Эчтәлеккә күчү

Никос Казандзакис

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Никос Казандзакис latin yazuında])
грек. Νίκος Καζαντζάκης
Рәсем
Имза
Ватандашлык  Греция[1]
Тугандагы исем грек. Νίκος Καζαντζάκης
Туу датасы 18 февраль (2 март) 1883[2][3]
Туу урыны Ираклион[d], Османский Крит[d], Госман империясе[4]
Үлем датасы 26 октябрь 1957(1957-10-26)[2][5][6][…] (74 яшь)
Үлем урыны Фрайбург-им-Брайсгау, Баден-Вюртемберг, Федератив Алмания Җөмһүрияте[4]
Үлем төре табигый үлем[d]
Үлем сәбәбе ликуз
Күмелү урыны Ираклион[d]
Кабер сурәте
Ире яки хатыны Галатея Казандзаки[d] һәм Heleni N. Kazantzaki[d]
Туган тел грек теле
Язма әсәрләр теле грек теле һәм француз теле
Һөнәр төре язучы, шагыйрь, фәлсәфәче, язучы-романист, драматург, язучы-сәяхәтче, корреспондент, тәрҗемәче, сценарист, журналист, сәясәтче, прозачы, лексикограф, балалар язучысы, драматург
Эшчәнлек өлкәсе шигърият, эпос, драматическая поэма[d], лирик шигърият[d], фәлсәфә, роман, путевой очерк[d] һәм театр пьесасы[d]
Башкарган вазыйфа министр без портфеля Греции[d]
Әлма-матер Ursulines School of Naxos[d][7], Афин университеты һәм Париж университеты[d]
Йогынтысын кичергән Гайсә Мәсих[8], Будда[8], Владимир Ленин[8], Одиссей[d][8], Һомер, Аңри Бергсон, Fridrix Nitsşe, Георгиос Зорбас[d], Федор Достоевский[9], Лев Толстой[9], Данте Алигьери[10], Уильям Шекспир, Мигель де Сервантес, Иоганн Вольфганг Гете, Никколо Макиавелли, Zigmund Freyd[8], Чарльз Дарвин, Муса пәйгамбәр, Мөхәммәт пәйгамбәр, Martin Lüter, Тереза Авильская[d], Искәндәр Зөлкарнәйн, Çıñğız xan, Тоётоми Хидэёси[d], Леонардо да Винчи, Эль Греко, Иоһанн Себастьян Бах, Heleni N. Kazantzaki[d], Яннис Психарис[d], Pandelis Prevelakis[d], Rachel Minc[d], Ион Драгумис[d][11], Петрос Властос[d][11], Иоаннис Макрияннис[d], Дионисиос Соломос[d], Костис Паламас[d], Константинос Кавафис[d], Костас Варналис[d], Ангелос Сикелианос[d], Янис Кордатос[d] һәм Костас Кариотакис[d]
Бүләкләр
Рәсми веб-сайт kazantzaki.gr/gr​(ингл.)
Изображение памятной доски
Сурәтләнә Bust of Nikos Kazantzakis, Peristeri[d] һәм Bust of Nikos Kazantzakis, Stoupa[d]
Досье в Швейцарский архив исполнительских искусств[d][12]
 Никос Казандзакис Викиҗыентыкта

Никос Казандзакисс - ( грек. Νίκος Καζαντζάκης ; 1883 елның феврале, Ираклион, Крит провинциясе, Госман империясе – 1957 елның 26 октябре (Фрайбург, Баден-Вюртемберг, Көнбатыш Германия ) – грек язучысы, шагыйр һәм драматург, тәрҗемәче, XX гасырның иң бөек авторларының берсе[13].

Биография

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Никос Казандзакис 1883 елның 18 февралендә[14] Крит утравының Ираклион шәһәрендә туган, ул вакытта Госман империясе хакимлеге астында булган. Ул 1902 елда Афинага килә һәм Афина университетында юридик белем ала, 1906 елда аны кызыл диплом белән тәмамлый. 1907 елда ул Парижга күченә, анда фәлсәфә өйрәнә һәм Анри Бергсонның лекцияләрен тыңлай.

Грециягә кайткач, ул фәлсәфи әсәрләр тәрҗемә итә. 1914 елда ул Анджелос Сикелианос белән очраша һәм дуслаша, аның белән Грециядәге христиан мәдәниятенең тарихи урыннарына сәяхәт итә. 1918 елның көзендә Греция Премьер-министры Э. Ш. Венизелос полковник Полемархакис һәм язучы Казандзакисны «җирле грек халкын большевиклар йогынтысыннан азат итү» өчен Грузиягә җибәрә[15]:362. 1919 елда Социаль яклау министрлыгының генераль директоры буларак, ул Понт грекларының Кавказдан үз ватаннарына кайтуына ярдәм итә.

Ул дөньяның төрле илләрендә ( Франция, Германия (1922-1924), Италия, Россия (1925-1927), Испания (1932), Кипр, Мисыр, Чехословакия, Кытай, Япония һ.б.) журналист булып эшли. Берлинда яшәгәндә барлыкка килгән коммунизмга кызыксынуы һәм Ленинга хөрмәте аны СССРга алып килә, анда ул Виктор Серж һәм Панаит Истрати белән аралаша һәм сталинизмнан күңеле кайта.

Ул грек язучысы Галатея Казандзакиска (Алексиу) (беренче хатыны) һәм грек журналисты Элени Казандзакиска (Самиу) өйләнә, ул аның гомерлек юлдашы һәм секретаре була.

1945 елда ул сул Коммунистлар булмаган Социалистик Союз партиясен җитәкләй ( «Σοσιαλιστικής Εργατικής Ένωσης»), Темистоклис Софулис хөкүмәтенә el (Κυβέρνηση Θεμιστοκλή Σοφούλη 1945) портфеле булмаган министр булып керә һәм киләсе елда анан китә. Ул Нобель премиясенә тәкъдим ителә.

Никос Казандзакисның кабер ташы, Ираклион

Ул 1957 елның 26 октябрендә лейкемиядән вафат була. Православие чиркәве аны зиратта күмүдән баш тартканга күрә, ул Ираклион шәһәр дивары янында күмелә. Кабер ташындагы язуда болай дип язылган: "Мин бернәрсәгә дә өметләнмим. Мин бернәрсәдән дә курыкмыйм. Мин ирекле". ( Δεν ελπίζω τίποτα. Δε φοβούμαι τίποτα. Είμαι λέφτερος ).

Иҗат

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ул үзенең «Капитан Михалис» (ингл. «Азатлык яки үлем» 1949), «Страсти по-гречески» (яки «Христосны яңадан кадаклыйлар», 1948, Б. Мартин операсы), «Житие и деяние Алексиса Зорбаса» (1946), «Последнее искушение» (1955, католик чиркәве тарафыннан тыелган китаплар индексына кертелгән), «Беднячок из Ассизи» («Ассизидән ярлы кеше») (1956, изге Франциск турында), «Братоубийцы» романнары белән аеруча танылган. Ницше йогынтысында язылган берничә драма, фәлсәфи хезмәтләр, «Одиссея» эпик поэмасы авторы. Ул Дантеның "Илаһи комедия" ((1932) һәм Гетеның «Фауст» трагедиясен ( 1936) тәрҗемә итте.

Танылуы

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халыкара тынычлык премиясе лауреаты (1956).

Казандзакис үзенең романнарының экранлаштырылуы белән дөньякүләм танылу алды: Жюль Дассенның «Тот, которому предстоит умереть» ( «Страсти по-гречески» романы нигезендә, 1957, Мелина Меркьюри белән), Михалис Какояннисның «Грек Зорба» (1964, Микис Теодоракис музыкасы, ролләрдә Энтони Куинн, Ирен Папас һ.б.), Теодоракис музыкасы, рольләрдә Энтони Куинн, Ирен Папас һ.б.) һәм Мартин Скорсезеның «Последнее искушение Христа» (1988, сценарий авторы - Пол Шредер, төп рольләрдә Виллем Дефо, Харви Кейтель, Барбара Херши һ.б.) фильмнары.

«Грек Зорба» романы һинд мистикы Ошо тәгълиматына зур йогынты ясай, анда Будданың рухилыгын Зорба сыйфатлары белән берләштергән Зорба-Будда идеал булып санала[16]. Ошо үз тәгълиматында Зорбаны «тәмугтан курыкмый, җәннәткә омтылмый, тормыш вак-төякләре белән ләззәтләнеп тулы канлы яши: ашау, эчү, хатын-кызлар белән ләззәтләнә. Хезмәт көненнән соң ул музыка коралын кулына ала һәм сәгатьләр буе пляжда бии» торган кешене күздә тота[17].

Казандзакисның әтисенең йорты Криттагы Миртия (элеккеге Варвари) авылында сакланган, анда язучыга багышланган музей бар.

Казандзакис тормышыннан берничә чынбарлыктагы вакыйга, шул исәптән аның СССР буйлап сәяхәтләре, Елена Колмовскаяның «Сәяхәтче һәм сиреналар» (2014) романының нигезе булып тора.

Рус телендәге басмалары

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  • . — (Зарубежный роман XX века).
  • Последнее искушение Христа. — М.: АСТ-Пресс, 1993.
  • Последнее искушение. — СПб: Литера, 1998.
  • Грек Зорба. — М.: София; Гелеос, 2003.
    • Невероятные похождения Алексиса Зорбаса. — Азбука, 2014.
  • Последнее искушение. — СПб.: Азбука-Классика, 2004.
  • Отчёт перед Эль Греко. — М.: Раритет, 2005.
  • Греческий пейзаж. Лотос / Классика плюс. — Афины, 2005.
  • Капитан Михалис. — М.: Выргород, 2021.

Шулай ук карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. ↑ SELIBR — Швеция милли китапханәсе, 2012.
  2. 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: ачык мәгълүмат платформасы — 2011.
  3. ↑ Тасвирый сәнгать әрхибе — 2003.
  4. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118560867 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. ↑ Encyclopædia Britannica
  6. ↑ Internet Broadway Database — 2000.
  7. ↑ https://www.naxos.gr/the-ursuline-school-school-of-commerce/?lang=en
  8. 1 2 3 4 5 https://www.kazantzaki.gr/en/muthistorima/anafora-ston-gkreko-138
  9. 1 2 https://www.kazantzaki.gr/en/taksideuontas-rousia
  10. ↑ https://www.historical-museum.gr/webapps/kazantzakis-pages/gr/work/translations-dantis-01.php
  11. 1 2 https://www.kazantzaki.gr/en/travel-writing/taksideuontas-g΄-agglia-158
  12. ↑ performing-arts.ch / мөхәррир Швейцарский архив исполнительских искусств
  13. ↑ Никос Казандзакис — Кругосвет
  14. ↑ Kazantzakis, Helen. Nikos Kazantzakis : a biography based on his letters(ингл.). — D.S. Ellis, Creative Arts Book Co., 1983. — P. 532. — 589 p. — ISBN 0916870626.
  15. ↑ Τριαντάφυλος Α. Γεροζήσης, Το Σώμα των αξιωματικών και η θέση του στη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία (1821—1975), εκδ. Δωδώνη, ISBN 960-248-794-1
  16. ↑ Goldman, Marion S. Rajneesh // Encyclopedia of religion / Lindsay Jones, editor in chief. — Second edition. — Macmillan Reference USA, 2005. — С. 7608—7609. — 11000 с. — ISBN 9780028659800.
  17. ↑ Грицанов А. А. Раджниш Ошо. — Калып:Мн.: Книжный Дом, 2011. — С. 11. — 384 с. — (Тайны Посвящённых). — ISBN 978-985-17-0253-0.

Әдәбият

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  • Превелакис П. Никос Казантзакис һәм аның Одиссеясе. Шагыйрь һәм шигырьне өйрәнү. Нью-Йорк: Саймон һәм Шустер, 1961
  • Казантзакис Х. Никос Казантзакис. Аның хатларына нигезләнгән биография. Нью-Йорк: Саймон һәм Шустер, 1968 (1983 елда кабат басылган)
  • П. Никос Казантзакис. Нью-Йорк: Колумбия UP, 1972
  • Левитт М.П. Крит карашы, Никос Казантзакис дөньясы һәм сәнгате. Колумбус: Огайо штаты университеты, 1980
  • Μαράς Σ. Κίκος Καζαντζάκης. Мәкаләне укыгыз. ,Θήνα, 1988
  • П. Казантзакис. Рух сәясәте. Принстон: Принстон югары уку йорты, 1989
  • Вилсон К., Доссор ХФ Никос Казантзакис. Ноттингем: Пауперс, 1999
  • Миддлтон DJN роман теологиясе: Никос Казантзакисның Уайтхедиан процессы теизмы белән очрашуы. Мейкон: Мерсер UP, 2000
  • Оуэн Л. Иҗади җимерү: Никос Казантзакис һәм җаваплылык әдәбияты. Мейкон: Мерсер UP, 2003
  • Миддлтон DJN Гайсәне җәнҗаллыймы?: Казантзакисның "Мәсихнең соңгы азгыруы" Илле елдан соң, Нью-Йорк: Континуум, 2005

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Никос_Казандзакис&oldid=5916083