Координаталар: Югалган киңлек

Сеянтус

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Сеянтус
Авыл
Ил Русия
Федерация субъекты Башкортстан
Муниципаль район Аскын районы
Координатлар Координаталар: Югалган киңлек
В функцию {{#coordinates:}} были переданы некорректные аргументы
Сәгать кушагы UTC+5
Автомобиль коды 02, 102

Сеянтус, Сиянтүз[2] (баш. Һөйәнтөҙ[3], Һөйәнтүз[4], Һөйәнтүҫ[5][6]) - риваятьләрдә сөйләнә торган авыл исеме. Әлеге авыл турында Петр Рычков истәлекләренә күрә генә билгеле. Авылның татарча яки башкортча атамасы сакланмаган.

Билгеле булганча, 1735-36 елларда Танып ярының уң ягында җирле башкортлар, типтәрләр һәм чирмешләр урыс хөкүмәтенә каршы баш күтәрәләр. Баш күтәрүчеләргә каршы Котлымөхәммәт Мәмәш улы Тәфкилев отряды җибәрелә. Рычков хәбәре буенча, 1736 елның 24 гыйнварында Тәфкилев отряды Балыкчы волостеның Сеянтус авылын бер төн эчендә көлгә әйләндерә (Башкортстанның Аскын районы биләмәсенә туры килә дип санала). 1000 кеше һәлак була.

Сеянтус вакыйгасы бик нык күпертелеп татар милләтенә каршы юнәлтелгән хәзерге Башкортстан сәясәте пропагандасында актив кулланыла.[7].

Рычков Сеянтус турында[8]: "Бу авылда меңләп кеше, хатын-кыз, бала чагасы белән, егылу, штык кадап үтерелде, патшага тугры мишәрләр һәм башкортлар сөңге белән үтереп чыкты. Моннан тыш 105 кеше азбарга ябылып, ут яндырылды. ... Шул рәвешле Сөянтуз кешеләре хатын-кызлар, бала-чагасы белән — сабыенан картына кадәр — бер төн эчендә ут, кораллы вата бөтерелә, ә йортлары ялт-йолт көлгә калды". Әлеге саннарның чынлыгына бүген шик белдерелә.[9]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Искәрмәнең текстын монда куегыз
  2. Башкортстандагы Солтанбәк авылына 1996 елда кара багана куелды
  3. Күсемханова Р. Һөйәнтөҙгә ҡанлы күҙ йәштәре һеңгән. Йәшлек. 15 май, 2010 (башк.)
  4. Юлан А. «Ташҡайҙарға соҡоп ҡарғыш яҙҙым, ейәндәрем уҡыр бер саҡта…» : һөйәнтүз фажиғәһенә — 270 йыл / А. Юлан // Йәшлек. — 2006. — 19 ғин. (башк.)
  5. «Башҡортостан. Ҡыҫҡаса энциклопедия». Диск выпущенный научным издательством «Башкирская энциклопедия». 2005 г.
  6. Сеянтус — трагедия народная. Материалы научно-практической конференции, состоявшейся 27 ноября 1996 года в Аскинском районе. (Издано в Башкирском государственном университете — Уфа, 1997-48стр.)
  7. Башкортстандагы Солтанбәк авылына 1996 елда кара багана куелды
  8. Рычков П. И. История Оренбургская: 1730—1750. Ырымбур, 1896.
  9. Башкортстандагы Солтанбәк авылына 1996 елда кара багана куелды