кыллы, күкрәк дәрәҗәсендә киселгән һәм җыем белән киселгән булырга мөмкин, җиңсә кыска яки озын булырга мөмкин, сарафанныкы кебек, горловин тирәнлеге һәм пройм төрлечә булырга мөмкин. Сукман Ак күлмәкне кисә, аңа бер яки ике алъяпкыч һәм пояс бәйли.Сукманлы Костюм (болг. сукманена, сукмена носия) Болгария территориясендә, Сая белән костюм формалашкан Көньяк өлкәләрдән тыш, аеруча киң таралган. нояна). Сая-югары кием, конструкция буенча ачык спереданы хәтерләтә торган халат. Саи шили берсе плотных однотонных якты яки темных тукыма, генә расклешенными, озынлыгы кадәр колена яки кадәр лодыжки. Ничек сукман, сая мөмкин ия сызганып төрле длины яки ия түгел, аларны. Сая күлмәк киеп киенгән, кара бил һәм фартук белән тулыландырылган. Милли костюмның нәкъ менә шушы төре башкаларыннан да озаграк сакланган.

Болгарның барлык костюмнар белән баш киеме сыйфатында баш яулыклары — өчпочмак белән ясалган однотон яки пестра материя квадраты булган, шул ук вакытта күп өлеше чәчләрне яшергән, ә тар частьләрне затылкада яки караңгыда бәйләгән. Бәйрәм киемнәре сыйфатында башны да чәчләрне дә баш бизәкләр һәм подвесклар белән тулыландырдылар, кайвакыт шактый күләмле һәм массалы. Бизәнү әйберләре өчен чәчәкләр, тасмалар һәм буяулы каләм кулландык. Милли аяк киеме сыйфатында хатын-кызлар да, ир-ат кебек үк, тырвулины йөрттеләр.

Бер болгар милли кием[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Схемасы этнографик өлкәләре Болгария

Этнографлар Болгария территориясендә җиде этнографик (фольклор) өлкә бүлеп бирә, аларның һәркайсы үз костюмы бар.

Добрыджан фольклор өлкәсенең хатын-кызлар костюмы (болг. бу-кызыл сукманнан яки жилет, ак озын күлмәктән һәм йон фартуктан, ешрак кара күлмәктән тора. Баш киеме-яулык яки шапка-капюшон-сары. Бу гүзәл затлар бик күп көмеш бизәкләр йөртә. Бәйрәм костюмнары башка районнарның киемнәренә охшамаган, бигрәк тә кызларның костюмнары-Кызыл фатаның башын каплаган«лазарок» һәм кәләшләр бүлеп бирелә. Ир-атлар костюмы-кызыл йонлы ак. Хатын-кыз һәм ир-ат киемнәре еш кына бер төрле, бары тик бизәкләр саны буенча гына аерма бар.

Пирино фольклор өлкәсендә (болг. хатын — кызлар күлмәкләрдә кыска җиңүле Ак маңны-клашник, кызыл яки буйлы билбауны, тар озын чигүле фартук, пестрые чулки киендерәләр. Бизәнү әйберләре күп: серьги, массивные пряжки, мониста. Баш яулыгын чәчләр астына тыгып куялар. Ир-атлар костюмы, гадәттәгечә, ак һәм Кызыл төсләрдә: беневрици, рубахка кадәр, стеганый Кызыл жилет, Кызыл пояс.

Бу родопской өлкәсе белән аның салкын климат кием-салым (болг. родопска носия) ешрак йоннан әзерләнә, кара яки кара-зәңгәр сукманга җиңсәле озын куртка кияәләр. мерсжан), пяс һәм фартук квадрат нигезендә чәчәк аткан сары һәм кызгылт сары орнаментлар белән капланган Кызыл күлмәкләр, винно Кызыл баш яулыгы маен уртасына кадәр яба. Аякларда оеклар һәм тире туфлиләре чуарлык, ялтыравыклы җеп белән тегелгән. Кара типтагы ир-ат костюмы: кесәләр янында артык зур тирләүләр, чигүсез ак күлмәкләр, Кызыл пояс, тар квадрат крой куртка, тар төстәге шнурлар белән тегелгән, аның өслеге тар җиңүле пәлт (болг). үзәнлек). Голенилар Ак тукыманы аерым итеп чәчәкле шнур белән уратып ала.

Төньяк фольклор өлкәсе өчен хатын-кызлар костюмы хас (болг. ике алъяпкыч һәм йонлы юбка белән. Арткы фартук җыючатый, чигә яки бизәлгән алтын тесьмой һәм кружевами, көнчыгыш районнарында, көнбатыш районнарындагыга караганда, озынрак. Кайбер урыннарда берьюлы ике алгы фартка йөртәләр.Мамык тукымасыннан киемнәр түгәрәк белән бизәлгән. Ир-атлар костюмнары ак яки кара.

Бриджан өлкәсендә хатын-кызлар костюмы нигезе (болг. тесьмой, чигү һәм подол һәм Горлин буенча аппликация белән тукылган караңгы ябык сукманны тәшкил итә. Фартук узорында ак, сары, яшел һәм кызыл төс, кызыл пояс яки оранжевый. Ир-атлар костюмы кара, белән киң штанами һәм тар жилетом яки куртка.

Тракий өлкәсендә яшәүче хатын-кызлар костюмы (болг. тракийска носия) чигүле күлмәк һәм кара бархат аппликацияләре һәм чигүле Кызыл сукман тәшкил итә. Фартук ак түгәрәк белән, пестроткан поясы яки пряжкалар белән бизәлгән. Баш киеме-чәчәкләр, колаклар, каурыйлар һәм Күперле зур венец, кайчагында баш киемнәре киеп, яулыклар да йөртә. Ир-атлар костюмы кара белән кызыл яки яшел жилет, поясы кызыл, күлмәк мул итеп чигә үсемлек мотивлары.

Шоп фольклор өлкәсе территориясе өчен хатын-кызлар костюмы хас (болг. Сукман нигезендә (ноя шопск), майлы кюстендилдан тыш. Рубахи вышитые, белән расширяющимися китап рукавами. Сукман зәңгәр яки кызыл, пачит косами берсе ак яки кызыл йон тесьмы. Пояс бу төс Сукман белән ак яки кызыл шнуром. Ир-атлар костюмы чигүле күлмәк һәм зәңгәр яки кара төстәге жилет белән.

Төрле формадагы конденсаторлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбияты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Български народни носии. 1 Том: Български народни носии бу Северна България през XIX гасыр һәм началото XX гасыр, Мария Велева, Евгения Лепавцова, изд. БАН, 1960
  • Български народни носии. 2 Том: Български народни носии бу Средна Западна България һәм Средните һәм Западните Родопи нче крае XVIII кадәр средата XX гасыр, Мария Велева, Евгения Лепавцова, изд. БАН, 1974
  • Български народни носии. 3 Том: Български народни носии бу Източна България през XIX һәм първата яртысы-XX гасыр, Мария Велева, Евгения Лепавцова, изд. БАН, 1979
  • Български народни носии. Шул 4: Български народни носии бу Южна България през ХІХ һәм първата яртысы-XX гасыр, Мария Велева, Евгения Лепавцова, изд. БАН, 1988
  • Македонски народни носии, Вера Кличкова, изд. Етноложки музее Скопие, 1963
  • Българската народна носия, Елена Банчева, изд. Борина София, ISBN 9789545002304
  • Българската двупрестилчена носия, Мария Велева, изд. БАН, 1963
  • Българска народна култура, Елена Банчева, изд. Фән һәм изкуство, 1931
  • Български народни носии. Bulgarian Folk Costumes, Веска Борисова, Анита Комитска, изд. Национален етнографски музее каршындагы БАН, ISBN 9549070069, 2005
  • Народни носии нче видински окръг, Маргарита Николова, изд. Септември, 1963
  • Народни носии нче Източните Родопи, Мария Николчовска, изд. Септември, 1980

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. Български национален костюм(блг.). Проект „Развитие на център за електронни форми на дистанционно обучение в Тракийски университет“ BG051PO001-4.3.04-0026. 2019 елның 8 май көнендә тикшерелгән.
  • Ошибка: не задан параметр |заглавие= в шаблоне {{публикация}} // Ошибка: не задан параметр |издание= в шаблоне {{публикация}}.