Мишәр диалекты

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Мишәр диалекты, яки Көнбатыш диалект - татар теленең төп өч диалектларының берсе.

Мишәр диалектының төп сөйләшләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • сергач сөйләше (Түбән Новгород өлкәсендә);
  • чистай сөйләше (Татарстанда һәм Самара өлкәсендә);
  • чүпрәле сөйләше (Татарстанда һәм Чувашиядә);
  • Сыркыды;
  • Күршә;
  • мәләкәс сөйләше (Ульяновск өлкәсендә);
  • хвалын сөйләше (Ульяновск өлкәсендә);
  • темников (Төмән) сөйләше (Мордовиянең көньяк-көнбатышында);
  • ләмбрә сөйләше (Мордовиянең көньяк-көнчыгышында);
  • кузнецк сөйләше (Пинзә, Сарытау, Волгоград өлкәләрендә);
  • байкыбаш сөйләше (Башкортстанда);
  • шарлык сөйләше (Оренбург өлкәсендә);
  • эстәрлетамак сөйләше (Башкортстанда).
  • Керенск
  • Карсун
  • Мордва-каратай
  • Инсар
  • Чистай керәшеннәре
  • Тау ягы керәшеннәре
  • Кострома
  • Волгоград

Мишәр диалектына хас фонетик үзенчәлекләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

а) ц, г авазлары к, г булып әйтелә яисә төшеп кала: гадәт - адәт, гафу - афу, гали — али; ә) а авазы иренләшми, саф кала;
б) өй, ай, әй дифтонглары монофтонглаша — бер аваз булып әйтелә: өй - ү, кайнар - кан 'ар, сөйлә - сүлә;
в) ц, ч'" дҗ аффрикатлары бар: цәй, чтиләк, дҗиләк;
г) сүз башында җ авазын й ләштерү хас: җил - йил, җир - йир

Тел галиме, академик Мирфатыйх Зәкиев болай дип яза: «Татар әдәби теленең фонетикасы нигезендә урта (Казан) диалект ятса, морфологик системасын мишәр диалекты тәшкил итә».

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]