Петропавел

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Петропавел latin yazuında])
(Петропавловск битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Петропавел
рус. Петропавловск
каз. Петропавл
Илтамга
Seal Petropavl.svg
Сурәт
Нигезләнү датасы 1752
... хөрмәтенә аталган Апостол Петр һәм Apostol Pavel
Дәүләт Flag of Kazakhstan.svg Казакъстан
Нәрсәнең башкаласы Төньяк Казакъстан өлкәсе
Административ-территориаль берәмлек Төньяк Казакъстан өлкәсе, Караганды өлкәсе[d], Казакъ Автоном Социалистик Совет Республикасы, Петропавловский округ[d] һәм Кызылъяр (Петропавел) өязе[d]
Халык саны 216 406 кеше кеше (2017)[1]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 137 ± 1 метр
Кардәш шәһәр Омск[2]
Моның хуҗасы Карасай[d]
Мәйдан 221 600 000 квадрат метр
Почта индексы T01K6H6
Рәсми веб-сайт sko.kz
Commons-logo.svg Петропавел Викиҗыентыкта

Кызылъяр үзәк мәчете
Төньяк Казакъстан өлкәсе тарих һәм өлкәне өйрәнү музее

Петропавел (тар. Кызылъяр; каз. Петропавл, тар. Қызылжар; рус. Петропавловск) — Казакъстанның шәһәре, Төньяк Казакъстан өлкәсенең мәркәзе. Шәһәр Ишем елгасы яр буенда урнашкан. Халык исәбе якынча 195 мең кеше тәшкил итә (2010).

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Русия империясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Яңа-Ишем саклау сызыгы Изге Петр ныгытмасы буларак 1752 елның 12 июлендә нигезләнгән. 1807 елда ныгытма Петропавловск шәһәре исемене алган һәм Тубыл губернасына кергән. 7 сентябрьдә шәһәргә беренче шәһәр башлыгы билгеләде. Бу 300 сум хезмәт хакы белән отставкадагы майор Левашов иде. 1822 елда Омск губернасының округ шәһәре булган. 1838 елда исә ул Тубыл губернасының өяз үзәге булмаган (рус. заштатный) шәһәре иттерде (Ишем өязенә кергән). 1868 елдан 1919 елга кадәр Петропавловск Акмола өлкәсенең (мәркәзе — Омск шәһәре) өяз шәһәре булды. 1842 елның 7 сентябрендә шәһәр үзенең гербыны алган.

XIX гасырда шәһәр сәүдә-икътисадый бәйләнешләр үзәгенә әверелде. Шәһәрдән ике кәрван юлы чыккан: берсе — Ташкәнт һәм Бохарага, икенчесе — Голҗага.

1896 елда шәһәрнең 2 чакрымда Көньяк Урал тимер юлы Петропавловск тимер юл станциясене салдылар.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә күчеп килгән кешеләрдә шактый зур өлеше татарлар тәшкил иттеләр. 1834 елда шәһәрдә руслар — 94 %, татарлар — 5 %, казакълар — 1 % тәшкил иттеләр. 1913 елда исә руслар — 69,2 %, татарлар — 21,5 %, казакълар — 3,3 %.

Советлар Берлеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә туган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татарлар, башкортлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татар матбугаты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]