Токио университеты
Токио университеты (яп. 東京大学 То:кё: Дайгаку, кыск. 東大 То:дай) — Япония университетлары арасында иң мәшһүр һәм иң борынгыларның берсе, шулай ук үзенең тикшеренү лабораторияләре белән дә танылган. Токио университеты биш кампуска ия — Хонго, Комаба, Касива, Сироканэ һәм Наканода. Университетта 10 факультет һәм 15 аспирантура бар[70]. Барлыгы 30 000 студент белем ала, алар арасында якынча 4200 чит ил кешесе[71]. Университет чит ил студентларына ярдәм итүгә аерым игътибар бирә[72].
Токио университеты 2025 елда Times дөнья университетлары рейтингында 10 нчы урында тора, АКШ, Бөекбритания һәм Кытай университетларыннан гына калыша[73]. Токио университеты күп өлкәләрдә иң абруйлы югары уку йортларының берсе санала[74][75][76]. Аның көндәшләре арасында — сугышка кадәр император университетлары санына кергән башка югары уку йортлары, бигрәк тә Киото университеты. Гәрчә Токио университетының күпчелек академик дисциплиналар укыта торган факультетлары булса да, алар арасында иң танылганнары — филология һәм юридик факультетлар.
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Токио университеты Мэйдзи чорында заманча дәүләт югары уку йорты буларак төзелгән. 1877 елда Япония хөкүмәте берничә уку йортын — Сёхэйко (Көнчыгыш әдәбияты мәктәбе), Ёгакусё (Көнбатыш белемнәр мәктәбе) һәм Сютосёны (вакцинация институты) Токио университетына берләштерә, ул берьюлы дүрт факультетны: хокук, табигый фәннәр, әдәбият һәм медицина факультетын кертә. 1886 елда университет Император статусын ала, ә 1897 елда рәсми рәвештә Токио Император университеты дип атала башлый, япон мәгарифен модернизацияләү флагманы була[77].
Икенче бөтендөнья сугышыннан соң югары белем бирү системасы яңадан карала. 1947 елда университет Токио университеты исеменә кайта һәм беренче тапкыр ир-атларны һәм хатын-кызларны бергә укытуны кертә. 1949 елда мәгариф турындагы яңа Закон буенча Токио университеты дүрт еллык укыту циклына үзгәртеп корыла (медицинадан тыш, анда алты еллык программа кала). Бу чорда структурага сугышка кадәрге уку йортларыннан барлыкка килгән бүлекләр керә һәм заманча факультетлар формалаша[77].
XXI гасырда университет актив халыкара һәм мәгариф эшчәнлеген дәвам итә, яңа программалар һәм реформалар кертә. 2014 елда табигый-фәнни факультетта инглиз телле «Глобаль фәнни курс» (Global Science Course) эшли башлый[78]. Шуның белән бергә 2006 елда университет җәнҗал үзәгенә эләгә: химия профессорларының берсенең лабораториясе берничә бастырылган хезмәттә фәнни мәгълүматларны фальсификацияләү ачыкланганнан соң ябыла[79]. Университет тикшеренүләр өстеннән эчке контрольне көчәйтү чараларын кабул итә.
Структурасы һәм академик бүлекчәләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Хәзерге вакытта Токио университеты 10 факультеттан һәм 15 фәнни-тикшеренү программасыннан тора[78]. Факультетлар дисциплиналарның киң спектрын колачлый: авыл хуҗалыгы фәннәре, инженерлык эше, икътисад, хокук, педагогик һәм гуманитар юнәлешләр, медицина һәм фармацевтика фәннәре, табигый фәннәр һәм башкалар. Университетка шулай ук мөстәкыйль бүлекчәләр буларак эшләүче тикшеренү институтлары һәм үзәкләре, мәсәлән, Җир тетрәүләрне өйрәнү институты, Медицина тикшеренүләре институты һәм башкалар керә. Рәсми статистика мәгълүматлары буенча, студентларның гомуми саны якынча 29 000 тәшкил итә, шул ук вакытта укытучылар һәм административ персонал штаты 11 700 кешедән артып китә[80].
Токио университетында студентлар әзерлеге ике баскычлы система белән характерлана: укуның беренче ике елы база белем һәм күнекмәләр алуга, ә алдагы ике елы сайланган өлкәдә тирәнтен махсуслашуга багышлана. Университет программаларына шулай ук чит ил студентларын җәлеп итүгә һәм халыкара академик мохитне үстерүгә юнәлдерелгән инглиз телле курслар да керә[78].
Университет президентлары
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]| Ватанабэ Хиромото | 1886—1890 | Нагаё Матаро | 1934—1938 | Мори Ватару | 1985—1989 |
| Като Хироюки | 1890—1893 | Хирага Юдзуру | 1938—1943 | Арима Акито | 1991—1993 |
| Хамао Арата | 1893—1897 | Утида Ёсикадзу | 1943—1945 | Ёсикава Хироюки | 1993—1997 |
| Тояма Масакадзу | 1897—1898 | Намбара Сигэру | 1945—1951 | Хасуми Сигэхико | 1997—2001 |
| Кикути Дайроку | 1898—1901 | Тадао Янаихара | 1951—1957 | Сасаки Такэси | 2001—2005 |
| Ямакава Кэндзиро | 1901—1905 | Кая Сэйдзи | 1957—1963 | Комияма Хироси | 2005—2009 |
| Мацуи Наокити | 1905 | Окоти Кадзуо | 1963—1968 | Хамада Дзюнъити | 2009—2015 |
| Хамао Арата | 1905—1912 | Като Итиро | 1969—1973 | Гоноками Макото | 2015—2021 |
| Ямакава Кэндзиро | 1913—1920 | Хаяси Кэнтаро | 1973—1977 | Тэруо Фудзии | 2021 елдан |
| Кодзай Ёсинао | 1920—1928 | Мукаибо Такаси | 1977—1981 | ||
| Онодзука Кихэйдзи | 1928—1934 | Хирано Рюити | 1981—1985 |
Танылган чыгарылыш укучылары
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Университетны тәмамлаучылар арасында 11 Нобель премиясе лауреаты, 1 Филдс премиясе лауреаты, 1 Гаусс премиясе лауреаты, 4 Притцкер премиясе лауреаты, 18 Япония премьер-министры бар[82]
- Физика өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары
- Химия өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары
- Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреатлары
- Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары
- Филдс премиясе лауреатлары
- Кунихико Кодайра
- Гаусс премиясе лауреатлары
- Киёси Ито
- Лауреаты Притцкеровской премии
- Кэндзо Тангэ
- Фумихико Маки
- Тоёо Ито
- Арата Исодзаки
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ https://www.mext.go.jp/b_menu/hakusho/html/others/detail/1317308.htm
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2024
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2020
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2021
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2022
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2023
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2019
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2018
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2017
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2016
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2015
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2014
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2013
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2012
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2010
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2011
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2008
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2003
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2004
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2005
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2006
- ↑ https://www.shanghairanking.cn/rankings/arwu/2007
- ↑ https://www.qschina.cn/en/university-rankings/world-university-rankings/2022
- ↑ https://www.qschina.cn/en/university-rankings/world-university-rankings/2023
- ↑ https://www.qschina.cn/en/university-rankings/world-university-rankings/2024
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 https://www.qschina.cn/en/universities/university-tokyo
- ↑ https://www.topuniversities.com/world-university-rankings/2026
- ↑ https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2026/world-ranking
- ↑ https://www.shanghairanking.com/rankings/arwu/2025
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/ja/press/z1304_00150.html
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/en/about/utokyo-compass.html
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/ja/articles/z0508_00110.html
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/ja/about/public-relations/b01_05_08.html
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/ja/about/public-relations/b01_05_07.html
- ↑ Global Research Identifier Database — 2015.
- ↑ 施設等所在地 | 東京大学
- ↑ http://iiif.io/community/consortium/#the-iiif-consortium
- ↑ https://www.janu.jp/janu/about/
- ↑ https://www.janu.jp/wp/wp-content/uploads/2021/04/members_20210401.pdf
- ↑ Our Members / Tier 1
- ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members
- ↑ https://web.archive.org/web/20230322221352/https://www.oeglobal.org/about-us/members-list/
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/content/400265557.pdf
- ↑ https://jpcup.niad.ac.jp/institute/0172.html#size
- ↑ https://www.mext.go.jp/content/20201223-mxt_hojinka-000011655_015.pdf
- ↑ https://www.ms.u-tokyo.ac.jp/index.html
- ↑ https://www.m.u-tokyo.ac.jp/english/
- ↑ http://www.j.u-tokyo.ac.jp/en/
- ↑ https://www.c.u-tokyo.ac.jp/eng_site/
- ↑ http://www.issp.u-tokyo.ac.jp/index_en.html
- ↑ https://www.iis.u-tokyo.ac.jp/en/
- ↑ https://www.aori.u-tokyo.ac.jp/english/index.html
- ↑ https://www.a.u-tokyo.ac.jp/english/
- ↑ http://www.e.u-tokyo.ac.jp/index-e.html
- ↑ https://www.k.u-tokyo.ac.jp/index.html.en
- ↑ https://www.p.u-tokyo.ac.jp/english/
- ↑ https://www.i.u-tokyo.ac.jp/index_e.shtml
- ↑ https://www.iii.u-tokyo.ac.jp/
- ↑ https://www.t.u-tokyo.ac.jp/soee/department/index.html
- ↑ https://www.eri.u-tokyo.ac.jp/en/
- ↑ https://www.f.u-tokyo.ac.jp/en/
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/content/400223323.pdf#page=3
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/ja/about/history/b03_01.html
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_College_of_Engineering
- ↑ https://www.u-tokyo.ac.jp/content/400197552.pdf#page=47
- ↑ Gateway to Research
- ↑ Freebase — 2007.
- ↑ YouTube API
- ↑ https://orcid.org/signin
- ↑ UTokyo Website for International Students. The University of Tokyo. әлеге чыганактан 2021-06-24 архивланган.
- ↑ 東京大学外国人留学生受入数の推移(各年度11月1日現在). The University of Tokyo. 2020. p. 1. https://www.u-tokyo.ac.jp/content/400164437.pdf#page=1. 2021 елның 24 июнь көнендә архивланган
- ↑ UTokyo Website for International Students. The University of Tokyo. әлеге чыганактан 2021-06-05 архивланган.
- ↑ Официальный сайт Times Higher Education World University Rankings. әлеге чыганактан 2025-08-07 архивланган.
- ↑ (in ja). YELL books. 2011. .
- ↑ Japan University Rankings 2017 (ингл.), Times Higher Education (THE) (23.03.2017).
- ↑ World University Rankings (ингл.), Times Higher Education (THE) (17.08.2016).
- 1 2 The University of Tokyo. The University of Tokyo. әлеге чыганактан 2024-08-04 архивланган.
- 1 2 3 The University of Tokyo. Top Universities. әлеге чыганактан 2019-04-10 архивланган.
- ↑ Brender, Alan (17.02.2006). U. of Tokyo Is Rocked by Research Scandal. The Chronicle of Higher Education. әлеге чыганактан 2025-09-09 архивланган.
- ↑ The University of Tokyo. The University of Tokyo. әлеге чыганактан 2018-07-16 архивланган.
- ↑ " The Incubent " 2010 елның 5 декабрь көнендә архивланган, Tansei Volume 9
- ↑ The University of Tokyo (en). The University of Tokyo. әлеге чыганактан 2019-07-12 архивланган.
