Моздок

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Моздок latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Моздок
осет. Мæздæг
Байрак[d]
Flag of Mozdok (North Ossetia).pngCoat of Arms of Mozdok (North Ossetia).png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1763
Рәсми исем Мæздæг
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Flag of Russia.svg Россия империясе
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Нәрсәнең башкаласы Моздокское городское поселение[d][1] һәм Моздокский район[d]
Административ-территориаль берәмлек Моздокское городское поселение[d], Кавказская губерния[d], Әстерхан губернасы, Кавказская губерния[d], Старапул гөбернәсе, Терек өлкәсе, Моздокский отдел[d], Терек губернасы[d] һәм Моздокский район[d]
Халык саны 41 728 (1 гыйнвар 2018)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 131 метр
Сәгать поясы UTC+03:00
Мәйдан 17 км²
Почта индексы 363750
Җирле телефон коды 86736
Commons-logo.svg Моздок Викиҗыентыкта

Моздок, Мәздәк[3] (осет. Мæздæг , рус. Моздок) — Төньяк Осетия республикасындагы шәһәр, Моздок районының админитратив үзәге.

Халык саны — 38 748 кеше.[4]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Терек-Кума түбәнлегенең көньяк кырыенда, Терек елгасының сул ярында, Владикавказдан 92 километр төньяктарак урнашкан. Тимер юл станциясе, автомобил юллар төене.

Исем чыганагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

«мэз дэгу» сүзләре чиркәсчәдән "кара урман" дигәнне аңлата.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр рус табигълыкка күчкән һәм праваслау динен кабул иткән кабарда кенәзе Кургока Кончокин (чукынганнан соң — Андрей Иванов) тарафыннан 1763 елда ныгытма буларак нигезләнгән.

1785 елдан — Кавказ наместниклыгының өяз шәһәре. 1822 елдан — Кавказ (1847 елдан — Ставрополь) өлкәсненең Моздок өязе үзәге. 1863 елда Терек өлкәсе составына күчерелә. 1897 елда — Терек өлкәсе Пятигорск округының өяз үзәге булмаган шәһәр.

19-20 гасырла рубежында — бистә, 1920-еллардан яңадан шәһәр. 1944 елда Ставрополь крае составыннан Төньяк Осетияга күчерелә.

Бөек Ватан сугышы барышында (1942 елның 25 августы) шәһәр алман-фашист гаскәрләре тарафыннан басып алына. 1943 елның 3 гыйнварында азат ителә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1856[5] 1897[6] 1913[5] 1939[5] 1959[7] 1970[8] 1979[9] 1989[10] 2002[11] 2010[4]
~10 000 9 330 ~20 200 ~19 100 25 611 32 350 34 394 38 037 42 865 38 748

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Милләт 1897[6] 1926[12] 1959[13] 1970[14] 1979[15] 1989[16] 2002[17] 2010[18]
руслар 48,6% 58,2% 75,8% 71,2% 70,7% 66,7% 62,7% 58,1%
осетиннар 7,4% 4,7% 4,5% 6,6% 6,4% 7,0% 7,7% 9,3%
комыклар 0,6% -,-% -,-% 1,0% 1,4% 2,2% 4,6% 7,1%
әрмәннәр 24,9% 16,1% 6,7% 5,6% 5,5% 5,1% 6,1% 6,2%
чеченнар 0,0% -,-% -,-% -,-% -,-% -,-% 4,2% 3,5%
кабардалылар 2,9% 2,3% 1,9% 2,2% 2,5% 3,0% 3,2% 3,2%
төрекләр 0,4% -,-% -,-% -,-% -,-% -,-% 0,9% 2,0%
украиннар 3,8% 5,2% 5,2% 4,8% 4,1% 4,2% 2,2% 1,5%

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Азык-төлек сәнәгатенең ширкәтләре: иткомбинат, сөт заводы, сыра капйнату заводы, шәраб заводы.

Гардиналар фабрикасы, кирпеч заводы.

Шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. ОКТМО
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаФедераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  3. Имлә сүзлеге, 1928
  4. 4,0 4,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.mojgorod.ru/r_sevosetia/mozdok/
  6. 6,0 6,1 http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=513"
  7. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  11. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnnossetia.html
  13. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok59.html
  14. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok70.html
  15. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok79.html
  16. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok89.html
  17. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/mozdok02.html
  18. Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года.

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]