Салехард

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Салехард latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Салехард
рус. Салехард
мориори Пуӆңават
мориори Саляʼ харад
Байрак[d]
Flag of Salekhard (Yamal Nenetsia).svgCoat of Arms of Salekhard (Yamal Nenetsia).png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1595
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Ямал-Ненец автономияле бүлгесе, Обдорский район[d], Обдорское княжество[d] һәм Салехард шәһәре шәһәр бүлгесе
Административ-территориаль берәмлек Салехард шәһәре шәһәр бүлгесе
Халык саны 48 507 кеше кеше (2017)[1]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 15 метр
Сәгать поясы UTC+05:00
Кардәш шәһәр Азак
Мәйдан 19 км²
Почта индексы 629000
Рәсми веб-сайт salekhard.org
Җирле телефон коды 34922
Commons-logo.svg Салехард Викиҗыентыкта

Салехард (рус. Салехард, нен. Саляʼ харад, коми Обдор, хант. Пуӆңават) — Русиядә шәһәр, Ямал-Ненец автономияле округының үзәге, халык саны буенча округының дүртенче шәһәре.

Халык саны — 42 494 кеше.[2]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Салехард Полуй елгасының Об елгасына кушылган урынында, Төмәннән 1982 километр төньяктарак урнаша. Иң якындагы тимер юл станциясе — Лабытнанги (19 км), ул Обның каршы яктагы ярында урнаша. Элек Салехардта тимер юл стансасы да булган, ләкин Трансполяр магистральен ябу нәтиҗәсендә вокзал да ябылган.[3]

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Салехард климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 3,5 1,9 7,0 15,5 24,5 31,6 32,9 28,2 24,8 18,0 7,0 4,0 32,9
Уртача максимум, °C −19,2 −18,7 −10 −4,1 3,6 14,2 19,6 15,7 8,8 −0,2 −11,2 −16,5 −1,5
Уртача температура, °C −23,2 −22,9 −14,9 −9,1 −0,5 9,5 14,8 11,4 5,3 −3 −15,3 −20,6 −5,7
Уртача минимум, °C −27,5 −27,1 −19,7 −14 −4,2 5,2 10,1 7,3 2,2 −5,7 −18,9 −24,8 −9,8
Абсолют минимум, °C −50,3 −49 −45 −37,8 −26,1 −7,2 −1,1 −5 −8,6 −36 −42,2 −45 −50,3
Явым-төшем нормасы, мм 22 20 21 26 36 51 64 69 40 45 29 27 450

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Салахард 1595 елда Обдорск крепосте буларак нигезләнә.

1807 елда крепость корылмалары җимереләләр, Обдорск авылга әверелә.

1923 елга кадәр Тубыл губернасының (1919 елданТөмән губернасының) Берёзов өязе составында. 19231930 елларда — Урал өлкәсенең Обдорск районы үзәге.

1930 елданЯмал-Ненец милли округының үзәге.

1933 елда Обдорск шәһәр тибындагы бистәсенә үзгәртеп корыла, аңа Салехард исеме кушыла.

1938 елда шәһәр статусын ала.

19561975 елда шәһәрнең админнистранив буйсынуда Лабытнанги шәһәр тибындагы бистәсе булган.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1897[4] 1939[5] 1959[6] 1970[7] 1979[8] 1989[9] 2002[10] 2010[2]
~500 ~12 800 16 567 21 929 24 935 32 334 36 827 42 494

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Икмәк комбинаты, балык консервлары заводы, сөт заводы.

Югары уку йортлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Төмән дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе филиалы
  • Урал коммерция һәм хокук ниститутының филиалы
  • Мәскәү финанс-һуманитар академиясе филиалы
  • Дмитрий Менделеев исемле Тубыл дәүләт педагогика институтының филиалы
  • Төмән дәүләт нефть һәм газ университетының филиалы

Фотогалерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. https://web.archive.org/web/20170731141731/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  2. 2,0 2,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  3. http://zdr.gudok.ru/pub/23/115658/
  4. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=714
  5. http://www.mojgorod.ru/janao/salehard/index.html
  6. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]