Халыкара Кызыл Хач комитеты

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Халыкара Кызыл Хач комитеты latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Emblem of the ICRC.svg
Кызыл хач — Халыкара Кызыл Хач ᴋәмититының төп эмблемасы
Henri Dunant (1828-1919)

Халыкара Кызыл Хач ᴋәмититы (кыскартылып, ХКХК, ингл. International Committee of the Red Cross; ICRC; фр. Comite international de la Croix-Rouge) – бөтен дөньяда нейтральлек һәм объективлык принципларыннан эш итүче гуманитар оешма. Ул кораллы низагларда һәм эчке тәртипсезлекләрдә авырлыкка очраган кешеләргә ярдәм итә. Оешма Халыкара Кызыл Хач һәм Кызыл Ярымай хәрәкәтенең бер өлеше булып тора.

ХКХКга 1863 елда Эсʙичpәле Анри Дюнан нигез сала. 1884 елда беренче Халыкара Кызыл Хач ᴋәмититы Конференциясе үткәрелә.[1].

Штаб-фатир Женевада урнашкан.

ХКХК турында[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халыкара Кызыл Хач ᴋәмититының (ХКХК) максаты кораллы низагларда һәм эчке тәртипсезлекләрдә, фетнәләрдә зарарланганнарга ярдәм итү һәм куркынычсызлык тәэмин итү. ХКХК эшли торган принцип шуннан гыйбарәт ки, сугыш та хәрби хәрәкәтләрне алып бару ысулларына һәм чараларына һәм сугыш алып баручы якларның тәртибенә чикләү салучы билгеле бер кысаларда үткәрелергә тиеш. Бу принципка нигезләнгән кагыйдәләр исә халыкара гуманитар хокукны, Женева ᴋəʜʙᴎʜcəларын тәшкил итәләр.

Структура[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Устав нигезендә ХКХК[2]:

  • махсус cтaтыска ия бәйсез гуманитар булып тора;
  • Халыкара Кызыл Хач һәм Кызыл Ярымай хәрәкәтенең бер өлеше булып тора;
  • эшчәнлеге Эсʙичpә Гражданлык кодексының 60 нчы һәм башка маддәләре белән билгеләнүче ассоциация булып тора;
  • Эсʙичpә кануннары нигезендә юридик зат булып тора.

ХКХК әгъзаларына Эсʙичpә гражданнары сайлана ала, ᴋәмитит әгъзаларының саны – 15тән алып 25кә кадәр. ХКХК мактаулы әгъзалар сайлый ала.

ХКХК төп идарә органнары[3]:

  • Ассамблея (югары идарә органы)
  • Ассамблея Шурасы (Ассамблея кушуы буенча эшләүче орган)
  • Президент һәм аның урынбасарлары (Ассамблея, Ассамблея Шурасы эшчәнлеген тәэмин итәләр һәм ХКХК тышкы элемтәләре өчен җавап тоталар).
  • Дириκтьıрат (башкарма орган, ᴙнараль дириκтьıр һәм өч дириκтьıрдан тора)
  • Контрольлек органы.

ХКХК Президенты – фәлсәфә дyктыpы Якоб Келленбергер.

Төп принциплар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халыкара Кызыл Хач ᴋәмититы ХКХкәХның фундаменталь принциплары нигезендә эшли. Алар кешеләрнең тынычлыкка һәм солыхка омтылышларына нигезләнгәннәр һәм 1965 елда Венада Кызыл Хач һәм Кызыл Ярымайның XX Халыкара Конференциясендә игълан ителгәннәр.

ХКХК принциплар:

  • Гуманлык
  • Нәфессезлек
  • Нейтральлек
  • Бәйсезлек
  • Иреклелек
  • Бердәмлек
  • Универсальлек

Бүләкләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

ХКХК өч тапкыр – 1917, 1944 һәм 1963 елларда – Тынычлык өчен Нобел премиясе белән бүләкләнә.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калып:Тынычлык өчен Нобел премиясе 1901-1925 Калып:Тынычлык өчен Нобел премиясе 1926-1950 Калып:Тынычлык өчен Нобел премиясе 1951-1975