София Вейверите

София Вейверите
Туган телендәге исеме	литв. Sofija Veiverytė
Туган	13 апрель 1926(1926-04-13) Каунасское районное самоуправление[d], Литва
Үлгән	23 июль 2009(2009-07-23) (83 яшь) Вилнүс, Литва
Ватандашлыгы	Литва  СССР
Әлма-матер	Вильнюсская художественная академия[d]
Һөнәре	рәссам, педагог
Балалар	Marius Liugaila[d]

София Мотиевна Вейверите (1926 елның 13 октябре, Каунас янындагы Науятриобяй авылы, Литва — 2009 елның 23 феврале, Вильнюс) — Литва һәм ССРБ рәссамы, рәсем сәнгате профессоры; Литва ССР атказанган рәссамы (1974), Литва ССР халык рәссамы (1976); ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1981), ике тапкыр Литва ССР Дәүләт премиясе лауреаты (1973 һәм 1974).

Тормыш юлы

София Вейверите Каунас гимназиясендә укый. Каунас декоратив һәм гамәли сәнгать институтын тәмамлый, анда Стасис Ушинскас җитәкчелегендә монументаль рәсем сәнгатен өйрәнә. 1957 елда Литва ССР Рәссамнар берлегенә кабул ителә.

1948 елда, укуын тәмамлаганчы ук, Каунас сәнгать институтына рәсем сәнгатен укытырга чакырыла. 1952 елдан Вильнюста Дәүләт сәнгать институтында рәсем укыта, соңрак нәфис текстиль бүлеген алып бара, ә 1968 елдан фрескалар һәм мозаика курсын укыта. Республикада фрескалы рәсем сәнгатенең яшь мәктәбен формалаштыруга зур өлеш кертә. Һәрвакыт сюжетның эпик масштаблылыгы, рәсем алымнарының монументальлеге һәм лаконизмы белән җәлеп иткән, эре станоклы полотнолар авторының монументаль рәсем сәнгате бүлегендә укыту эше аның эчке үсешенең закончалыклы этабы булып тора.

1978 елдан рәссам станоклы рәсем сәнгате белән шөгыльләнә. 1966 елдан — доцент, 1982 елдан — профессор.

Иҗат

Фрескачы. Монументаль, сәнгатьле, эре масштаблы, күп функцияле дизайн, тоннарның һәм ярымтоннарның нечкә комбинацияләре әсәрләре авторы. Портретчы, эшләрендә элеккеге осталарның (XVI—XVII йөзләр) йогынтысы чагыла, детальләрендә ренессанс һәм барокко портретына стилизация күзәтелә.

Аның берничә эше Третьяков галереясендә һәм Пушкин исемендәге сынлы сәнгать музеенда, София милли галереясендә (Болгария), Литваның театр, музыка һәм кино музеенда һәм Литваның башка музейларында, шәхси коллекцияләрдә саклана.

Сайланма хезмәтләре

• «Ял» (1965)
• «Корыч» (1969)
• «Августинас Савицкас портреты» (1968)
• «Безнең хирурглар» (1974)
• «Кыз портреты» (1990)

Бүләкләр

• 1971 — Мәскәүдә Бөтенсоюз сәнгать күргәзмәсе премиясе.
• 1972 — Балтыйк биенналеның беренче премиясе.
• 1973 — Литва ССР Дәүләт премиясе.
• 1974 — Литва ССР Атказанган рәссамы.
• 1974 — Литва ССР Дәүләт премиясе.
• 1976 — Литва ССРның Халык рәссамы.
• 1981 — ССРБ Дәүләт премиясе.
• 1981 — «Яшь гаилә» картинасы өчен ССРБ Сәнгать академиясенең көмеш медале.
• 1981 — Балтыйк буеның беренче өч еллык премиясе.
• 1984 — Югославиянең Халыкара китап биеннале (Тузла).
• 1986 — Халыклар Дуслыгы ордены.
• 1996 — Бөек Литва кенәзе Гядиминас орденының Командор тәресе.
• 2004 — 5 класслы Ак Йолдыз ордены (Эстония).
• 2006 — рәсемнәр конкурсында 1 нче Премия.
• 2006 — П. Александравичюс премиясе.
• 2009 — Литва Республикасы Хөкүмәтенең мәдәният өлкәсендәге премиясе.

Сылтамалар

• Литва рәссамы София Вейверите
• Биография(лтш.)
• Sofija Veiverytė (lt). Visuotinė lietuvių enciklopedija. Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras.