Сәламәтлекне саклау
| Сәламәтлекне саклау | |
|---|---|
 | |
| Эшчәнлек өлкәсе | уход за больными[d] |
| Кайда өйрәнелә | сәламәтлек фәннәре[d] |
| Проект яки миссиянең максаты | лечение[d] һәм Велнес[d] |
| Тәртипне билгеләүче төп текст | Health and Medical Services Act (2017:30)[d] |
 | |
| WordLift сылтамасы | data.wordlift.io/wl01714/entity/health-services[1] |
 Сәламәтлекне саклау Викиҗыентыкта | |
Сәламәтлек саклау — җәмәгать сәламәтлеген саклауны оештыручы һәм тәэмин итүче дәүләт секторы.
Бу — һәр кешенең физик һәм психик сәламәтлеген саклауга һәм ныгытуга, сәламәт тормыш рәвешен хуплауга һәм сәламәтлек начарланганда медицина ярдәме күрсәтүгә юнәлтелгән сәяси, икътисади, социаль, хокукый, фәнни, медицина, санитария-гигиеник, эпидемиягә каршы һәм мәдәни чаралар җыелмасы. Моның өчен махсус социаль учреждениеләр булдырыла.
Сәламәтлек саклау системалары-халыкның максатчан төркемнәренең медицина ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен оештырылган оешмалар. Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (БССО) мәгълүматлары буенча, яхшы эшли торган сәламәтлек саклау системасы финанслау механизмын, яхшы әзерләнгән һәм тиешенчә хезмәт хакы түләнгән эшче көчен, карарлар һәм сәясәтләр өчен ышанычлы мәгълүматны, шулай ук сыйфатлы дарулар һәм технологияләр белән тәэмин итү өчен яхшы хәлдәге сәламәтлек саклау учреждениеләрен таләп итә[2] .
Сәламәтлек саклау системасын оештыруның заманча концепциясе медицина ярдәменең өч дәрәҗәсен күздә тота, анда һәр дәрәҗә үз бурычларын хәл итә.
1 нче дәрәҗә — беренчел кабул итүгә, профилактикалауга һәм амбулатор дәвалауга юнәлдерелгән беренчел медицина-санитария ярдәме.
2 нче дәрәҗә — еш кына стационар дәвалануны таләп итә торган катлаулырак проблемаларга юнәлтелгән махсуслаштырылган медицина ярдәме.
3 нче дәрәҗә — махсуслаштырылган, шул исәптән югары технологияле, медицина ярдәме. Бу медицина ярдәме иң катлаулы очракларда нәтиҗәле, аларның күбесе элек өметсез дип саналган.
Сәламәтлек саклау халыкара үсешнең аерылгысыз элементы булып тора[3]. Нәтиҗәле сәламәтлек саклау системасы ил икътисадына, аның үсешенә һәм индустрияләштерелүенә зур өлеш кертә ала. Сәламәтлек саклау традицион рәвештә бөтен дөнья кешеләренең гомуми физик һәм психик сәламәтлеген һәм иминлеген билгеләүче мөһим фактор дип санала. Моңа мисал итеп 1980 елда бөтен дөнья буенча чәчәк авыруын бетерүне китерергә мөмкин, ул Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы тарафыннан кешелек тарихында беренче тапкыр махсус медицина тыкшынулары юлы белән тулысынча бетерелгән авыру дип игълан ителә.
Кеше үлеменең иң еш очрый торган сәбәпләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Ел саен үлүчеләр санын һәм аларның үлем сәбәпләрен билгеләү, авырулар һәм җәрәхәтләрнең кешеләргә йогынтысын үлчәү белән беррәттән, теге яки бу илнең сәламәтлек саклау системасының нәтиҗәлелеген бәяләүнең иң мөһим ысулларының берсе булып тора[4] .
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы мәгълүматлары буенча, 2016 елда дөнья күләмендәге 56,9 миллион үлем очрагының яртысыннан артыгы (54 %) түбәндәге 10 сәбәп аркасында булган[4] :
- Йөрәкнең ишемияле чире һәм инсульт, барлыгы 15,2 миллион;
- Үпкәнең хроник бикләнү чире 3,0 миллион;
- Үпкә яман шеше (трахея һәм бронх яман шеше белән бергә) 1,7 миллион;
- Диабет белән авыручылар саны 1,6 миллион;
- Юл-транспорт һәлакәтләре 1,4 миллион;
- Диарея 1,4 миллион;
- Туберкулез белән авыручылар саны 1,3 миллион.
Сәламәтлек саклау хезмәтләре белән колачлау
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]БССО мәгълүматлары буенча, дөнья халкының ким дигәндә яртысы төп сәламәтлек саклау хезмәтләреннән файдалана алмый[5] .
Барлык БМО әгъза дәүләтләре дә 2030 елга кадәр тотрыклы үсеш максатлары кысаларында гомуми сәламәтлек саклауны тәэмин итүгә ирешү өчен эшләргә килештеләр[5] .
Сәламәтлек саклау хезмәтләре белән гомуми колачлау
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Сәламәтлек саклау хезмәтләре белән гомуми колачлау — бу барлык кешеләр һәм бергәлекләр өчен кирәкле медицина-санитария хезмәтләрен финанс кыенлыклары кичермичә алу. Хезмәтләргә сәламәтлекне ныгытудан алып профилактикага, дәвалауга, реабилитацияләүгә һәм паллиатив ярдәмгә кадәр төп сыйфатлы медицина-санитария хезмәтләренең тулы җыелмасын кертәләр[5] .
Хәзерге вакытта барлык гамәлдәге сәламәтлек саклау системалары өч төп икътисади модельгә бүленә[6][7]:
- Медицина ярдәмен күбесенчә түләүле нигездә, медицина хезмәтләрен кулланучының үзе исәбеннән күрсәтү, дәүләт медицина иминиятенең бердәм системасы булмау. Шул ук вакытта пенсионерлар һәм аз керемле гражданнар өчен дәүләт медицина иминияте программалары бар. Бу модель АКШ сәламәтлек саклау өлкәсендә аеруча ачык күрсәтелә, анда сәламәтлек саклауның нигезе булып аз керемлеләргә (Medicaid) һәм пенсионерларга (Medicare) дәүләт медицина хезмәте күрсәтү программалары белән тулыландырыла торган шәхси медицина хезмәтләре базары тора.
- Сәламәтлек саклауны башлыча дәүләт бюджетыннан, салымнар исәбеннән финанслау, бу вакытта халык медицина ярдәмен түләүсез ала (медицина хезмәтләренең зур булмаган җыелмасыннан тыш). Медицина хезмәтләрен дәүләт медицина учреждениеләре дә, хосусый практикалаучы табиблар да күрсәтә. Бу модель 1948 елдан бирле Великобританияда бар. Ул шулай ук Ирландияда (1971 елдан), Данияда (1973 елдан), Португалияда (1979 елдан), Италияда (1980 елдан), Грецияда (1983 елдан) һәм Испанияда (1986 елдан) бар.
- Дәүләтнең роле әһәмиятле, әмма бюджет системаларына караганда әһәмиятсезрәк булган социаль-иминият системасы. Иминият фондларын финанслауда дәүләтнең билгеле бер катнашында илнең барлык яки бөтен халкын диярлек мәҗбүри медицина иминиятләштерүе бар. Медицина хезмәтләрен төрле милек формасындагы учреждениеләр күрсәтә, ләкин күбесенчә хосусый. Бу модель ФРГ, Франция, Нидерланд, Австрия, Бельгия, Швейцария, Канада, Японияда гамәлдә.
Шулай ук карагыз
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Семашко системасы
- Беверидж моделе
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ https://fr.dentist/kb/health-services/
- ↑ Health Topics: Health Systems. www.who.int. World Health Organization. әлеге чыганактан 2013-12-02 архивланган. 2013-11-24 тикшерелгән.
- ↑ Всемирная организация здравоохранения. Здравоохранение: неотъемлемый элемент для устойчивого развития (ru). Всемирная организация здравоохранения. әлеге чыганактан 2019-04-21 архивланган. 2019-11-22 тикшерелгән.
- 1 2 Всемирная организация здравоохранения. 10 ведущих причин смерти в мире (ru). Всемирная организация здравоохранения. әлеге чыганактан 2020-12-08 архивланган. 2019-11-22 тикшерелгән.
- 1 2 3 Всемирная организация здравоохранения. Всеобщий охват услугами здравоохранения (ru). Всемирная организация здравоохранения. әлеге чыганактан 2019-11-27 архивланган. 2019-11-22 тикшерелгән.
- ↑ Модели систем здравоохранения мира. әлеге чыганактан 2016-11-22 архивланган. 2023-02-09 тикшерелгән.
- ↑ Зарубежный опыт: модели финансирования и организации систем здравоохранения. әлеге чыганактан 2023-02-18 архивланган. 2023-02-09 тикшерелгән.
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү] |
Викиҗыентыктагы медиафайллар? |
|---|