Сәдагәт Кәримова

лезг. Керимрин Седакъет Къайинбекан руш
Ватандашлык	СССР  Азәрбайҗан
Туу датасы	30 май 1953(1953-05-30) (73 яшь)
Туу урыны	Галаҗыг (Гусар), Гусарский район[d], Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы, СССР
Язма әсәрләр теле	азәрбайҗан теле, лезги теле[d] һәм рус теле
Һөнәр төре	шагыйрь, композитор, язучы, режиссёр, журналист, публицист, драматург, тәрҗемәче
Әлма-матер	Бакы дәүләт университеты
Әгъзалык	Союз журналистов Азербайджана[d]
Бүләкләр
Рәсми веб-сайт	sedagetkerimova.com
Карау-тыңлаулар саны	39 178 975
Социаль медиаларда күзәтүчеләре	164 000 ± 999

Сәдагәт Кайинбәк кызы Кәримова (азәрб. Sədaqət Qayınbəy qızı Kərimova, лезг. Керимрин Седакъет Къайинбеган руш ; 30 март 1953(19530330) (Кусар, Әзербайҗан ССР) — лезгин шагыйрәсе, язучы, драматург, публицист, композитор һәм режиссёр. Ул өч телдә яза: лезгин, әзербайҗан һәм рус телләрендә. Әзербайҗанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2005).

1997 елдан бирле бүгенгә кадәр Бакыда үз акчалары белән нәшер ителгән лезгин газетасы «Самур» ның баш мөхәррире булып тора. «Сувар» лезгин җыр һәм бию ансамбленең авторы, аны 20 ел дәвамында (1996—2016) җитәкли. Беренче лезгин нәфис фильм «Салкын кояш» ның сценаристы, композиторы һәм продюсеры, ул тамашачыларның зур мәхәббәтен яулый. Ул шулай ук «Югалган көндәлек» һәм «Тынлыклы кычкыру» художестволы фильмнарының авторы һәм режиссёры. Ул лезгиннарның тормышы һәм көнкүреше турында дистәләгән документаль, музыкаль һәм этнографик фильмнар иҗат итә. Сүзләре һәм музыкасы С. Керимованыкы булган йөздән артык җыр Әзербайҗан һәм Дагстанның күп кенә танылган җырчылары тарафыннан башкарыла.

Биографиясе

Сәдагәт Кәримова 1953 елның 30 мартында Әзербайҗан ССРның Кусар районында туган. Ул 1969 елда Кусарның 1 нче урта мәктәбен, ә 1974 елда Әзербайҗан дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлый. Студент елларында ул «Әзербайҗан яшьләре» («Азербайджан генджлери» («Молодёжь Азербайджана») газетасында штаттан тыш хәбәрче булып эшли. 1974 елдан башлап, ул 17 ел дәвамында Әзербайҗан Коммунистлар партиясе Үзәк Комитетының «Совет кенди» газетасында хәбәрче булып эшли. Аннары ул «Әзербайҗан» газетасында бүлек мөдире һәм «Гюнай» газетасының баш мөхәррир урынбасары вазифасын башкара.. 1997 елдан С. Кәримова үзенең шәхси акчасына нәшер ителә торган «Самур» газетасының баш мөхәррире.

Мәктәп елларыннан ук аның шигырьләре, хикәяләре һәм мәкаләләре вакыт-вакыт республика басмаларында чыга башлый. С. Кәримова — 40 китап авторы, алар арасында шигырьләр, кыска хикәяләр, романнар һәм пьесалар бар. Әзербайҗан телендә язган проза китаплары: «Тынычсыз елау» («Səssiz haray»), «Бер яз төне» («Bir яз gecəsi»), «Бәхетле» («Хәләл»), «Кояш баеганда» («Куруб»), «Ак кайгы» («Аğ qəm»), «Кемдер шигырьләр» "" " («Qərib quşun nəğməsi»), «yourаныгызга карагыз» («Qəlbinə boylan, акылсыз!»).

Аның шигырь китаплары лезгин телендә бастырылган: «Лезгинка уйна» («Лезгинкадал илига»), "Тор, бию галәме " Лезгинка "" («Къарагъ дуьнья, „Лезгинкадал“ кьуьлериз»),), «Тагын бер яз» («Мад са гатфар»), «Кояш көлә») («Рагъ хъуьрезва»), «На годекане чувств» («Гьиссерин кимел») проза китаплары: « Салкын Кояш» («Къайи рагъ»), «Песня Лея» («Леян мани»), «Потерянный дневник» («Квахьай йикъарган»).

Рус телендә басылып чыккан поэзия һәм проза китаплары: «За семью горами» («Җиде тау артында»), «Блажная» («Бәхетле»), «Медвежий дождь»(«Аю яңгыры») һәм «Дум моих узоры» («Уйларым үрнәкләре»).

Ул лезгин һәм әзербайҗан телләрендә язылган «КцIар, кцIарвияр — Qusar, qusarlılar» («Кусары, кусарцы») («Кусарлар, Кусарлылар») энциклопедиясе авторы. Бу уникаль 700 битлек китапта лезгин халкының тарихы, этнографиясе, мәгарифе, гореф-гадәтләре һәм йолалары турында кыйммәтле материаллар бар. Авторның тарихчы, тел белгече, журналист, тәрҗемәче һәм кусарларны тирәнтен белгән һәм аларга тирән мәхәббәт күрсәткән кеше буларак тикшеренүләре кызыклы. Лезгин һәм әзербайҗан телләрен өйрәнүче белгечләр өчен бу китап кыйммәтле чыганак булып тора

2003 елда танылган язучы һәм журналист Мозаффар Мәликмәмедов С.Кәримованың тормышын һәм иҗатын чагылдырган «Сәдагет» дип аталган документаль китап бастырып чыгара. 2013 елда Азәрбайҗан Республикасының Нобель мәгълүмат үзәге «Сәдагет Кәримованың тормышы һәм иҗаты» дигән библиографик китап нәшер итә.

2014 елда Әзербайҗан Милли китапханәсе авторның тормышына һәм иҗатына багышланган «Сәдагет Кәримова. Библиография» китабын бастырып чыгара.

2017 елда аның Төркиядә Абдулла Кубала тарафыннан төрек теленә тәрҗемә ителгән «Лезгилар» китабы басылып чыга.

С.Кәримованың «Минем шигъри халкым» дип аталган ике китабы лезгин фольклорына багышланган. Беренчесе Әзербайҗан Фәннәр академиясенең Фольклор институты тарафыннан бастырылган һәм анда автор тарафыннан җыелган лезгин халык дүртьюллыклары, аның әзербайҗан теленә тәрҗемәсе дә кертелгән. Икенче охшаш китап, «Зи зари халык» дип аталган, «Азәрбайҗан» нәшриятында лезгин телендә бастырылган.

Сәдагәт Кәримова, Мөзәффәр Мәликмәмедов белән берлектә, лезгин-әзербайҗан һәм әзербайҗан-лезгин сүзлекләрен төзеп бастырып чыгаралар. С.Кәримова шулай ук композитор. Ул үз сүзләренә музыка яза. Аның 100 җырының сүзләре һәм музыкасы «Зи Манияр» («Минем җырларым») (2018) китабында урын алган.

Бүләкләре һәм призлары

• Әзербайҗан Журналистлар берлегенең «Алтын каләм» премиясе (1984).
• Әзербайҗан Журналистлар берлегенең Хәсәнбәк Зәрдаби исемендәге премиясе (1993).
• Әзербайҗан массакүләм мәгълүмат чаралары бәйсез профсоюзының Хуршудбану Натаван премиясе.
• Әзербайҗан массакүләм мәгълүмат чаралары бәйсез профсоюзының Мәхсәти Гәнҗәви премиясе (1995).
• Хельсинки Гражданнар Ассамблеясенең Азәрбайҗан Милли Комитетының Тынычлык Премиясе (2003),
• Әзербайҗанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2005 елның 21 июле) — милли Әзербайҗан матбугатының 130 еллыгы уңаеннан журналистика үсешендәге хезмәтләре өчен .
• Дагыстан Республикасы Шарвили фондының Шарвили премиясе (2009).
• Чит илләрдәге ватандашлар эшләре буенча хөкүмәт комиссиясенең Мактау грамотасы (2012) .
• Дагстан Республикасы белән чит илләр арасындагы сәүдә, икътисади һәм мәдәни элемтәләрне ныгытуга зур өлеш керткән өчен «Туган җирне ярату өчен» мактаулы билгесе (2017 елның 14 сентябре, Дагестан Республикасы, Россия) .
• Чит илләрдәге ватандашлар эшләре буенча Хөкүмәт комиссиясенең сертификаты (2019) .
• «Дагстан Республикасына казанышлары өчен» ордены (2024 елның 15 феврале, Дагестан Республикасы, Россия) — республикага хезмәтләре һәм нәтиҗәле эшчәнлеге өчен .

Сылтамалар

• Сәдагәт Кәримова шигырьләре
• Биография. Седагет Керимова - Официальный сайт. 2014-07-31 тикшерелгән.