Николай Акулин
| Николай Акулин | |
|---|---|
| Туган | 27 апрель 1909 Барановка[d], Вольск өязе, Сарытау губернасы, Россия империясе |
| Үлгән | 25 гыйнвар 1991 (81 яшь) |
| Ватандашлыгы | |
| Әлма-матер | РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе[d] |
| Сәяси фирка | Советлар Берлеге коммунистик фиркасе |
| Катнашкан сугышлар/алышлар | Алман-совет сугышы |
| Хәрби дәрәҗә | авиация генерал-майоры |
Николай Иванович Акулин (1909 елның 27 апреле, Барановка, Сарытау губернасы — 1991 елның 25 гыйнвары) Совет хәрби лидеры, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Ленин ордены һәм авиация генералы .
Биография
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Николай Иванович 1909 елның 27 апрелендә Вольский районының Барановка авылында туган. Ул 1929 елның гыйнварыннан Кызыл Армиядә хезмәт иткән. 1931 елдан Бөтенсоюз Коммунистлар партиясе (большевиклар) әгъзасы булган. Социаль хәле һәм чыгышы: крестьяннардан эшче.
Белеме
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Барановская авыл мәктәбе — 7 сыйныф;
- Вольск Берләшкән Очучылар һәм Авиация Механиклары Хәрби Мәктәбе (Вольск, 1929);
- 3 нче очучылар һәм штурманнар хәрби мәктәбе (Оренбург, 1931);
- Аэробатика һәм һавадан ату мәктәбе (Одесса, 1937);
- Кызыл Байраклы Хәрби-һава көчләре академиясендә командирлар һәм штаб начальниклары өчен квалификация күтәрү курслары (Монино, 1947);
- К. Е. Ворошилов исемендәге Югары Хәрби Академиянең Авиация факультеты (Мәскәү, 1955).
Сугышка кадәрге биография
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Бөек Ватан сугышы вакытында
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Ул Бөек Ватан сугышы башлануын шул ук вазифада каршы алган, Пружаны аэродромында 33 нче истребитель авиация полкына командалык иткән. 1941 елның июнь ахырында Һава оборонасы көчләренең 6 нчы истребитель авиация корпусы төзелгәч, полк аның составына кергән. Полк Мәскәүне Люфтваффе һөҗүмнәреннән саклаган. 1941 елның 22 июлендә полк, корпус составында, башкаладагы немец һава һөҗүмен кире кайтаруда катнашкан. Акулин җитәкчелегендә полк түбәндәгеләрдә катнашкан:
- Мәскәү сугышында ,
- Көнбатыш фронтның 10 нчы катнаш авиация дивизиясе составында ул Мәскәү янындагы оборона сугышлары вакытында фронт гаскәрләрен яклады.
- Горький шәһәренең хәрби-сәнәгать объектлары — Һава оборонасы көчләренең 142 нче истребитель авиация дивизиясе составында,
- Төньяк-Көнбатыш фронтында ул Демьянск һөҗүм операциясендә катнашкан;
- Һава оборонасының 106 нчы истребитель авиация дивизиясе составында ул Бологое станциясе районындагы хәрби объектларны каплады.
Подполковник Акулин 33 нче истребитель авиация полкына командалык иткән чорда 4007 очыш ясалган; һава сугышларында һәм аэродромнарга һөҗүм вакытында дошманның 95 очкычы юк иткән.
1942 елның ноябрендә ул Фронт Авиациясенең Сугыш Әзерлеге Баш Идарәсенең Истребитель Авиациясе Идарәсендә һава сугышы буенча өлкән инспектор-пилот итеп билгеләнгән. 1943 елның июненнән ул Грозныйның нефть чыганакларын һәм сәнәгать объектларын каплаган 126 нчы Һава Дивизиясенең очыш операцияләре буенча командир урынбасары булган. 1943 елның 19 августыннан 7 сентябренә кадәр ул вакытлыча бу дивизия белән идарә иткән. 1944 елның апрелендә ул Донбасстагы объектларны дошман һава һөҗүмнәреннән саклаучы Һава оборонасының 127 нче Истребитель Авиациясе Дивизиясе командиры итеп билгеләнгән. 1944 елның августында ул Днепропетровск һәм Запорожье шәһәрләрен каплаган Һава оборонасының 126 нчы Истребитель Авиациясе Дивизиясе командиры итеп күчерелгән, ә 1945 елның гыйнвар-февраль айларында ул өч держава — СССР, АКШ һәм Бөекбритания җитәкчеләренең Кырым конференциясенә ярдәм күрсәтү буенча махсус дәүләт бурычын үтәгән. Сугыш вакытында Акулин шәхсән 78 сугыш очышы үткәргән.
Сугыштан соң
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Сугыштан соң полковник Акулин Һава оборонасы көчләренең 126 нчы истребитель авиация дивизиясе белән идарә итүен дәвам иткән, аны Батумига күчергән. 1946 елның сентябрендә ул Кызыл Армия Хәрби-һава көчләренең командалык һәм навигация персоналы хәрби академиясендә һава дивизиясе командирлары һәм штаб начальниклары өчен квалификация күтәрү курсларында катнашкан.
- 1947 елның маеннан ул СССР Кораллы Көчләренең артиллерия командующие карамагында иде.
- 1947 елның сентябрендә ул Һава оборонасы көчләренең 19 нчы Һава оборонасы армиясе составында Һава оборонасы көчләренең 144 нче истребитель авиация дивизиясе командиры итеп билгеләнә.
- 1948 елның августыннан — Һава оборонасының 3 нче истребитель авиация корпусы командиры урынбасары (1949 елның февраленнән — Һава оборонасының 13 нче истребитель авиация корпусы);
- 1950 елның апрелендә ул илнең Һава оборонасы көчләренең сугыш очкычларын сукыр, төнге әзерлек һәм сугышта куллану буенча Кызыл Байрак укыту үзәге җитәкчесе (Саваслейка).
- 1951 елның июленнән — 25 нче һава оборонасы истребитель армиясе командующие ярдәмчесе,
- Декабрьдән — СССР Хәрби министрлыгының Румыниядә дәүләт чикләрен һавадан саклауны оештыру буенча вәкаләтле вәкиле.
- 1954 елның гыйнварында аны К. Е. Ворошилов исемендәге Югары хәрби академиягә укырга җибәрәләр.
- 1955 елның ноябрендә укуын тәмамлаганнан соң, ул илнең Һава оборонасы көчләре штабы начальнигының сугышчан идарә буенча урынбасары — Үзәк командалык үзәгенең дежур генералы итеп билгеләнә.
- 1962 елның июлендә ул запаска җибәрелде.

Ул 1991 елның 26 гыйнварында вафат була. Митино зиратында җирләнә.
Исемнәр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Авиация генерал-майоры (11.5.1949).
Бүләкләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Ленин ордены (1954 елның 30 апреле)
- Кызыл Байрак ордены (1941 елның 2 ноябре)[1]
- Кызыл Байрак ордены (1949 елның 20 июне)[2]
- 1 нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (18.11.1944)
- 1 нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1945 елның 24 феврале)
- 1 нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985 елның 6 апреле)
- Кызыл Йолдыз ордены (03.11.1944)
- «Мәскәүне обороналаган өчен» медале (1944 елның 5 декабре);
- «Кавказны обороналаган өчен» медале (1945 елның 24 апреле);
- «1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен» медале (02.08.1945)
- медальләр
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ http://podvignaroda.mil.ru/?#id=10077761 2021 елның 3 март көнендә архивланган Подвиг народа. Наградной лист
- ↑ Награжден в соответствии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 «О награждении орденами и медалями за выслугу лет в Красной Армии». әлеге чыганактан 2017-08-04 архивланган. 2016-08-27 тикшерелгән.
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 27 апрель көнне туганнар
- 1909 елда туганнар
- Сарытау губернасында туганнар
- 25 гыйнвар көнне вафатлар
- 1991 елда вафатлар
- Әлифба буенча шәхесләр
- СБКФ әгъзалары
- Бөек Ватан сугышында дивизия командирлары
- Бөек Ватан сугышы очучылары
- «ССРБ Кораллы Көчләренә 70 ел» медале белән бүләкләнгәннәр
- «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүгә кырык ел» юбилей медале белән бүләкләнгәннәр
- «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүгә утыз ел» юбилей медале белән бүләкләнгәннәр
- «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүгә егерме ел» медале белән бүләкләнгәннәр
- «1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре
- «Мәскәүне саклау өчен» медале белән бүләкләнүчеләр
- «Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» медале белән бүләкләнүчеләр
- Кызыл Йолдыз ордены кавалерлары
- I дәрәҗә Ватан сугышы ордены кавалерлары
- Кызыл Байрак ордены кавалерлары
- Ленин ордены кавалерлары
- Авиация генерал-майорлары (СССР)