Финляндия гимны

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Финляндия гимны latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Финляндия гимны
Сурәт
Дәүләт Flag of Finland.svg Финляндия
Басма яки тәрҗемәләре Q20051492?, Our Land[d], Q20051503?, Q20051511?, Q20051515? һәм Q20051517?
Көйязар Фредрик Пациус[d]
Либретто авторы Йохан Людвиг Рунеберг[d]
Текст авторы Йохан Людвиг Рунеберг[d]
Тональлек си-бемоль мажор[d]
Беренче башкару 13 май 1848
Commons-logo.svg Финляндия гимны Викиҗыентыкта
Фредерик Пациус
Йоһан-Людвиг Рунебергның Һелсинкидәге һәйкәле
Уң якта — һимнның швед телендә язылган тексты

Maamme (Туган ягым) җыры — рәсми рәвештә расланмаган булса да, Финляндиянең милли һәм дәүләт гимны.

Гимнның язылу тарихы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хор башкаруында, беренче аудиоязма
Бүген Финляндиядә кулланылган “Maamme” (“Туган ягым”) һимнының сүзләре 1846 елда шагыйрь Йоһан-Людвиг Рунеберг (Johan Ludvig Runeberg, 1804—1877) тарафыннан башта швед телендә язылган булган. Ә көен, Алманиянең Һамбург шәһәрендә туып, соңрак фин виолончельчесе, композиторы һәм, гомумән, “фин классик музыкасының атасы” дип танылган Фредрик Пациус (Fredrik Pacius, 1809—1891) иҗат иткән. Милли гимн исеменә дәгъва кылган шигырьләр һәм көйләр байтак булса да, аларның берсе дә халыкта киң таралыш тапмаган. Пациус һимнын беренче тапкыр 1848 елның 13 маенда Һелсинкиның академия хоры швед телендә башкарган.

Шуннан соң озак еллар дәвамында Рунебергның шигырен фин теленә юньләп тәрҗемә итә алмыйча азапланганнар. Ниһаять, 1889 елда Пааво Каяндер (Paavo Cajander), Юлиус Кронның (Julius Krohn) 1867 елда бастырылган тәрҗемәсен тиешенчә эшкәртүгә ирешкән. Ләкин Яансен исемле эстон язучысы моңа кадәр үк, 1869 елда, финнарны узып, Пациус көенә туган телендә сүзләр язган булган, аның шигыре, төрле бәйгеләрдә башкарылып, тиз арада эстоннарның милли һимны булып танылып та өлгергән.
Финляндиянең дәүләт хакимияте үз илендә халык һимны булып киткән әсәрне әле бүген дә рәсми рәвештә расламый. Эш, әлбәттә, аның тумыштан фин булмаган кешеләр тарафыннан иҗат ителүендә генә түгелдер. Музыка белгечләре фикеренчә, һимнның мотивы алманнарның “Папа һәм Солтан” (Papst und Sultan) исемле... туй-мәҗлес җырындагыга бик охшаш.

Туган ягымны Александр Блок 1915 елда рус теленә күчергән, аның тәрҗемәсе әле бүген дә башкалар арасында иң уңышлы дип санала.[1]

Беренче куплеты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

(халыкара чараларда башкарыла торган кыска варианты)

Фин телендә

Maamme

Швед телендә

Vårt land

Татар теленә тәрҗемәсе

Туган ягым

Tatar telenä tärcemäse

Tuğan yağım

Oi maamme Suomi, synnyinmaa,

soi, sana kultainen!
Ei laaksoa ei kukkulaa,
ei vettä, rantaa rakkaampaa
kuin kotimaa tää pohjoinen,
maa kallis isien,
Ei laaksoa ei kukkulaa,
ei vettä, rantaa rakkaampaa
kuin kotimaa tää pohjoinen,
maa kallis isien.

Vårt land, vårt land, vårt fosterland,

Ljudhögt, o dyra ord!
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,
Ej sänks en dal, ej sköljs en strand,
mer älskad än vår bygd i nord,
Än våra fäders jord,
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,
Ej sänks en dal, ej sköljs en strand,
mer älskad än vår bygd i nord,
Än våra fäders jord.

Әй Суоми, туган ягым,

Горур яңгырый атың!
Түбәләре күккә ашкан таулар,
Диңгез дулкыннары каккан ярлар –
Кайларда гына бар тагын,
Синдәгедәй якын!
Түбәләре күккә ашкан таулар,
Диңгез дулкыннары каккан ярлар —
Кайларда гына бар тагын,
Синдәгедәй якын!

Äy Suomi, tuğan yağım,

Ğorur yañğırıy atıñ!
Tübäläre kükkä aşqan tawlar,
Diñgez dulqınnarı qaqqan yarlar —
Qaylarda ğına bar tağın,
Sindägedäy yaqın!
Tübäläre kükkä aşqan tawlar,
Diñgez dulqınnarı qaqqan yarlar —
Qaylarda ğına bar tağın,
Sindägedäy yaqın!

Башка телләргә шигъри тәрҗемәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

(гадәттә башкарыла торган беренче һәм соңгы унберенче куплетлары)

Алман телендә

Unser Land

Швед телендә

Vårt land

Инглиз теленә тәрҗемәсе

Our Land

Рус теленә тәрҗемәсе

Наш край родной

I. O Heimat, Finnland unser Land

Kling laut, du teures Wort!
Kein Land, so weit der Himmelsrand.
Kein Land mit Berg und Tal und Strand
Wird mehr geliebt als unser Nord,
Hier unsrer Väter Hort.

XI. Einst ringt sich deine Blüte los
Reif aus der Knospe Zwang.
Ja, einst aus unsrer Liebe Schoß
Geht auf dein Hoffen, licht und groß.
Und unser Vaterlandsgesang
Erschallt in höherm Klang.

I. Vårt land, vårt land, vårt fosterland,

Ljudhögt, o dyra ord!
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,
Ej sänks en dal, ej sköljs en strand,
mer älskad än vår bygd i nord,
Än våra fäders jord.

XI. Din blomning, shuten än i knopp,
Skall mogna ur sitt tvång;
Se, ur vår kärlek skall gå opp
Ditt ljus, din glans, din fröjd, ditt hopp,
Och högra klinga skall en gång
Vår fosterländska sång.

I. Our land, our land, our fatherland,

Sound loud, o name of worth!
No mount that meets the heaven’s band,
No hidden vale, no wave-washed strand,
Is loved, as is our native North,
Is loved, as is our native North.

XI. Thy blossom, in the bud laid low,
Yet ripened shall upspring.
See! From our love once more shall grow
Thy light, thy joy, thy hope, thy glow!
And clearer yet one day shall ring
The song our land’s shall sing.

I. О Суоми, наш край родной,

О, звук, всех громче слов!
Чей кряж, растущий в небо над землёй,
Чей брег, встающий кручей над водой,
Любимей гор и берегов
Родной земли отцов?

XI. Он расцветет, твой бедный цвет,
Стряхнув позор оков,
И нашей верности святой обет
Тебе дарует славу, блеск и свет,
И наша песнь домчит свой зов
До будущих веков.

Башлангыч текстлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Vårt land
Йохан Людвиг Рунебергның швед телендә язылган шигыре (1848)
1.
Vårt land, vårt land, vårt fosterland,
Ljud högt, o dyra ord!
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,
Ej sänks en dal, ej sköljs en strand,
Mer älskad än vår bygd i nord,
Än våra fäders jord.

2.
Vårt land är fattig, skall så bli
För den, som guld begär.
En främling far oss stolt förbi:
Men detta landet älska vi,
För oss med moar, fjäll och skär
Ett guldland dock det är.

3.
Vi älska våra strömmars brus
Och våra bäckars språng.
Den mörka skogens dystra sus,
Vår stjärnenatt, vårt sommarlju.
Allt, allt, vad här som syn, som sång
Vårt hjärta rört en gång.

4.
Här striddes våra fäders strid
Med tanke, svärd och plog.
Här, här, i klar som mulen tid.
Med lycka hård, med lycka blid.
Det finska folkets hjärta slog.
Här bars vad det fördrog.

5.
Vem täljde väl de striders tal.
Som detta folk bestod.
Då kriget röt från dal till dal.
Då frosten kom med hungers kval.
Vem mätte allt dess spillda blod
Och allt dess tålamod?

6.
Och det var här det blodet flöt,
Ja, här för oss det var,
Och det var här sin fröjd det njöt,
Och det var här sin suck det göt.
Det folk som våra bördor bar
Långt före våra dar.

7.
Här är oss ljuvt, här är oss gott,
Här är oss allt beskärt;
Hur ödet kastar än vår lott.
Ett land, ett fosterland vi fått,
Vad finns på jorden mera värt
Att hållas dyrt och kärt?

8.
Och här och här är detta land.
Vårt öga ser det här,
Vi kunna sträcka ut vår hand
Och visa glatt på sjö och strand
Och säga: se det landet där.
Vårt fosterland det är.

9.
Och fördes vi att bo i glans
Bland guldmoln i det blå,
Och blev vårt liv en stjärnedans.
Där tår ej göts, där suck ej fanns.
Till detta arma land ändå
Vår längtan skulle stå.

10.
O land, du tusen sjöars land,
Där sång och trohet byggt,
Där livets hav oss gett en strand,
Vår forntids land, vår framtids land.
Var för din fattigdom ej skyggt.
Var fritt, var glatt, var tryggt.

11.
Din blomning, sluten än i knopp,
Skall mogna ur sitt tvång;
Se, ur vår kärlek skall gå opp
Ditt ljus, din glans, din fröjd, ditt hopp.
Och högre klinga skall en gång
Vår fosterländska sång.

Maamme
Пааво Каяндерның фин теленә тәрҗемәсе (1889)
1.
Oi maamme, Suomi, synnyinmaa,
soi sana kultainen!
Ei laaksoa, ei kukkulaa,
ei vettä rantaa rakkaampaa,
kuin kotimaa tää pohjoinen,
maa kallis isien!

2.
On maamme köyhä, siksi jää,
jos kultaa kaivannet
Sen vieras kyllä hylkäjää,
mut meille kallein maa on tää,
sen salot, saaret, manteret,
ne meist on kultaiset.

3.
Ovatpa meille rakkahat
koskemme kuohuineen,
ikuisten honkain huminat,
täht’yömme, kesät kirkkahat,
kaikk’kuvineen ja lauluineen
mi painui sydämeen.

4.
Täss auroin, miekoin, miettehin
isämme sotivat,
kun päivä piili pilvihin
tai loisti onnen paistehin,
täss Suomen kansan vaikeimmat
he vaivat kokivat.

5.
Tään kansan taistelut ken voi
ne kertoella, ken?
Kun sota laaksoissamme soi,
ja halla näläntuskan toi,
ken mittasi sen hurmehen
ja kärsimykset sen?

6.
Täss on sen veri virrannut
hyväksi meidänkin,
täss iloaan on nauttinut
ja murheitansa huokaillut
se kansa, jolle muinaisin
kuormamme pantihin.

7.
Tääll' olo meill on verraton
ja kaikki suotuisaa,
vaikk onni mikä tulkohon,
maa isänmaa se meillä on.
Mi maailmass on armaampaa
ja mikä kalliimpaa?

8.
Ja tässä, täss' on tämä maa,
sen näkee silmämme.
me kättä voimme ojentaa
ja vettä rantaa osoittaa
ja sanoa: kas tuoss' on se,
maa armas isäimme.

9.
Jos loistoon meitä saatettais
vaikk' kultapilvihin,
mis itkien ei huoattais,
vaan tärkein riemun sielu sais,
ois tähän köyhäänkotihin
halumme kuitenkin.

10.
Totuuden, runon kotimaa
maa tuhatjärvinen
miss' elämämme suojan saa,
sa muistojen, sa toivon maa,
in ollos, onnes tyytyen,
vapaa ja iloinen.

11.
Sun kukoistukses kuorestaan
kerrankin puhkeaa,
viel' lempemme saa nousemaan
sun toivos, riemus loistossaan,
ja kerran, laulus synnyinmaa
korkeemman kaiun saa.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]