Минзәлә мәчете

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Минзәлә мәчете latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Мәчет
Минзәлә җәмигъ мәчете
тат. Минзәлә җәмигъ мәчете
Минзәлә җәмигъ мәчете.jpg
Ил Русия
шәһәр Минзәлә
Дин Ислам
Мәхәллә Минзәлә районы мөхтәсибәте 
Кайсы дини агымга карый хәнәфи
Бина төре мәчет
Төп даталар:
1911 (ачылу)
Халәте гамәлдә

Минзәлә мәчете, яисә Минзәлә тарихи мәчетеТатарстан Республикасының Минзәлә шәһәрендә урнашкан мөселманнар гыйбадәтханәсе, Аллаһ йорты, шәһәрнең җәмигъ мәчете. Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния нәзарәте карамагында.

Минзәлә шәһәренең Ленин урамы белән Свердлов урамы кисешкән почмактан ерак түгел, Ленин урамы, 61 йорт адресы буенча урнашкан.

Тарихы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Минзәлә мәчете. Керү ягыннан күренеше
Минзәлә мәчете манарасы
Фоторәсем мәчет бизәлешендәге контрастны күрсәтү өчен тәкъдим ителә

Минзәлә шәһәрендә мәчет төзү тарихы озын һәм катлаулы.

« Безнең мәчетебез юк, шуңа күрә дини йолаларны үтәү өчен Дәвек авылына[1] барып йөрергә мәҗбүрбез. Ара якын түгел, барып йөрү кыен.Шушылардан чыгып, Гөлек авылы имамын Минзәлә шәһәренә мулла итеп күчерүегезне сорыйбыз[2] »

Инкыйлабтан соң[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бина[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мәчет бинасы мигъмар Г. Кутьянов күзәтчелегендә 1910 елда төзелеп бетә. Сәүдәгәр М.С. Сәетбатталов йорты урнашкан җирдә аның рөхсәте белән салынган.

Ике катлы, буйга сузылган, бер манаралы, милли-романтик рухтагы кирпеч эклектикасы[8] стилендә салынган бина. «Манарасы түбәдә урнашкан мәчетләр» төркеменә карый. Намаз уку бүлмәсе, вестибюльдән анфилада аша кергәч, беренче катта урнашкан. Миһраб көньяк дивар ягында. Икенче кат тәрәзәләре түгәрәк итеп эшләнгән. Бина бизәлешендә татар архитектурасы элементлары, көнчыгыш мотивлары (сталактит шәкелендәге кәрнизләрдә) файдаланылган. Бина төзелешендә контраст алым кулланылган: бина үзе кызыл шома кирпечтән салынган, ә бизәкләрендә (тәрәзә өстендәге нурларда, икенче каттагы түгәрәк тәрәзәләр әйләнәсендә, тәрәзә араларындагы декоратив путаларда) аксыл кирпеч файдаланылган[9].

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Минзәлә төбәге: тарих һәм хәзерге заман. Минзәлә, 2006.(рус.)
  2. Юныс Йосыпов. Минзәлә мәчетләре. Минзәлә, 2011.
  3. Д.Ю. Арапов. Императорская Россия и мусульманский мир. М.: Наталис, 2006.
  4. Мечети Татарстана. Альбом. Казан, 2000.
  5. Салихов Р., Хайрутдинов Р. Республика Татарстан: Памятники истории и культуры татарского народа (конец XVIII-начало XX веков). Казан, 1995.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Татарский энциклопедический словарь. К., 1997.
  • Татарстан Республикасы милли архивы, Р-139 ф.
  • Башкортстан Республикасы Үзәк дәүләт тарих архивы, И-295 ф.
  • Список населенных мест по сведениям 1870 года . Уфимская губерния, том 45. Мензелинский уезд. СПб, 1877.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Ул чорда Минзәлә шәһәренә иң якын, мәчете булган авыл
  2. Юныс Йосыпов. Минзәлә мәчетләре. Минзәлә, 2011, 5- б.
  3. Минзәләгә өяз шәһәре статусы 23.09.1781 елда бирелә
  4. Уфа губерна идарәсе журналы, 1903 ел, 26 июль, 225- санлы язу
  5. Минзәлә мәчете турында Күчмәннәр такымы сайтында
  6. Ул вакытта Татарстанда Диния нәзарәте дә, мөфти дә булмый
  7. Минзәлә мәчетенең яңа имам-хатибы
  8. Дөнья музейлары һәм күргәзмәләре сайтында
  9. «Чикләрсез татарлар» сайтында