Төньяк-Көнбатыш фронт (Бөек Ватан сугышы)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Төньяк-Көнбатыш фронт (Бөек Ватан сугышы) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Төньяк-Көнбатыш фронт
рус. Северо-Западный фронт (СЗФ)
Red Army badge.gif
Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе КК эмблемасы
Оештырылу елы 1939 - ʜаябеp 1943
Ил ССБР байрагы ССРБ
Хәрби көчләр {{{хәрби көчләр}}}
Округлар эчендә {{{округ эчендә}}}
Фронтлар эчендә
Тибы {{{тибы}}}
Төр {{{төр}}}
Роль {{{роль}}}
Хәрби саны {{{зурлык}}}
Часть {{{командная_структура}}}
Урнашу {{{урнашу}}}
Гарнизон {{{гарнизон}}}
Кушамат {{{кушамат}}}
Шигарь {{{шигарь}}}
Төсләр {{{цвета}}}
Марш {{{марш}}}
Талисман {{{талисман}}}
Кирәк-яраклар {{{кирәк-яраклар}}}
Сугышлар Икенче бөтендөнья сугышы
Катнашу Бөек Ватан сугышы:
Балтыйк буе стратегик саклану əпирәcәсе
Демәнск əпирәcәсе (1942)


Аеру билгеләре {{{аеру_билгеләре}}}
Хәзерге командир
Танылган командирлар фөдор Кузнецов


Төньяк-Көнбатыш фронтБөек Ватан сугышы вакытында Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Кораллы көчләре эчендәге оператив стратегик хәрби берләшмә. Фронт 1939-1943 елларда Төньяк Pәсәйдә һәм Литва җирләрендә сугышкан.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1941 елның 22 июненә хәл[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Operation Barbarossa ru.png

Алмания[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1941 елның 22 июньдә Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе чикләре буенда өч әрме төркеме (181 дивизия, шул исәптән 19 танк төмәне, 14 моторлаштырылган төмән һәм 18 бригада), өч һава флоты тупланган.

Гольдап[1]—Мемель[2] сызыгында фельдмаршал Вилһельм фон Лееб җитәкчелегендә әрмеләрнең «Төньяк» төркеме (29 алман төмәне, 1нче һава флоты ярдәме белән) урнашкан. Аның cастaфында 16нче (ком. Эрнст Буш) дивизия, 18нче (ком. Курт Вегер) дивизия һәм 4нче танклар төркеме (ком. Эрих гөпнер) берләштерелгән. 1941 елның 31 гыйнварында директива буенча, югары сәргаскәрлек Төньяк төркеменә шундый бурычны йөкләгән: Балтыйк буенда дошманның көчләрен кырып бетерергә, һәм Балтыйк диңгезнең портларын, сәвит флотының терәк базаларсыз калдыру өчен, яулап алырга. Балтыйк диңгезендә, әрмеләрнең «Төньяк» төркеменә ярдәмгә һәм Балтыйк флотына каршы хәрәкәтләр өчен алман сәргаскәрлеге якынча 100 кораб бүлеп биргән, шул исәптән 28 торпедалы катер, 10 миналы юлны каплаучы көймә, 5 су асты көймәсе, сакчы кораблар һәм тральшчиклар.

Балтыйк буе стратегик саклану əпирәcәсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Файл:Прибалтийская əпирәcә.gif
үткән əпирәcәнең схематик сүрәте. 22.06.1941 — 10.07.1941

Балтыйк буе стратегия саклану əпирәcәсе башлана. фөдор Кузнецовның Төньяк-Көнбатыш фронты һәм Балтыйк флоты көчләренең өлеше, 1941 елның 22 июньнән 9 июльга хәтле үткән.

22 июньне. Шауләй юнәлешендә «Төньяк» әрме төркеменең 4-нче танк төркеме Төньяк-Көнбатыш фронтының 8-нче әрме саклауны ертты. Сәвит гаскәрләрен Дубиса елгасы артына алып ташлап, алман 41-нче моторлаштырылган корпусы Таурогенне басып алды, сәвит гаскәрләрен Дубиса елгасы артына алып ташлап. Эрих Манштейның 56-нчы мотокорпусы бер көн эчендә 80 км алга күчте, Каунастан төньяк-көнбатышрак районына чыкты һәм Арөгала янында Дубиса аша күперне басып алды.

Вилнүс юнәлешендә «Үзәк» әрме төркеменең 3-нче танк төркеме һәм 9-нчы әрмесы Төньяк-Көнбатыш фронтының 11-нче әрмесының саклаун ертып, Неман аша барлык өч күперен басып алы һәм Алитус һәм Меркине районындарында елга аша чыкты.

24 июньдә 56-нчы моторлаштырылган корпусның 4-нче танк төркеме сәвит территориясенә 170 км эченә керә һәм Укмерге шәһәренә чыга.

25 июньдә 4-нче танк төркеме Екабпилс шәһәренә һәм Даугавпилска, ә Вермахтның 18-нче әрмесе Ригага һөжүм итә.

26 июньдә Һөпнерның 4-нче танк төркеме Даугавпилс янына үтә.

28 июньдә 4-нче танк төркеменең 56-нчы моторлаштырылган корпусы көн азыгында 21-нче мехкорпуска каршы һөҗүм итә һәм аны Даугавпилстан 40 км алып ташлый.

2 июльдә Һөпнерның 4-нче танк төркеме Төньяк-Көнбатыш фронтының 8-нче һәм 27-нче әрмелар бетерелгән арасына китереп бәреп керде.

5 июльдә Остров районында сәвит гаскәрләре дошманны контрһөҗүм иттеләр һәм алман гаскәрләрен шәһәрдән бәреп чыгардылар.

6 июльдә 4-нче танк төркеме Островны яңадан алды.

8 июльдә 4-нче танк төркеменең 41-нче моторлаштырылган корпусы Псковны көнчыгыштан читләтеп үткен һәм Лугага һөжүмне ныгыйта башлаган.

9 июльнә Төньяк-Көнбатыш фронт гаскәрләре Псковны калдырдылар.

1941 елның 22 июньнән 9 июльга хәтле үткән, Балтыйк буе стратегик саклану əпирәcәсе, тәмамланды

Тихвин һөжүм əпирәcәсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

10 ʜаябеpдә. Төньяк-көнбатыш фронты гаскәрләре булышлыгы белән Ленинград фронтының 54-нче әрмесы, 4-нче һәм 52-нче аерым әрмелар гаскәрләре Тихвин һөжүм əпирәcәсен башладылар (10 ʜаябеp30 дᴎкәбеp 1941) (карту карагыз — Тихвин һөжүм əпирәcәсе (10 ʜаябеp30 дᴎкәбеp 1941)).

1 дᴎкәбеp. Төньяк-көнбатыш фронт. 52-нче армиияның гаскәрләре Большая Вишерадан төньяграк дошманга яңадан һөҗүм иттеләр. Һөжүм киң буйда алып барылды.

3 дᴎкәбеp. Төньяк-көнбатыш фронт. (Павел Курочкин) Тихвин. 54-нче әрме (Иван Федюнинсᴋи) ВойбокалоКириши таба һөжүмгә күчте.

Торопецк-Холм əпирәcәсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Төньяк-Көнбатыш фронтның сул як әрмесеннән төньяктарак Торопецк-Холм əпирәcәсен үткәрәләр.

Командирлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татар телендә фронт газетасы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

«Вата́н өче́н» - Бөек Ватан сугышы чорында фронтта чыккан беренче татар газетасы. Төньяк-Көнбатыш фронтның сәяси идарәсе органы. 1942 елның 10 июленнән 1944 нең апреленә кадәр татар телендә атнага 2 тапкыр нәшер ителә. Мөхәррире Г. Гыйльманов. Газета редакциясендә Ә. Әхмәдиев, Х. Госман, Ш. Мөдәррис, А. Салиев эшли. Язучылар М. Әмир, Г. Бәширов (псевд. Г. Разин), Ә. Ерикәй, А. Расих, шулай ук солдат һәм əфисәpлар Н. Гайсин, С. Минһаҗев, М. Ногманның мәкаләләре, әсәрләре басыла. Фронт таратылгач, яңа оештырылган 2 нче Белоруссия фронты карамагына тапшырыла һәм 1944 нең 24 февраленнән «Фронт хакыйкате» исемендә чыга башлый.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. хәзер Голдап, Πүлшә
  2. хәзерге Клайпеда, Литва

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калып:Бөек Ватан сугышында Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Кораллы көчләре