Стрельна

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Стрельна latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Стрельна
Байрак[d]
Flag of Strelna (St Petersburg).pngCoat of Arms of Strelna (St Petersburg).png
Сурәт
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия[1]
Административ-территориаль берәмлек Санкт-Петербургның Петродворец районы[1]
Халык саны 14 818 кеше кеше (1 гыйнвар 2018)[2]
Почта индексы 198515
Рәсми веб-сайт mo-strelna.ru
Җирле телефон коды 812
Commons-logo.svg Стрельна Викиҗыентыкта

Стрельна (рус. Стре́льна) — бистә, Россия Федерациясенең федераль әһәмияттәге Санкт-Петербург шәһәре Петродворец районы составында шәһәр эчендәге муниципаль берәмлек. Ул Фин култыгының көньяк ярында, Стрелка һәм Кикенка елгаларында урнашкан.

Стрельна аша Петергоф юлы һәм шунда тәмамланучы 36нчы трамвай маршруты уза, ул тарихи Ораниенбаум электр линиясенең уникаль мирасы, Россия империясендә беренче шәһәр яны электр поездлары проекты булып тора. Шулай ук, Октябрь тимер юлының Балтыйк сызыгының бер өлеше муниципалитет берәмлек территориясе аша уза, алар буйлап шәһәр яны электр поездлары да йөри, Стрельна станциясендә туктый.

Тарихы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Беренче тапкыр Водская Пятинаның Язма китабында 1500 елда, Копорский районының Кипенский чиркәү ишегалдында Стрелна елгасындагы Стрелна авылы буларак искә алына [3] .

Столбово солыхыннан[калыпны мәкаләдән алып куярга] соң, бу җирләр Швециягә бирелә, һәм 1630-елларда Стрельнада Швеция сәясәтчесе Юхан Шюттеның Хоффтагы Стралл барон утары пәйда була. Утарда пристань, су тегермәне, буа, теплица һәм кечкенә йорт чиркәве була.

Стрельна бистәсе Август Бергенгеймның 1676 елда Швеция материаллары нигезендә төзелгән Ингерманландия(рус.) картасында билгеләнгән[4].

XVIII гасыр башында Пётр I монда "Россия Версалиясе" шәһәр чите резиденциясен булдыру идеясен уйлап таба. Пётр I заманында биредә аның агачтан төзелгән сарае (1711—1717), Зур (Константин) сарае (төзелеш 1720 елда башланган) барлыкка килә, Стрельна (Константин) паркы салына (архитекторлары Жан-Батист Леблон һәм Николо Микетти, мәйданы 140 гектардан артык). 1722 елда Питер I сарайны кызы Елизаветага бүләк итә. Шәһәр чите резиденциясе роле Петергофка күчә, ә Стрельнага "юл резиденциясе" роле бирелә, ләкин 1917 елга кадәр ул император гаиләсе милке булып исәпләнә.

XVIII гасыр азагында, Стрельна бөек князь шәхси милегенә әйләнә — 1797 елда Павел I аны икенче улы бөек князь Константин Павловичка бүләк итеп бирә, шул сәбәпле зур сарай һәм парк бүгенге көнгә кадәр сакланып калган аның исеме белән йөри. Комплексның архитектура доминантасы — Константин сарае — Николо Микетти проекты буенча 1720 елда төзелә башлый, 1750-елларда архитектор Бартоломео Растрелли тәмамлый, һәм 1803 елгы янгыннан соң Андрей Воронихин һәм Луиджи Руска ясаган үзгәрешләр белән торгызыла, 1847—1851 елларда Христиан Мейер, Андрей Штакеншнейдер һәм Александр Брюллов тарафыннан яңартыла.

XIX гасыр башыннан Стрельна тирәсендә дачалар барлыкка килә. 1830—1840 елларда Стрельнада сарай һәм утар корылмалары булган Орлов паркы (якынча 19 гектар) пәйда була.

1936 елда авылда 13 800 кеше исәпләнә. Бистәдә канифоль-скипидар заводы, Красная Зоря агро-педагогик техникумы һәм 3 мәктәп эшли [5] .

1941—1944 елларда, сугыш вакытында, торак пункт немец гаскәрләре тарафыннан яулап алына, алар Стрельнаны Ленинградка ату өчен плацдарм итеп файдалана. Орлов сарае тулысынча җимерелә, ансамбльнең барлык биналары һәм парклары җимерелә. Стрельна һәм Петергоф Кызыл Армия тарафыннан 1944 елның 19 гыйнварында азат ителә.

Константин сарае фонында G8 саммитында катнашучылар

Революциядән соң Константин сараенда балалар мәктәп-колониясе, санаторий урнаша, сугыштан соң торгызылган бинада 1991 елга кадәр Арктика училищесы урнаша, 90-нчы елларда ул ташландык хәлгә килә.

2003 елга "Конгресслар сарае" дәүләт комплексы буларак торгызыла.

Халкы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
1936[6]2002[7]2010[8]2012[9]2013[10]2014[11]
13 80012 75112 45212 63613 06613 350
Халык саны
1936[12]2002[7]2010[8]2012[9]2013[10]2014[11]
13 80012 75112 45212 63613 06613 350


Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Санкт-Петербург Хөкүмәтенең топонимик комиссиясе шулай ук Россиядәге Германия компаниясе мәнфәгатьләрен яклаучы фирманың авылга Бош-Сименс урамы исемен бирү турындагы тәкъдимен карый. Нәтиҗәдә, Санкт-Петербург топонимиясе традицияләрен һәм рус теле кагыйдәләрен исәпкә алып, Комиссия эшкуарларга альтернатива буларак Карл Сименс урамы исемен тәкъдим итә[13]. Шулай ук авылда махсус техник һәм инновацион икътисади зона "Нейдорф" төзелә.

Стрельна сарае һәм парк ансамбльләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сарайлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Парклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Константин паркы
  • Орлов паркы

Спорт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2014 елдан башлап авылда ASK-S боз комплексы урнаша, ул СКА-Стрельна балалар хоккей мәктәбенең төп мәйданы булып тора (СКА хоккей клубы академиясе составында) [14] [15] .

Стрельна белән бәйле кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Стрельнада туганнар
  • Николай Семёнович Андреев (1915—1986) — 1941-1945 елгы Бөек Ватан сугышында катнашучы, Дан орденыныж тулы кавалеры.
  • Юрий Алексеевич Инге (1905—1941) — совет шагыйре һәм хәрби корреспондент, КБФ суднолары Таллиннан Кронштадтка күчкәндә «Кришьянис Валдемарас» кораблендә үлгән.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 ОКТМО. 185/2016. Северо-Западный ФО
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаФедераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  3. «Переписная оброчная книга Водской пятины 1500 года» стр. 648
  4. Карта Ингерманландии: Ивангорода, Яма, Копорья, Нотеборга. Составлена в 1827 году по шведским архивам 1676 года.
  5. Административно-экономический справочник по районам Ленинградской области / Адм.-террит. комис. Леноблисполкома; сост. Богомолов Ф. И., Комлев П. Е.; под общ. ред. Нужного А. Ф. — М.: Изд-во Леноблисполкома и Ленсовета, 1936. — 383 с. — С. 156
  6. Административно-экономический справочник по Ленинградской области. — Л., 1936, стр. 156
  7. 7,0 7,1 Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. әлеге чыганактан 2012-02-03 архивланды.
  8. 8,0 8,1 Всероссийская перепись населения 2010 года. Санкт-Петербург. әлеге чыганактан 2014-08-14 архивланды. 2014-08-14 тикшерелде.
  9. 9,0 9,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. әлеге чыганактан 2014-05-31 архивланды. 2014-05-31 тикшерелде.
  10. 10,0 10,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). әлеге чыганактан 2013-11-16 архивланды. 2013-11-16 тикшерелде.
  11. 11,0 11,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. әлеге чыганактан 2014-08-02 архивланды. 2014-08-02 тикшерелде.
  12. Административно-экономический справочник по Ленинградской области. — Л., 1936, стр. 156
  13. Протокол заседания Топонимической комиссии № 18 от 23.04. 2007. әлеге чыганактан 2008-10-09 архивланды. 2008-01-21 тикшерелде.
  14. Ледовый комплекс «АСК-С»
  15. Презентация Академии СКА
ЮНЕСКО байрагы ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы, 540-014  номерлы  объект
рус.ингл.фр.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]