Павел Мостовенко

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Павел Мостовенко latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Павел Мостовенко
Павел Николаевич Мостовенко (1881-1938).jpg
Туган 10 май 1881(1881-05-10)
Уса өязе, Пирем гөбернәсе, Россия империясе
Үлгән 15 март 1938(1938-03-15)[1] (56 яшь)
Мәскәү, СССР
Күмү урыны «Коммунарка» ату полигоны[d]
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Әлма-матер Питырбур политехника институты[d]
Һөнәре сәясәтче
Сәяси фирка Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Җефет Ревекка Менасьевна Гальперина[d]

Павел Николаевич Mостовенко (партия псевдонимы Нижегородец; [2] 10 май 1881, Пермь губернасы - 15 март 1938, Мәскәү ) - марксист, большевик, совет партия һәм дәүләт эшлеклесе, дипломат. 1927-1930 елларда Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты ректоры

Биография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Иртә еллары. Партия эшенең башы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Павел Николаевич Мостовенко Уса өязенең ( Пермь губернасы ) Олы Орда авылында урманчыларның дворян гаиләсендә туган. Ул 1899 елда Беренче Казан ирләр гимназиясен тәмамлый. Аннары ул Санкт-Петербургтагы Урман хуҗалыгы институтында һәм Хәрби медицина академиясендә укый, һәм ул "ышанычсызлык өчен" куыла. Нәтиҗәдә, 1916 елда ул Санкт-Петербург политехник институтын тәмамлый [3][4] . НКВД әйтүенчә, ул югары белемен тәмамламаган.

1899 елда ул Санкт-Петербургта эшче сыйныфны азат итү өчен көрәш берлегенә керә . Ике елдан соң, 1901 елда ул вакытта берләшкән РСДРП әгъзасы була һәм беренче тапкыр кулга алына. Ул Пермь патшасы суды белән сөргенгә җибәрелә. РСДРП аерылганнан соң, большевикларга кушыла [5] .

1903-1917 елларда ул Тверь, Түбән Новгород, Төньяк һәм Мәскәү губернасы РСДРП комитетлары әгъзасы була һәм берничә тапкыр кулга алына. 1905-нче елда ул Тверда "полиция күзәтүе астында" [2] сөргендә хезмәт итә, "пролетарларны сугышка" күтәреүен дәвам итә:[6] : ул Тверь Советы Эшчеләр Депутатлары Советы һәм Крестьян Депутатлары Новинский Советын барлыкка китерә .

Шул ук елны, Мәскәүнең Благуше-Лефортово революцион округының җаваплы оештыручысы булып, ул Тверь партоешмасыннан делегат буларак Финляндиядә РСДРП I Таммерфорс конференциясе эшендә катнаша. 1907-нче елда ул РСДРП 5-нче Конгрессында Твер коммунистлары делегаты була[2] .

Сугыш һәм революцион чор[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кадетлардан Рогож өлкәсе Дума (1917) авазларына кандидатлар исемлеге

Беренче бөтендөнья сугышы вакытында Мостовенко Россия Император Армиясенә алына, һәм ул 1917 елга кадәр хезмәт итә [7] . Шулай ук П. Н. Мостовенко "патша армиясендә бер генә көн дә хезмәт итмәгән" дигән раслаулар бар [6] .

1917 елда ул 6-нчы исемлек буенча (большевиклар)  РСДРП (б) 6 нчы съезды һәм Румыния Фронтыннан Бөтенрусия Учредительный Ассамблеясы делегаты итеп сайлана[3] . Ул шулай ук Петроград Советы әгъзасы һәм Румыния фронтындагы Петроград башкарма комитеты вәкиле була[7] .

1917 елның октябрь-декабрь айларында ул Мәскәү солдат депутатлары советы председателе һәм Рогожа өлкәсе Дума председателе була. Ул шулай ук Мәскәү хәрби революцион комитетының киңәйтелгән составы урынбасары була[8] : ул октябрьдә Мәскәүдә кораллы күтәрелешне оештыручыларның һәм лидерларның берсе иде .

Украина һәм Башкортстан[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1918 елда аны Австрия-Германия оккупация көчләренә һәм буржуаз- милләтче көчләргә каршы тору оештыру өчен Украинадагы җир астына эшләргә җибәрәләр. 1919 елда ул Башкорт Республикасын оештыручыларның берсе була, Бөтенрусия Үзәк Башкарма Комитеты һәм РКП(б) Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасын оештыру өчен вәкаләтле. Моннан тыш, ул РКП(б) Уфа өлкә комитеты секретаре итеп сайлана [7] .

1919 елның июнендә ул РСФСР тимер юл комиссариаты советы әгъзасы, ә июль аенда - Бөтенроссия Транспортны ремонтлау комиссиясе әгъзасы итеп билгеләнә. 1920 елның июленнән ул Башкорт АССР-ы Үзәк Башкарма комитеты Президиумы әгъзасы иде [7] .

Литва, Чехословакия һәм Германия[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1921-1922 елларда ул дипломатик эштә иде: ул Литвада РСФСРның тулы вәкаләтле вәкиле, һәм 1922 елның маеннан Чехословакиядә дипломатик вәкил була (дипломатик мөнәсәбәтләр урнашканнан соң беренче). Чехословакиядә булганда, ул бер үк вакытта 1923 елның октябрендә булган революцион вакыйгалар вакытында Алманиядәге Коминтернның законсыз эшчәнлеген җитәкли [9] .

СССРда эше[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1924 елда СССРга әйләнеп кайтканнан соң Берлинда СССР Югары хәрби комиссары вәкаләтле була.[7] .

1925-1927 елларда ул яңа оештырылган Индустриаль академия директоры булып эшли һәм шул ук вакытта большевикларның Бөтен Союз Коммунистлар партиясе Үзәк Комитетының Төньяк-Көнбатыш бюросы әгъзасы була.

1927-1930 елларда ул Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты ректоры иде [7] .

П.Н.Мостовенко кулга алынганнан соң (1937)

1932-1934 елларда ул СССР Халык сәнәгате комиссариатының (НКТП) Югары аттестация комиссиясе председателе булып эшли. 1934 - 1937 елның декабрендә ул СССРның НКТП югары уку курслары директоры булып эшли [7] .

1937 елның 10 декабрендә Мәскәүнең Петровка урамында яшәгәндә, Мостовенко " шпионлык һәм советка каршы Троцкий оешмасында катнашу" гаепләре белән кулга алына. 1938 елның 15 мартында ул СССР Югары Судының Хәрби Колледжы тарафыннан 58 статья нигезендә үлем җәзасына хөкем ителә (6, 7, 10 һәм 11 пунктлар [10] ). Шул ук көнне атып үтерелә [5] (яки 1939 елның 18 апрелендә [6] ).

1955 елның 28 маенда СССР Югары Судының Хәрби Колледжы карары белән реабилитацияләнә [10] .

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Рәсәйдә 1905 елда Калинин районы Новинки авылында (Тверь өлкәсе) оештырылган беренче Крестьян депутатлары Советының  беренче йорты- музейында Павел Mостовенкога багышланган экспозиция бар [2] .

Гаиләсе [6][үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хатыны - Ревекка Менасевна Галперина (1902, Единцы - 1976, Мәскәү) - сәнгать әдәбияты тәрҗемәчесе , язучы Менаше Галперн кызы . Ике баласы бар:

  • Александр (1921-1942, фронтта үлә).
  • Наталья (1925 б.), Философ Г. . П. Шедровицкийда кияүдә була һәм, соңыннан, язучы Д. С. Данин белән никахка керә

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Мостовенко Павел Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / мөхәррир А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 МОСТОВЕНКО Павел Николаевич. Энциклопедический справочник: Тверская область. region.tverlib.ru. 2016-10-15 тикшерелде.
  3. 3,0 3,1 Мостовенко Павел Николаевич. www.hrono.ru. 2016-10-15 тикшерелде.
  4. Мостовенко.
  5. 5,0 5,1 Мостовенко Павел Николаевич. Мартиролог: Жертвы политических репрессий, расстрелянные и захороненные в Москве и Московской области в период с 1918 по 1953 год. www.sakharov-center.ru. 2016-10-15 тикшерелде.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Лев Колодный (26 сентября 2013). l Крестный путь Павла, члена РСДРП с 1901 года, и беспартийной Ольги. Московский комсомолец, № 26343.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Мостовенко Павел Николаевич. Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898-1991. www.knowbysight.info. 2016-10-15 тикшерелде.
  8. Агурский С. Х. Борьба за Октябрь в Москве / С. Агурский. — Калып:Указание места в библиоссылке: Моспартиздат, 1933. — С. 65. — 95 с.
  9. Григорьевич Владимир. Двойной агент. Записки русского контрразведчика. thelib.ru. 2016-10-15 тикшерелде.
  10. 10,0 10,1 Мостовенко Павел Николаевич. people.bmstu.ru. 2016-10-15 тикшерелде.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Платов В. С., Революционное движение в Тверской губернии (кон. 19 — нач. 20 вв.), Калинин, 1959.
  • ГА РФ. Ф. 102 — Департамент полиции Министерства внутренних дел, 7 д/п, 1905, д. 2222, ч. 5; ОО, 1904, д. 1060.
  • Расстрельные списки. Москва, 1937—1941. «Коммунарка», Бутово. Книга памяти жертв политических репрессий. М., 2000.
  • Советская историческая энциклопедия. Т. 9. М., 1961—1976.
  • Коротаева Л. В., П. Н. Мостовенко, в кн.: Революционеры Прикамья, Пермь, 1966.
  • Герои Октября, М., 1967.
  • Большая советская энциклопедия.