Румынияда Албаннар

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Румынияда Албаннар latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Icono aviso borrar.png
Акварель Амедео Прециози «Албанец Валахии» (рум. Albanez din Valahia, ок. 1866)

Румыниядә албаннар (рум. Albanezi) - этник төркеме, яшәүче Румыниядә. Румын албанлылар илдә этник азчылык дип рәсми рәвештә танылды һәм шуңа күрә депутатлар палатасында — «Румыния албанцев лигасы» вәкиле өчен резервланган бер урын бар. (Liga Albanezilor din România).[1][2]

Демография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2002 елгы җанисәп мәгълүматлары буенча, 520 румынлы граждан «албанская» ны үзенең этник кирәк-яраклары сыйфатында күрсәткән, ә 484 кеше аларның туган теле албан булган, дип раслаган. Румыниядә албан халкының фактик саны 10 000 кешегә бәяләнә. Албаннар җәмгыятенең күпчелек әгъзалары Бохарестта, ә калганнары — нигездә Тимишоара, Яссы, Константин һәм Клуж-Напок кебек эре шәһәр үзәкләрендә яшиләр..

Күпчелек гаиләләр православие динен тотучылар булып торалар һәм шәһәр тирә-юнендә туганлыкларын күзәтеп торалар. Шул ук вакытта Румыниядәге албанецларның күбесе ислам динен тота-1999 елда Румыниянең галим Джордж Григоре статьясы нигезендә 3000 гә якын мөселман җәмгыяте әгъзасы албаннар буа алганнар. Албаннар җәмгыятенең бу өлеше традицион рәвештә төрки яки татар төркемнәренә интеграцияләнгән — бу аның санын бәяләүне кыенлаштыра.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Дуна кенәзләрендә албаннар җәмгыяте турындагы таныклыклар беренче тапкыр Кенәз Михаил Батыр заманында Валахиядә пәйда була: госсбург хакимиятләре Трансильвания буенча әзерләгән докладта 15 000 албанлы төньякка тагын 1595 елда ук күчеп килергә рөхсәт ителә; Călineşti (авыл заманча Флорешти, Прахов округы) аларны күчерү урыннарының берсе булган, бу хакта көндәше Михаил һәм аның варисы — Мовил Смионы чыгарган документ раслый — ул аларның әлеге җирлектә яшәү хокукын раслады. Бухарестта албаннар җәмгыяте беренче тапкыр, якынча 1628 елда теркәлгән. Молдавиядә этник албан Василий Лупу 1634 елда принц була.

Албаннар җәмгыяте фанариотов чорында ныгытыла, күп санлы иммигрантлар предприятиеләрне күп шәһәрләрдә ачалар һәм валаш кенәзе һәм бояр телохранитель сыйфатында хезмәт итәләр. 1820 елда сорашып белешүдә башкалада 90 сәүдәгәр, тумышы белән Арнаут Киой шәһәреннән, аларның күбесе, мөгаен, албаннар һәм ароманнар булган.

Осман империясендә албанның милли хәрәкәте Валахиядә дә чагылыш тапкан: кайбер Мәдәни инициативалар Дорой Д ' Истрий, Наим Фрашери, Яни Верто һәм Наум Векилхарши тарафыннан кабул ителгән. Соңгысы 1844 елда Бухарестта беренче албан дәреслек бастыра. Александр Ставр Дренова, Бухареста яшәүче, Албанияның дәүләт гимның текстын язган .Бу вакытта албанлылар башка Балкан общиналары белән бергә Бухарестның коммерция тормышында катнаштылар-күпләр алкогольсез эчемлекләр һәм кондитер әйберләре сатуда махсуслашкан урам сәүдәгәрләре сыйфатында эшләде.

Арасында яңа төркемнәр иммигрантлар Румыниягә төрле Балкан төбәкләре иде гаиләләре шагыйрьләр Виктор Эфтимиу һәм Ласгуш Порадеци. Бу вакытта албаннар бәйсезлеге өчен хәрәкәт көч туплый. Албан мәктәбе 1905 елда Константин шәһәрендә ачыла-аның укучылары арасында шагыйрь Александр Ставр Дренова була. 1912 елда Исмәгыйль Кемали җитәкчелегендәге Бухарестта узган киңәшмәдә Албания бәйсезлеге турында беренче резолюция кабул ителә.

1893 елда Румыниядә албаннар общинасында 30 000 тирәсе кеше була; 1920 елда Бухарестта 20 000 гә якын албанцев яши. Яңа дулкын иммигрантлар Албаниядән, аларның күбесе иде югославскими мөселманнары, последовала башыннан соң Беренче бөтендөнья сугышы. 1921 елда дөньяны албан теленә беренче тапкыр Коърән тәрҗемә итү эшләре Иво Миткэ Кафэзези тәмамлана һәм Плоешти шәһәрендә дөнья күрә. Албанлыларның күбесе ул елларда Трансильваниягә нигезләнә, анда гадәттә кондитер предприятиеләре ачыла.

Албаннар җәмгыяте Коммунистлар режимында репрессияләргә дучар ителә: 1953 елдан башлап, Албанның мәдәни Ассоциациясе ил хакимияте тарафыннан ябылган вакытта. » Хокукларда җиңелү " 1989 елгы Румын инкыйлабыннан соң гамәлдән чыгарылган, әмма үзен албаннар дип рәсми игълан иткән кешеләр саны 1920 елдан 2002 елга кадәр кимегән. Шул ук вакытта, традицион рәвештә, Албания җәмгыяте әгъзалары исәпкә алуда " башкалар» категориясенә кертелгән. 1996 елда албан җәмгыяте вәкиле депутатлар палатасында урын алды; 2000 елда депутат мандатын ул вакыттан бирле парламентта урын тотып торучы " Румыния албанцев лигасы» вәкиле алды

Төрле формадагы конденсаторлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Giurescu, 1966, с. 168, 267, 272, 307
  2. Grigore, 1999, с. 34

Әдәбияты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Constantin C. Giurescu {{{башлык}}} = Istoria Bucureștilor. Din cele mai vechi timpuri pînă în zilele noastre {{{нәшрият}}}.
  • Adrian Majuru {{{башлык}}} {{{нәшрият}}}.
  • George Grigore {{{башлык}}} // International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM). — С. 34.