Наилә Велиханлы

азәрб. Nailə Vəlixanlı
Ватандашлык	СССР  Азәрбайҗан
Туу датасы	25 декабрь 1940(1940-12-25) (85 яшь)
Туу урыны	Бакы, Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы, СССР
Ата	Велиханлы, Мамедали Гаджи Гейдар оглы[d]
Һөнәр төре	тарихчы, шәркыятьче
Эшчәнлек өлкәсе	шәрекъ белеме[d] һәм история Азербайджана[d]
Эш урыны	Национальный музей истории Азербайджана[d]
Башкарган вазыйфа	музей мөдире[d]
Әлма-матер	Бакы дәүләт университеты
Гыйльми дәрәҗә	профессор һәм академик[d]
Академик дәрәҗә	тарих фәннәре докторы[d]
Фәнни җитәкче	Зия Мусаевич Буниятов[d]
Укытучылары	Зия Мусаевич Буниятов[d]
Бүләкләр	Почётная грамота Национальной академии наук Азербайджана[d]
Наилә Велиханлы Викиҗыентыкта

Велиханлы Наилә Мәммәдәли кызы (азәрб. Nailə Məmmədəli qızı Vəlixanlı ; 25 декабрь 1940 ел) — тарихчы. Әзербайҗан милли тарих музееның генераль директоры. Азәрбайҗан Милли Фәннәр Академиясе академикы . Әзербайҗанның мактаулы галиме (2015).

Биографиясе

Наилә Велиханлы 1940 елның 25 декабрендә Бакуы шәһәрендә Әзербайҗанның мәдәният һәм сәнгать эшлеклесе, Әзербайҗан ССР халык рәссамы Мәммәдәли Вәлиханлы гаиләсендә туган.

1948—1958 елларда ул Бакыдагы 132 нче урта мәктәптә укый. 1958 елда Әзәрбайҗан дәүләт университетының Көнчыгышны өйрәнү факультетының гарәп теле бүлегенә укырга керә. 1963 елда университетны кызыл диплом белән тәмамлый.

1963 елдан — Әзербайҗан Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтының Гарәп илләре тарихы кафедрасында өлкән лаборант.

1964—1967 елларда ул тарих фәннәре докторы Зия Бөниятов җитәкчелегендә «IX-XII гасыр гарәп географлары һәм сәяхәтчеләре Әзербайҗан турында» темасына диссертация яза. 1970—2005 елларда ул Әзербайҗан дәүләт университетында, Әзербайҗан дәүләт педагогия институтында, Хәзәр, Зия һәм Әзербайҗан университетларында «Гарәп илләре тарихы», «Ислам тарихы», «Гомуми тарих», «Әзербайҗан тарихы», «Азия һәм Африка илләре тарихы», «Дөнья диннәре», «Әзербайҗанның чыганакларны өйрәнү һәм тарихнамәсе» фәннәре буенча укыта, шулай ук үз белгечлеге буенча курслар һәм семинарлар үткәрә.

2001 нче елда ул Әзербайҗан милли фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы итеп сайлана.

2006 елның 7 ноябрендә ул Азәрбайҗан Президенты каршындагы Геральдик шура әгъзасы итеп сайлана.

2007 елның апрелендә ул Әзербайҗан Милли Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы һәм вице-президенты итеп сайлана.

2010 елның 8 февралендә ул Әзербайҗан фән, мәдәният һәм әдәбият өлкәсендәге Дәүләт бүләкләре комиссиясе әгъзасы итеп сайлана.

2010 елның 19 февралендә ул Әзербайҗан Президенты каршындагы Фәнне үстерү фондының Попечительләр советы әгъзасы.

1998 елның июленнән ул Әзербайҗан милли тарих музее директоры булып эшли.

2018 елның 25 ноябрендә ул Халыкара Ефәк юлы музейлары альянсы (IBMA) вице-президенты итеп сайлана.

2019 елның 17 октябрендә ул ICOM Әзербайҗан милли комитеты президиумы әгъзасы итеп сайлана.

Бакы халыкара мультимәдәният үзәгенең Попечительләр советы әгъзасы .

Фәнни эшләре

1. «IX-XII гасырлардагы гарәп географлары һәм сәяхәтчеләре Әзербайҗан турында» (Баку, 1974) (әзербайҗан телендә)
2. Ибн Хордадбех: Маршрутлар һәм илләр китабы (Баку, 1986)
3. «Гарәп хәлифәте һәм Әзербайҗан» (Баку, 1993) (әзербайҗан телендә)
4. «Нахчиван — гарәпләрдән монголларга кадәр» (Баку, 2003) (Азәрбайҗанда)
5. «Азәрбайҗан дәүләтчелеге һәм аның символлары» (Баку, 2001) (әзербайҗан, рус һәм инглиз телләрендә) (автор һәм фәнни мөхәррир)
6. «Хаҗи Зейналабдин Тагиев» (Истанбул, 2010) (Азәрбайҗан һәм инглиз телләрендә) (автор)
7. «Әзербайҗан милли тарихы музее-95. Китап-альбом» (төзүче һәм авторы) (Баку, 2015)
8. «Нахчыван VII—XII гасырларда тарих һәм тарихнамәдә» (Нахчыван, 2015)
9. Ибн Хордадбех: Маршрутлар һәм илләр китабы (Саарбрюккен, 2016)

Бүләкләре

1. «Фидакарь хезмәт өчен» медале (1970)
2. Дан ордены (2010 елның 24 декабре) — Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен
3. Әзербайҗанның атказанган фән эшлеклесе (2015 елның 3 ноябре) — Әзербайҗан Милли академиясенең 70 еллык юбилее уңаеннан, Әзербайҗан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен Әзербайҗан Республикасының мактаулы исеме бирелә
4. 2018 елның 18 маенда Азербайджанда ICOM Милли комитеты комитет каршындагы казанышлары өчен «Мактаулы әгъза» номинациясендә академик Наилә Велиханланы диплом белән бүләкли
5. НАНА Президиумы утырышында 2018 елның 5 апрелендә исемле 6 галимне бүләкләү турында карар кабул ителә. 2018 елның 25 ноябрендә академик Наил Велиханлага Әзербайҗан һәм Якын Көнчыгыш тарихының башлангыч урта гасырлар тарихы тарихы, социаль-икътисадый, сәяси һәм мәдәни проблемаларын һәм тарихи географиясен тикшерү, анализлау һәм популярлаштыру өчен Аббасгулу ага Бакиханов исемендәге НАНА премиясе тапшырыла.
6. 2019 елның 7 мартындагы 065 номерлы боерыгы белән Әзербайҗан Республикасы Дәүләт Куркынычсызлык хезмәте башлыгы, генерал-полковник Мадат Кулиев имзалавы белән Әзербайҗан Республикасының юбилей медале белән бүләкләнә — «Әзербайҗан Республикасы дәүләт куркынычсызлыгы һәм тышкы разведка органнарының 100 еллыгы (1918—2019)»
7. 2019 елның 23 сентябрендә Әзәрбәйҗан тарихы Милли музее директоры, академик Наил Велиханлы Әнкарада төрки дөньяны өйрәнү халыкара академиясенең хакыйкый әгъзасы (академик) итеп сайланды һәм «Алтын йолдыз» халыкара медале белән бүләкләнә.
8. 2019 елның 27 маенда Әзәрбәйҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Әзербайҗан тарихы милли музее директоры Наилә Велиханлыга «Әзербайҗан Демократик Республикасының 100 еллыгы (1918—2018)» юбилей медале тапшырыла. Әзербайҗан Республикасы Президенты Илһам Әлиев (№ I-828) имзасы белән юбилей медале һәм сертификат НАНА президиумы утырышында Наилә Велиханлыга тапшырыла (17.07.2019)
9. Әзербайҗанның Милли тарихи музее директоры, академик Наил Велиханлы 2019 елда БДБ дәүләтара гуманитар хезмәттәшлек фонды бүләкләре буенча Советның «Бердәмлек йолдызлары» дәүләтара премиясе исеменә лаек була Премия иҗади эш һәм гуманитар өлкәдә казанышлар өчен бирелә.
10. «Намус» ордены (2020 елның 30 декабре) — Әзербайҗан Республикасында фәнне үстерүдәге зур казанышлары өчен