Татьяна Яблонская

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Татьяна Яблонская latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Татьяна Яблонская
Туган 11 (24) февраль 1917
Смоленск, Россия империясе[1]
Үлгән 17 июнь 2005(2005-06-17)[2] (88 яшь)
Киев, Украина
Күмү урыны Байкове зираты[d]
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Ukraine.svg Украина
Әлма-матер Сынлы сәнгать һәм мигъмарият милли академиясе[d] һәм Художественная школа им. Т. Шевченко[d]
Һөнәре рәссам, университет профессоры
Эш бирүче Сынлы сәнгать һәм мигъмарият милли академиясе[d]
Сәяси фирка Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Яблонська Тетяна Нилівна автограф.png

Commons-logo.svg Татьяна Яблонская Викиҗыентыкта

ССРБ почта маркасы, 1967 ел: "Икмәк"картинасы, 1949 ел.

Яблонская Татьяна Ниловна (24 февраль 1917 ел17 июнь 2005 ел) — совет һәм Украина рәссамы, югары мәктәп укытучысы. 1944 елдан Украина ССР-ның Рәссамнар собзы әгъзасы. Профессор (1967). ССРБ-ның халык рәссамы (1982). Ик тапкыр икенче дәрәҗәдәге Сталин премиясе (1950, 1951), ССРБ-ның Дәүләт премиясе (1979) һәм Украинаның Тарас Шевченко исемендәге Милли премиясе (1998) лауреаты, Украина Герое (2001).

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татьяна Ниловна Яблонская 1917 елның 24 февралендә Смоленск шәһәрендә рәссам, график һәм тел укытучысы Н. А. Яблонский гаиләсендә туа.

1928 елда гаилә Украинаның Одесса шәһәренә, ә 1930 елдаКаменец-Подольский, аннары Луганскка күчеп килә, анда Яблонская җидееллык мәктәптә белем ала. 1933 елда Киев сәнгать техникумына укырга керә.

19351941 елларда Татьяна Яблонская — Киев дәүләт сәнгать институтының сынлы сәнгать факультеты студенты, ул биредә профессор Ф. Г. Кричевский остаханәсендә рәссам һөнәре серләренә төшенә.

Үзенең бөтен иҗади тормошо дәвамында бик күп җөмһүрият, башка союз һәм халыкара күргәзмәләрдә катнаша, алар арасында иң әһәмиятлеләре:

  • 1956 ел — Венецияда XXVIII халыкара сәнгать (биеннале) күргәзмәсе;
  • 1958 ел — Брюссельдә бөтендөнья күргәзмәсе

Студент елларыннан белән Мәскәүдә, Лондонда, Будапештта, Киевта һәм башка шәһәрләрдә 30 күчү шәхси күргәзмәсе була. Рәссамның «Старт астына» картинасы (1947) формализм белән сугыш башлану аркасында Сталин премиясеннән мәхрүм кала.

Татьяна Ниловна Яблонская күп еллар Киев дәүләт сәнгать институтында эшли, аның күп укучылары Украинада билгеле рәссамнар. Үзенең эшләрендә станокта башкарылган майлы сынлы сәнгать принципларын дөньяга булган карашлар белән берләштереп, синтетизм тәҗрибәсен куллана. «Синтетизм» методологиясендә, рәссам аңлатуында, тамашасының төп игтибары, символик -ямьле кызыллык күз уңында тотыла, бу XIX гасыр азагында француз постимпрессионизм аерым вәкилләренең практикасына хас.

1999 елда кичергән инсульттан соң Татьяна Яблонская гарип коляскасына утыра[3]

2005 елның 17 июнендә вафат була. Киевның Байков зиратында җирләнә.

Гаиләсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Кыз туганы — рәссам Елена Яблонская, ир туганы — архитектор Дмитрий Яблонский. Кызлары — рәссамнар Елена Бейсенова (Трощенко) («Иртә» картинасында сурәтләнгән), Ольга Трощенко, ейәнсәрең — Ирина Атаян, шулай ук рәссам. Беренче ире — рәссам Сергей Трощенко, икенче ире — рәссам Атаян Армен[4]

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Седневта Татьяна Яблонская һәйкәле.

2005 елда Киев советы депутатлары Украина Герое Татьяна Яблонскаяның музеен булдыру һәм башкалада урамнарның берсен аның исеме белән атау турында карар кабул итә

2017 елның 21 февралендә Украинаның Милли банкы 2 гривна номиналында Татьяна Яблонская багышланган истәлекле тәңкәне әйләнешкә индерә[5]

Шәхси күргәзмәләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • 1992 — сынлы сәнгать күргәзмәсе, рус сәнгатенең Киев музее
  • 1993 — «Ихлас» картинасы күргәзмәсе Украинаның Милли әдәбият музее, Киев
  • 1996 —"Тәрәзәләр" картинасы күргәзмәсе, Киев рус сәнгате музеенда
  • 1996 — «27» картинасы күргәзмәсе, Корк-стрит, Лондон галереясында
  • 1997 — тууына 80 яшь тулу уңаеннан ретроспектив сынлы сәнгать күргәзмәсе, Украинаның Милли әдәбият музее, Киев
  • 1999 — графика күргәзмәсе (рәсем, акварельләр), Украин сәнгать академиясе
  • 1999 — «Язу» эшләре күргәзмәсе, Милли әдәбият музее, Киев
  • 2002 — «Ел мизгелләре» картинасы күргәзмәсе, Украинаның Милли әдәбият музее, Киев
  • 2004 — «Ел мизгелләре» сериясеннән картиналар күргәзмәсе, Украин мәдәни үзәге, Мәскәү
  • 2004 — пастель күргәзмәсе, рус сәнгатенең Киев музее
  • 2006 — Украинаның өч шәһәрендә (Черкассы, Донецки, Мариуполь) сынлы сәнгать эшләре күргәзмәсе
  • 2006 — «2003-2005 елларда пастель» күргәзмәсе, Милли әдәбият музее, Киев
  • 2018, 2 февраль—12 март — «Үзеңә колак салып» күргәзмәсе, Украинаның китап һәм китап бастыру музее (Киев), рәссамның иң соңгы чордагы 70 тән ашу әсәрләр җыентыгы.

Тууына 100 ел тулу сәбәпле күргәзмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • 24.02.-23.04.2017 — «Истәлекләр һәм хыяллар», Украинаның милли сәнгать музее, Киев
  • 03.03.-01.04.2017 — музей фондыннан, Одесса нәфис музее
  • 14.02.-14.03.2017 — «Илһам кайвакыт көтмәгәндә килә...», рус сәнгатенең Киев милли музее
  • 17.02.-05.03.2017 — «Лирика», Украинаның Милли әдәбият музее, Киев
  • 23.02.-12.03.2017 — Үзәк рәссамнар йортында сынлы сәнгать, графика күргәзмәсе, Киев
  • 24.02.-05.03.2017 — «Татьяна Яблонская: уйлар, хисләр, эзләнүләр...», Днепропетровск сәнгатьле музее
  • 2017 — «Татьяна Яблонская һәм XX гасыр украин сынлы сәнгатенең классиклары», Полтава сәнгатьле музее
  • 01.03.2017 — «Татьяна Яблонская дәвере», Запорожье мәйдан сәнгатьле музее
  • 2017 февраль — музей фондыннан, Хмельницкий мәйдан сәнгатьле музее

Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • 1949 — Икенче дәрәҗәдәге Сталин премиясе — «Икмәк» картинасы өчен
  • 1951 — Икенче дәрәҗәдәге Сталин премиясе — «Яз» картинасы өчен
  • 1951Кызыл Байрак Хезмәт ордены
  • 1958 — Брюссельдә бөтендөнья сәнгатьле күргәзмәсендә бронза медале — «Икмәк» картинасы өчен
  • 1960 — Украина халык рәссамы
  • 1974 — ССРБ сәнгатьле академиясенең көмеш медалы — «эңгер-меңгердә. Иске Флоренция» картинасы өчен
  • 1975 — ССРБ сәнгатьле академиясенең хокуклы әгъзасы
  • 1977Халыклар Дуслыгы ордены
  • 1979 — ССРБ дәүләт премиясе — «Җитен» картинасы өчен
  • 1982 — ССРБ халык рәссамы
  • 1987 — ССРБ сәнгатьле академиясенең алтын медале — портретлар сериясе өчен
  • 1994 — Украина Президентының Мактаулы Билгесе[6]
  • 1997 — Украина сәнгатьле академиясенең гамәли әгъзасы
  • 1997 — II дәрәҗәдәге «Казанышлары өчен» ордены[7]
  • 1998 — Украинаның Тарас Шевченко исемендәге Милли премиясе — соңгы еллардагы эшләре өчен
  • 2001 — Украина Герое — Украина өчен сынлы сәнгать өлкәсендәге фидакяр эшчәнлеге, иҗади казанышлары һәм хезмәтләре өчен
  • 2004 — Украина сәнгатьле академиясенең алтын медале (җитди иҗади казанышлары өчен)

Музейлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Дәүләт Третьяков галереясы (Мәскәү, «Иртә» картинасы саклана, 1954 ел)
  • Рус Дәүләт музее (Санкт-Петербург)
  • Аждаһа музее (Тайвань)
  • Украинаның милли сәнгать музее
  • Киев рус сәнгате музее
  • Одесса нәфис музее
  • Запорожье сәнгать музее
  • Харьков сәнгать музее
  • Полтава сәнгать музее
  • В. И. Суриков исемендәге Красноярск дәүләт сәнгать музее.
  • Львов картиналар галереясы
  • Горловский сәнгать музее һ.б.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]