Таллинн

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Таллинн latin yazuında])
(Таллин битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Таллинн
эст. Tallinn
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Tallinn.svgTallinn wapen.svg
Сурәт
Рәсми исем Tallinn һәм Таллин
Демоним Tallinnoise[1], Tallinnois[1] һәм Tallinner[2]
Дөнья кисәге Аурупа
Дәүләт Flag of Estonia.svg Эстония[3]
Нәрсәнең башкаласы Эстония
Административ-территориаль берәмлек Таллин[d]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Фин култыгы
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Таллин шәһәрдары[d]
Хөкүмәт башлыгы Таави Аас[d]
Халык саны 438 341 (1 гыйнвар 2021)[4]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 143 метр
Сәгать поясы UTC+02:00
Кардәш шәһәр Рига[5], Аннаполис (Мэриленд)[5], Хаңҗу[d][5], Дартфорд[d][5], Гент[5], Һелсинки[5], Кил[5][6][7], Котка[d][8][9], Пекин[5], Мәскәү[5], Турку[5], Винисә[5], Вилнүс[5][10][11], Мальмё[d][12], Шверин, Санкт-Петербург[5], Киев[13], Өскеп[5], Вена[5], Одесса[14] һәм Тбилиси[5]
Аның белән шул ук территорияне били Таллин[d]
Бүләкләр
Мәйдан 159,37 км² (31 декабрь 2017)[15]
Почта индексы 15199
Рәсми веб-сайт tallinn.ee
Харита сурәте
Вид в ночное время
Open data portal Open Data Tallinn[d]
Феноменның икътисады economy of Tallinn[d]
Объектның күренешләре өчен төркем [d]
Беренче язма телгә алу 1154
Җирле телефон коды 64
Нумир тамгасы куды A-B
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Таллинн Викиҗыентыкта

[16]

Таллинн (эст. Tallinn) — Эстониянең иң зур шәһәре һәм башкаласы.

Халык саны — 392 331 кеше (2011).[17]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Таллин Фин култыгының көньяк ярында, Һелсинкидан 80 километр көньяктарак урнашкан.

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уртача еллык температура — +5,9 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 4,1 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 80%
Таллин климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 9,3 10,1 15,9 27,2 29,7 31,2 34,3 33,9 28,5 22,0 12,8 10,6 34,3
Уртача максимум, °C −1,2 −1,6 2,3 9,2 15,2 18,8 21,8 20,4 15,2 9,4 3,4 0,3 9,4
Уртача температура, °C −3,4 −4,3 −1 4,5 10,1 14,1 17,2 16,0 11,3 6,5 1,3 −1,9 5,9
Уртача минимум, °C −5,8 −7 −4,2 0,6 5,2 9,6 12,7 12,0 7,8 3,8 −0,8 −4,2 2,5
Абсолют минимум, °C −31,1 −31 −25,5 −17,2 −5 0,0 4,0 2,1 −5 −10,5 −21,3 −31 −31,1
Явым-төшем нормасы, мм 49 32 31 30 36 57 74 73 60 65 61 49 618
Су температурасы, °C 1,0 0,5 0,6 2,3 6,5 11,8 16,2 16,7 13,0 9,5 6,0 2,8 7,3
Чыганак: Погода и климат ЕСИМО

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Рус елъязмаларында беренче тапкыр 1154 елда Колывань буларак телгә алына. 1219 елда датчаннар тарафыннан басып алына, алар шәһәргә Рөвел исемне кушканнар.

1349 елда датчаннар шәһәрне Тевтон орденына саталар, соңрак Ливония ордены составына күчкән. Ливония ордены таркалгач соң, Швеция составына күчкән.

1558—83, 1570 — 71 һәм 1577 елларда шәһәр руслар тарафыннан уңышсыз камап алынган.

Төньяк сугышы барышында Рөвел Пётр I гаскәре алдында капитуляцияләнгән.

1904 елның 15 октябрендә — Русия-Япония сугышы барышында Балтыйк флоты Рөвелдән чыга.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1840[18] 1897[19] 1959[20] 1970[21] 1979[22] 1989[23] 2000[24] 2011[25]
23 259 64 572 281 714 362 706 429 727 482 037 400 378 392 331

Милли состав (2000): эстоннар — 53,7%, руслар — 36,5%, украиннар — 3,7%, белоруслар — 2,0%.[24]

Эчке бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

8 өлеш:

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. https://vrttaal.net/taaladvies-taalkwestie/tallinn
  3. archINFORM — 1994.
  4. Департамент статистики Эстонии — 1991.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 Tallinna suhted teiste linnadegaТаллинн, 2020.
  6. https://www.tallinn.ee/est/valissuhted/Kiel
  7. https://www.kiel.de/de/kiel_zukunft/kiel_international/Tallinn.php
  8. http://stolitsa.ee/101070
  9. http://www.kotka.fi/tietoa_kotkasta/kansainvalinen_toiminta
  10. https://www.tallinn.ee/est/valissuhted/VILNIUS
  11. http://www.ivilnius.lt/pazink/apie-vilniu/miestai-partneriai
  12. http://malmo.se/Kommun--politik/Sa-arbetar-vi-med.../Omvarld/Internationellt-arbete/Vanorter.html
  13. https://old.kyivcity.gov.ua/files/2018/2/15/Mista-pobratymy.pdf
  14. https://omr.gov.ua/ua/international/goroda-partneri/tallinn-estoniya/
  15. Land Board — 1990.
  16. Place Names Database (KNAB)
  17. http://www.stat.ee/63782?parent_id=39107
  18. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  19. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1731
  20. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php
  21. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php
  22. http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php
  23. http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php
  24. 24,0 24,1 http://www.stat.ee/dokumendid/26495
  25. http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/Saveshow.asp