Сөмбелә (бәйрәм)

Сөмбеләнең икенче атамасы - уңыш бәйрәме

Сөмбелә (гарәп. سنبله‎ сөнбелә — «башак») — татарларда көзге көн-төн тигезлеге (22-23 сентябрь), яучылык һәм уңыш бәйрәме. Заманалар, чорлар аша сакланып калып «Сөмбел» «сөнбел-сөнбеләгә», бүгенге «Сөмбелә»гә әйләнгән.

Зодиак календарендә 23 августтан 23 сентябрьгә кадәр вакытны, алтынчы айны Cөмбелә дип тә атаганнар. Гарәпләр йолдыз кебек янып торган кызгылт-сары һәм сап-сары төстәге лалә чәчәген дә һәм күпсанлы вак чәчәкләре башакка охшаган тәлгәшкә берләшеп торучы үсемлекне дә (гиацинт) «сөнбел» дип йөртәләр.

Башак — ул үрчем-уңыш белән бәйләнгән, димәк биредә хатын-кыз башлангычы бар дигән сүз.

Татарларда Юлиан календаренә кадәр зодиак календарь кулланылган һәм сигезенче ай «Сөмбелә» дип йөртелгән. Бу күренеш мәкальләрдә яхшы сакланган:

• Сөмбелә туса, су суыныр
• Сөмбеләдә өелеп килер
• Сөмбеләдә урып ал, арышыңны чәчеп кал

Нәүрүз бәйрәме язның башы булса, Сөмбелә көзне түгәрәкләү ае, чөнки бу вакытта урып-җыю эшләре һәм уҗымга сөрү төгәлләнә, ашлык сугылып келәт-амбарларга тутырылган.

«Сөмбелә» табыны камыр ашларына бай була, муллык билгесе булган бавырсак пешерелгән.

«Сөмбелә» гомер-гомергә уңыш бәйрәме булган. Сөмбелә ул шундый бәйрәм җәйне көздән белдерә.

Чыганаклар

• «Туган тел» исемле Самара өлкә татар җәмгыяте
• Самара шәһәренең татар милли-мәдәни мохтарияте

Моны да кара

• Сөмбелә йолдызлыгы
• Нардуган
• Карга боткасы
• Нәүрүз
• Сабантуй
• Җыен