Мөрәбит
| Мөрәбит | |
|---|---|
 Мөрәбит Викиҗыентыкта |
Мөрәбит (гарәп. مُرابِط murābiṭ] яки مَربوط marbūṭ]; рус. Мурабит — Көнбатыш Африкада (һәм элек Мәгърибтә) рибатта («кунакханә») яшәүче кеше яки мөселман изгесе. Мондый изгеләр күмелгән гөмбәзле төрбәләр (каберләр) шулай ук мәрабут дип аталган[1].
Португалия һәм Испания диварлары аша үтеп кергән бу термин шулай ук XVII гасыр Урта Европа сәяхәт хикәяләрендә дә очрый.
Тасвирлама
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Мөрәбит дингә тугры кеше, изге (бу мәгънәдә мәрабут дип атала), яки көферләргә каршы чик буе сугышында исламның чын тарафдары була ала, һәм ахыр чиктә үзен дәрвишлеккә һәм дингә буйсынуга багышлай, фетнәче һәм Аллаһның тагын бер дошманы була ала[2].
Марокко
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Мароккода суфи үзәкләре танылган, ил күләмендә күренекле шәхесләрнең каберләре тирәсендә тупланган. Комплекслар еш кына агартылган төрбәләр белән характерлана.
Көнбатыш Африкада
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Мавританиянең традицион иерархик социаль структурасында мөрабитлар, сугышчылар (хәсәннәр) белән бергә, җәмгыятьнең ике югары катламының берсен тәшкил итәләр. Мавритания мәрабуты рухани кастасы әгъзалары булган, күбесенчә бербер чыгышлы булганнар. Аларга балаларга укырга һәм язарга өйрәтү, Коръән эчтәлеген аңлату һәм дини йолалар башкару хокукы бирелгән. Мәрабутлар Мавритания халкының иң белемле өлеше булган. XX гасырда Сенегалда дини эшчәнлекләреннән тыш, сәясәттә дә актив булган яңа мөрабитылар төркеме барлыкка килгән. Бу «сәяси маратлар» га Амаду Бамба Бабакар Си мисал булып тора. Муридия һәм Тижаниядә мирас итеп алынган хәлифәлекләрнең барлыкка килүе башка мөрабитларның роле кимүенә китерә. Алар, гадәттә, бу тарикать өчен зур булмаган функцияләрне башкаралар[3].
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ Северная Африка: «Аль-Мурабитун» и исторические параллели. 2026-03-09 тикшерелгән.
- ↑ The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Brill, Leiden. Bd. 7, S. 1009
- ↑ Vgl. dazu El Hadji Samba A. Diallo: Les Métamorphoses des Modèles de Succession dans la Tijāniyya Sénégalaise. Paris 2010. S. 468.
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Эдмонд Шөбһә: Магреб Ислам турында искәрмәләр. Марабутлар. Лерукс, Париж 1900.(фр.) (Французча)
- Кристиан Кулон: Сенегалда Маработик көч һәм сәяси көч. Париж университеты, Париж 1976.(фр.) (Французча)
- Лилиан Кучински: Париждагы Африка марабутлары. CNRS редакцияләре, Париж 2003, ISBN 2-271-06087-7 .(фр.) (Французча)
- Фабиен Самсон: Сәяси Исламның Марабутлары. Dahiratoul Moustarchidina wal Moustarchidaty, Сенегалдагы яңа Конфедерация хәрәкәте. Картала, Париж 2005, ISBN 2-8458-6663-1 (Hommes et sociétés).(фр.) (Французча)
| Илаһиятчылар |  | |
|---|---|---|
| Хокук белгечләре | ||
| Шигый титуллар | ||
| Суфый дәрәҗәләре | ||
| Башкалар | ||
}
