Муса Җәлил (симфония-поэма)
| Муса Җәлил | |
|---|---|
| Нигезләнү датасы | 1971 |
| Атама | Musa Jalil |
| Сәнгать формасы | Симфония |
| Чыгару датасы | 1973 |
| Көйязар | Алмаз Монасыйпов |
| Инструментламә | симфонический оркестр[d] |
| Әсәрнең кисәкләр саны | 1 кисәк |
Симфония №2 «Муса Җәлил» — татар композиторы Алмаз Монасыйповның бер кисәктән торган симфония-поэмасы. Әсәр 1971 елда язылган һәм татар шагыйре, Советлар Берлеге Каһарманы Муса Җәлилнең тормышына һәм батырлыгына багышланган. Симфония-поэма композитор иҗатындагы иң әһәмиятле әсәрләрнең берсе санала.
_18.jpg)
Тарихы
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Әсәр Бөек Ватан сугышы елларында фашист әсирлегендә һәлак булган Муса Җәлил образына багышлана. Симфониянең драматургик нигезен шагыйрьнең «Моабит дәфтәре» циклы һәм аның батырлык рухы тәшкил итә. Композитор әсәрдә Җәлилнең эчке дөньясын, көрәшен һәм рухи ныклыгын музыкаль образлар аша ачарга омтыла.
1971 елда әлеге симфония музыкасына балетмейстер Дина Арипова Татар дәүләт опера һәм балет театрында «Үлемсез җыр» («Бессмертная песня») исемле бер бүлектән торган балет куйган.[1]
1973 елда симфония-поэма «Советлар композиторы» (Советский композитор) нәшрияты тарафыннан басылып чыга.[2]
Музыкаль үзенчәлекләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Әсәрнең драматургиясе сәхнә әсәрендәгечә үсә. Симфониядә ике төп образ сферасы каршы куела: беренчесе — сугыш һәм фашизмны сурәтләүче киеренке, марш характерындагы темалар; икенчесе — Муса Җәлил образы белән бәйле лирик һәм фәлсәфи темалар.
Композитор татар халык музыкасына хас интонацияләрне, биштавышлы (пентатоник) борылышларны, үзгәрүчән модусларны һәм катлаулы бормаларга бай көйләрне киң куллана. Әсәрдә татар җырларына хас яңгырашлар да ишетелә. Җәлил образын чагылдырган темалар аеруча җылылык һәм тирән моңлылык белән аерылып тора.
Симфониянең югары үсеш мизгелләрендә геройның рухи бөеклеге һәм үлемсезлеге идеясе алгы планга чыга. Әсәрнең һәр музыкаль образы шагыйрь тормышының аерым бер сәхифәсен хәтерләтә; музыкада көрәш, батырлык һәм кеше рухының җиңелмәслеге гәүдәләнә.
Оркестр составы
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Симфония түбәндәге составтагы зур симфоник оркестр өчен язылган:
- агач тынлы уен кораллары:
- пикколо (= Өченче флейта)
- 2 флейта (II = Икенче флейта)
- 2 гобой, инглиз быргысы
- 2 кларнет (A һәм Bга көйләнгән)
- бас-кларнет (Bга көйләнгән) (= Өченче кларнет)
- 2 фагот
- контрафагот;
- бакыр тынлы уен кораллары:
- 4 валторна (Fка көйләнгән)
- 3 торба (Bга көйләнгән)
- 3 тромбон
- туба;
- бәрмә уен кораллары:
- литавра
- агач (леньо)
- тамбурин
- зур барабан
- тәлинкәләр
- кече барабан
- там-там;
- арфа;
- кыллы уен кораллары.
Шулай да карагыз
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ Больше чем концерт: «Театр & музыка. Муса Джалиль» в Камаловском. {{subst:бүген}} тикшерелгән.
- ↑ Алмаз Закирович Монасыпов, Муса Джалиль. Муса Джалиль: Симфония-поэма: Для симф. оркестра. — Москва: Сов. композитор, 1973.
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Мейлер Т. Алмаз Монасыйповның «Муса Җәлил» симфония-поэмасы турында мәкалә.
- Монасыпов, Алмаз. Симфония №2 "Муса Җәлил". Мәскәүː «Советлар композиторы» нәшрияты, 1973.
