Румыния

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Румы́ния
Flag of Romania.svg Румыния гербы
Байрак Илтамга
Ил көе: «Deşteaptă-te, Române!»
EU-Romania.svg
Рәсми тел румын теле
Башкала Бүкрәш
Эре шәһәрләр Яссы, Тимишоара, Күстәнҗә, Галац, Клуж-Напока
Идарә итү формасы Парламент җөмһүрияте
Президент
Премьер-министр
Сенат Рәис
Депутаталар пулаты рәисе
Клаус Йоханнис
Виктор Понта
Кэлин Попеску-Тэричану
Валериу Згоня[1]
Мәйдан
• Барлыгы
• су өслеге проценты
дөньяда 78-нче-нч.
238 391 км²
3-нче
Халык саны
• Бәя (2013)
Халык тыгызлыгы

21 790 479[2] кеше (56-нчы-нч.)
91,40 кеше/км²
ТЭП
  • Барлыгы (2011)
  • Кеше башына

352.270 млрд.[3] $ (47-нче-нч.)
16,518 $ ({{{Кеше башына ТЭП буенча урын}}}-нч.)
КПҮИ (2013) Green Arrow Up Darker.svg 0,786[4] (югары) (56-нчы-нч.)
Акча берәмлеге Румыния лее (RON)
Интернет домены .ro
ISO коды RO
ХОК коды ROU
Телефон коды +40
Сәгать пояслары UTC+02:00 һәм UTC+03:00

Координатлар: 45°54′ т. к. 25°02′ кч. о. / 45.900° т. к. 25.033° кч. о. / 45.900; 25.033 (G) (O)

Румы́ния (рум. România)Аурупаның көньяк-көнчыгышында урнашкан дәүләт. Конституция буенча, ул демократик җөмһүрият. Башкала – Бухарест (Бүкрәш) шәһәре.

Аурупа берлегенә керә.

География[үзгәртү]

Румыния территориясенең күп өлешен таулар һәм калкулыклар алып тора. Төп тау тезмәсе — Карпат таулары (иң биек ноктасы — Молдовяну тавы, 2544 м). Карпат тауларында җир тетрәүләр була. Трансильвания платосы һәм Көнбатыш Румыния таулары да Карпат тезмәсенә карыйлар. Көньякта Түбән Дунай тигезлеге һәм көнбатышта Урта Дунай тигезлеге урнашкан. Румыния территориясендә Кара диңгез яр буеның озынлыгы 245 км. Күстәнҗәдән төньяктарак ярлары күбесенчә тәбәнәк, аерым урыннарда сазланган, култыклар һәм ва лиманнар белән ергаланган, утраулар күп.

Файдалы казылмалардан нефть һәм газ, ташкүмер, тимер, полиметалл, бакыр һәм алтын мәгъдәннәре, боксит, таш тоз чыганаклары табылган.

Климат уртача континеталь.

Иң зур елга — Дунай. Аның төп кушылдыклары: Прут, Сирет, Олт, Яломица.

Түбәнлекләрдә, нигездә, уңдырышлы каратуфрак, биеклекләрдә көрән һәм соры урман, тауларда, нигездә, тау-болын туфраклары таралган. Елга тугайларында болыннар, камышлыклар, урманнар бар. Трансильвания платосы, Молдавия калкулыгы, Добруҗаның иң биек урыннарында һәм Карпат тау алдында (400—700 м биеклеккәчә) катнаш имәнлекләр бар. Карпат тауларында (800—1200 м биеклеккәчә) буклар, биегрәк (1500—1800 метргача) ылыслы агачлар үсә. Тауларның иң биек өлешләрен субальп вә альп болыннары алып тора.

Урманнарда бүре, төлке, барс, бурсык, куян, йоклач, кошлардан чырайсыз ябалак, тукран, кәккүк һәм башкалар яши. Тау кәҗәсе, дуңгыз, аю, болан, далаларда байбак, йомран, дала тычканы очрый.

Халык[үзгәртү]

Эре шәһәрләр[үзгәртү]

Урын Шәһәр исеме Румын исеме Жудец Халык саны (2011)
1 Бухарест Bucharest Bucharest 1 883 425
2 Клуж-Напока Cluj-Napoca Cluj 324 576
3 Тимишоара Timișoara Timiș 319 279
4 Яссы Iași Iași 290 422
5 Констанца Constanța Constanța 283 872
6 Крайова Craiova Dolj 269 506
7 Брашов Brașov Brașov 253 200
8 Галац Galați Galați 249 342
9 Плоешти Ploiești Prahova 209 945
10 Орадя Oradea Bihor 196 367
11 Брэила (Ибраил) Brăila Brăila 180 302
12 Арад Arad Arad 159 704
13 Питешти Pitești Argeș 155 383
14 Сибиу Sibiu Sibiu 147 245
15 Бакэу Bacău Bacău 144 307
16 Тыргу-Муреш Târgu Mureș Mureș 134 290
17 Бая-Маре Baia Mare Maramureș 123 738
18 Бузэу Buzău Buzău 115 494
19 Ботошани Botoșani Botoșani 106 847
20 Сату-Маре Satu Mare Satu Mare 102 441

Дәүләт төзелеше[үзгәртү]

Румыния — җөмһүрият. Гамәлдәге Конституциясе 1991 елның 8 декабрендә гомумхалык референдумында халык тарафыннан хупланган. Дәүләт башлыгы — президент. Ул халык тарфыннан гомуми, тигез һәм турыдан-туры сайлау нигезендә яшерен тавыш бирү юлы белән 4 елга сайлана һәм 2 мөддәттән артык сайлана алмый. Канун чыгаручы хакимиятне икепулатлы парламет, башкарма хакимиятне хөкүмәт гамәлгә ашыра.

Моны да карагыз[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]

Калып:Link FA

Калып:Link FA Калып:Link FA Калып:Link GA