Тайшет

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Тайшет latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Тайшет
рус. Тайшет
БайракИлтамга
Flag of Tayshet.pngCoat of arms of tayshet.png
Сурәт
Нигезләнү датасы 1897
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия[1]
Нәрсәнең башкаласы Тайшетское муниципальное образование[d][1] һәм Тайшетский район[d][1]
Административ-территориаль берәмлек Тайшетское муниципальное образование[d][1]
Халык саны 33 364 кеше кеше (2017)[2]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 320 метр
Сәгать поясы UTC+08:00
Мәйдан 75,72 км²
Почта индексы 665009
Рәсми веб-сайт gorodtaishet.ru
Җирле телефон коды 39563
Commons-logo.svg Тайшет Викиҗыентыкта

Тайшет (рус. Тайшет) — Россиянең Иркутск өлкәсенда шәһәр, Тайшет районының үзәге.

Халык саны — 35 481 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 49 760 кеше.[3]

Исемнең килеп чыгышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр исеме ике кет сүзләреннән — та «суык», шет «елга» килеп чыккан.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тайшет Тайшетка елгасына өстендә, Бирюса платосында, Иркутсктән 680 километр төньяк-көнбатыштарак урнаша. Көнчыгыш Себер тимер юлында Тайшет станциясе, эре тимер юл төене; Байкал-Амур магистраленең башлангыч пункты. Шәһәр аша М53 «Байкал» (Новосибирск — (Тум —) КемеровоКрасноярскИркутск) автоюлы бара.

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тайшет климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек
Абсолют максимум, °C 7,0 10,0 18,9 27,8 33,6 37,2 36,3 35,7 32,3 24,6 13,3 8,3
Уртача максимум, °C −14,2 −10,7 −2,1 6,3 15,1 21,9 24,2 21,1 14,1 4,9 −5,4 −12,5
Уртача температура, °C −18,6 −15,9 −7,6 1,3 9,4 16,0 18,5 15,2 8,4 0,3 −9,2 −16,4
Уртача минимум, °C −24,3 −22,6 −14,8 −4,4 2,1 8,3 11,5 8,5 2,4 −4,5 −14,4 −21,9
Абсолют минимум, °C −47,2 −47,8 −42,2 −25,5 −10,3 −2,8 0,0 −3 −10 −33 −42,2 −47
Явым-төшем нормасы, мм 29 22 22 37 60 46 56 71 43 46 30 24
Чыганак: http://climatebase.ru/station/29594/

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тайшет 1897 елда Транссебер магистрале төзүе сәбәпле бистә буларак оешты. 1910 елда паравыз депосы төзелә.

1937 елда шәһәр тибындагы бистә статусын, ә 1938 елда шәһәр статусын ала. 1930-50 елларда Тайшет ике ГУЛАГ частьләренең (ЮжЛАГ һәм ОзёрЛАГ) үзәге булган. 1940—1947 елларда вакытлыча туктаулар белән Тайшет—Братск тимер юл салынган, тимер юл төзелешендә япон һәм алман әсирләре дә катнашканнар.

1960 елдан — өлкә буйсынудагы шәһәр.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1939[4] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[3]
~11 700 33 499 34 232 38 249 42 391 38 535 35 481

Милли состав (2002): руслар — 92,2%, татарлар — 2,3%, украиннар — 1,8%.[10]

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әлүмин заводы, шпаллар сеңдерү, гидролиз заводлары.

Азык-төлек һәм урман сәнәгатьләре ширкәтләре.

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 ОКТМО. 179/2016. Сибирский ФО — 2016.
  2. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  3. 3,0 3,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  4. http://www.mojgorod.ru/irkutsk_obl/tajshet/index.html
  5. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 2002 ел сан алу базасы