Ринат Солтанов

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Ринат Солтанов latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Ринат Солтанов
Туган 9 май 1954(1954-05-09)[1]
Сибай, Башкортстан, РСФСР, СССР
Үлгән 26 май 2021(2021-05-26)[2] (67 яшь)
Мәскәү, Россия[2]
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Әлма-матер Мәскәү дәүләт университеты[1]
Һөнәре галим, сәясәтче
Эш бирүче Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты һәм РФА Фәлсәфә институты[d]
Гыйльми дәрәҗә: фәлсәфә фәннәре докторы[d]

Ринат Ишбулды улы Солтанов (1954 елның 9 мае, Сибай, Баймак районы, Башкорт АССР2021 елның 26 мае, Мәскәү) — Совет һәм Россия философы һәм сәясәтчесе, Ислам тарихы, фәлсәфә тарихы, дин белеме һәм этика буенча белгеч. Фәлсәфә фәннәре докторы, профессор. «Фәлсәфи энциклопедия сүзлеге» авторларының берсе. II чакырылыш Россия Федерациясе Федераль Собраниесе Дәүләт Думасы депутаты[3]. «Яблоко-Башкортстан» җәмәгать берләшмәсенең Үзәк советы рәисе[4].

Тормыш юлы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1954 елның 9 маенда Башкорт АССРның Баймак районы Сибай авылында хезмәткәрләр гаиләсендә туган. Милләте буенча — башкорт.

1971 елда урта мәктәпне алтын медаль белән тәмамлый. 1976 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының фәлсәфә факультетын «философ, фәлсәфә укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлый. Уку вакытында фәлсәфә һәм этика тарихы кафедралары буенча специализацияләнә.

1976—1978 елларда — ассистент, 1982—1989 елларда — Башкорт дәүләт педагогия институты ассистенты, өлкән укытучы, доцент.

1978—1981 елларда МДУ философия факультетында аспирантурада укый.

1984 елда МДУда фәлсәфә фәннәре докторы, профессор А. А. Гусейнов җитәкчелегендә фәлсәфә фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә «Мутазилитларның теологик этикасын рәсмиләштерүдә ихтыяр иреге турында дискуссияләрнең роле (VIII-IX гасырлар)» темасына диссертация яклый[5].

1990—1992 елларда ССРБ Фәннәр академиясенең фәлсәфә институты докторантурасында укый. РФА фәлсәфә институтының Көнчыгыш философия үзәгенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре була.

1992 елда профессор исеме бирелә.

1992—1995 елларда — профессор, Маймонид исемендәге дәүләт академиясенең фәлсәфә һәм юриспруденция факультеты деканы һәм кафедра мөдире[6].

1993 елда РФА философия институтында «Гарәп этик фикеренең барлыкка килүе (VII-XII гасырлар)» темасы буенча фәлсәфә фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый[7].

1995—1996 елларда «Яблоко-Башкортстан» җәмәгать берләшмәсенең икътисади һәм сәяси тикшеренүләр үзәгенең фәнни хезмәткәре булып эшли.

1995 елның октябрендә РФ Дәүләт Думасына депутатлыкка кандидат буларак «Яблоко иҗтимагый берләшмәсе»нең гомумфедераль сайлау берләшмәсе составына керә. 1995 елның 17 декабреннән — II чакырылыш РФ Дәүләт Думасы депутаты. 1996 елның 31 гыйнварыннан[8] 1997 елның 5 февраленә кадәр[9]Бәйсез Дәүләтләр Берлеге һәм ватандашлар белән элемтәләр комитеты әгъзасы, 1997 елның 6 февраленнән — милләтләр эшләре буенча Комитет рәисе урынбасары. 1996 елның 16 гыйнварыннан 5 февраленә кадәр — «Яблоко» иҗтимагый берләшмәсе фракциясе әгъзасы. 1999 елның 6 февраленнән 1999 елның 19 февраленә кадәр депутат берләшмәләре әгъзасы булып тормый. 1999 елның 20 февраленнән — «Россия төбәкләре» депутатлар төркеме әгъзасы[10].

БДБ дәүләтләре парламентара ассамблеясенең мәдәният, фән, мәгариф һәм мәгълүмат мәсьәләләре комиссиясе әгъзасы.

Уфаның Кеше хокуклары буенча тикшеренү үзәге советы рәисе.

Өйләнгән булган, улы бар.

50 дән артык фәнни хезмәт авторы.

2021 елның маенда авырудан соң вафат була[11]. 2021 елның 26 маенда Мәскәүдә җирләнгән[12].

Фәнни хезмәтләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Монографияләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Султанов Р. И. Становление арабомусульманской этической мысли. М., 1993. (рукопись депонирована в ИНИОН).
  • Султанов Р. И. Рыцари, благородные разбойники в просто порядочные люди. М., 1993. (рукопись депонирована в ИНИОН).
  • Султанов Р. И. Чаша любви и шаровары почёта. М., 1993. (рукопись депонирована в ИНИОН).

Мәкаләләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Султанов Р. И. Эволюция средневековых учений о свободе воли // Мораль, общество, личность. Вып.2. М., 1980.
  • Султанов Р. И. Генезис учения о свободе воли в средневековом исламе // Мораль, общество, личность. Вып. З. М., 1982.
  • Султанов Р. И. Касб и проблема свободы воли в мусульманской теологии // Вопросы истории этической мысли. М., 1983.
  • Султанов Р. И. Малаф ал-ислам ва-л-муслимин фи-л-иттихад ас-суфйати фи дав ат-татаввурат ал-ахира // Ал-Хайат. 11.08.1990. № 10054.
  • Султанов Р. И. Ат-тараджум ар-русийа ля ма ани ал-Куран ал-карми // Ал-Хайат. 29.05.1991. № 10341.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 Башкорт энциклопедиясеБашкирская энциклопедия, 2005. — 4344 бит — ISBN 978-5-88185-053-1
  2. 2,0 2,1 2,2 Башинформ / мөхәррир А. В. Валиев — 1991.
  3. Султанов, Ринат Ишбулдович // База данных «Лабиринт» В. В. Прибыловского
  4. Султанов, Ринат Ишбулдович 2017 елның 19 август көнендә архивланган. // Федеральное Собрание Российской Федерации Справочник
  5. Султанов, Ренат Ишбулдович. Роль дискуссий о свободе воли в оформлении теологической этики мутазилитов (VIII—IX вв.) : диссертация … кандидата философских наук : 09.00.05. — Москва, 1984. — 290 c.
  6. Тема: Дума-96 // Учительская газета, № 3 (9564)
  7. Султанов, Ренат Ижбулдович. Становление арабомусульманской этической мысли (VII—XII вв.) : автореферат дис. … доктора философских наук : 09.00.03. — Москва, 1993. — 44 c.
  8. Постановление ГД ФС РФ от 31.01.1996 № 38-II ГД «О составе Комитета Государственной Думы по делам Содружества Независимых Государств и связям с соотечественниками» 2017 елның 19 август көнендә архивланган.
  9. Постановление ГД ФС РФ от 05.02.1997 № 1055-II ГД «Об изменениях в составах некоторых Комитетов Государственной Думы» 2017 елның 19 август көнендә архивланган.
  10. Султанов Ринат Ишбулдович // Официальный сайт Государственной Думы
  11. В Москве скончался российский философ и политик, экс-депутат Госдумы Ринат Султанов (2021-05-27).
  12. В Москве скончался российский философ и политик

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Кускильдин Д. Г. Султанов, Ринат Ишбулдович // Башкирская энциклопедия / Гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2009. — Т. 5. П—С. — 576 с. — ISBN 978-5-88185-072-2.