Сөнгәләй

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Сөнгәләй latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Сөнгәләй
рус. Сенгилей
Sengiley COA (Simbirsk Governorate) (1778).png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1666
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Нәрсәнең башкаласы Сенгилеевское городское поселение[d][1], Сөнгәләй районы һәм Сөнгәләй өязе
Административ-территориаль берәмлек Сенгилеевское городское поселение[d], Сөнгәләй районы һәм Сөнгәләй өязе
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Идел, Сенгилейка, Токшым (Идел кушылдыгы) һәм Kuybışev susaqlağıçı
Халык саны 6405 кеше кеше (1 гыйнвар 2018)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 70 метр
Сәгать поясы UTC+04:00[3] һәм UTC+03:00[3]
Мәйдан 6 км²
Почта индексы 433380
Рәсми веб-сайт gorod-sengiley.narod.ru
Җирле телефон коды 84233
Commons-logo.svg Сөнгәләй Викиҗыентыкта

Сөнгәләй (рус. Сенгилей) — Сембер өлкәсендә шәһәр, Сөнгәләй районының административ үзәге.

Халык саны — 6 959 кеше (2010).

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Иделнең уң ярында, Ульновсктан 72 километрга көньякка таба урнаша. Иң якын тимер юл станциясе — Красный Гуляй (45 км).

Исем чыганагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр үз исемне Сөнгәләйка елгадан алган, ә ул үз исемен эрзә сянг — «кушылдык» һәм лей — «су» сүзләреннән алган.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сөнгәләй 1666 елда нигезләнә.

1780 елдан — Сембер калгайлыгы (1796 елданСембер губернасы) Сөнгәләй өязенең үзәге.

1856 елда Сөнгәләйдә 1 чиркәү, 708 йорт һәм 32 лавка (кибет) булган.

1907 елда шәһәрдә зур булмаган җылылык электростанциясе, ә 1914 елда — цемент заводы төзелә.

1925 елда Сөнгәләй салага үзгәртеп корыла. 1936 елданэшчеләр посёлогы, 1943 елдан — яңадан шәһәр.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1897[4] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
5 734 10 677 9 807 10 817 10 366 8 396 6 959

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Цемент заводы;
  • яшелчә-консерв заводы;
  • мебель комбинаты;
  • Ульяновск радиолампа заводының филиалы;
  • «Энергосервис» берләшмәсе;
  • май җитештерү заводы;
  • тегермән комбинаты.

Мәдәният һәм мәгариф[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә 2 мәктәп, педагогоия колледжы, технологик техникумы һәм өлкәне өйрәнү музее бар.

Шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. ОКТМО
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаФедераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  3. 3,0 3,1 Федеральный закон от 09.03.2016 № 69-ФЗ — 2016.
  4. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=39
  5. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]