Xaci Möxämmäd

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
(Хаҗи Мөхәммәт битеннән юнәлтелде)
Моңа күчү: навигация, эзләү
Xaci Möxämmäd
ﺣﺎﺟﻯ ﻣوُﺣﻪﻣﻣﻪﺩ
Altın Urdanıñ xanı

1419
aña qädär: Qäderbirde
däwamçısı: Oluğ Möxämmäd
Dine: İslam
Tuu:  ?
Ülem: 1427 yıl(1427)
Altın Urda çäçäk atu däwerendä, 14 ğasır

Xaci Möxämmäd (ﺣﺎﺟﻯ ﻣوُﺣﻪﻣﻣﻪﺩ) — Şäybäni näselennän çıqqan qısqa waqıttağı Altın Urda xanı (1419), Äbelxäyer xanlığınıñ berençe xanı (1420-1427).

Tarix[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Xaci Möxämmäd Cüçi ulı Şäybän näselennän çıqqan.

1419-1420 yılda İdegäy häm Qäderbirde arasında Cäyek yanındağı bäreleş näticäsendä ike köndäş häläk bula.

Tarqalu başlawı[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Xaci Möxämmäd İdegäy yağında suğışa. Şuña kürä mañğıt näselle Mansur kenäz Xaci Möxämmäd xan itep iğlan itä. Çınında Xaci Möxämmäd tik Altın Urdanıñ könçığış öleşe belän idärä itä, soñraq ul Äbelxäyer xanlığına (Üzbäk xanlığına) äwerelä. Bu waqıttan birle Altın Urda tarqala başlıy.

1421-1422 yılda Altın Urda könbatış öleşendä Oluğ Möxämmät häm Urus xan ulı Bäräk arasındağı suğış bara. Maweranahr soltanı Oluğbäk Bäräkne yaqlıy.

1423 yılda Oluğ Möxämmäd Bäräkne ciñä, näticädä Bäräk könçığışqa Xaci Möxämmäd cirenä qaça. Bäkläribäk Mansur qärdäş Bäräk yağına küçä häm alar Xaci Möxämmädne 1427 yılda ciñälär.

Oluğ Möxämmät Bäräkne ciñep, 1419 yıldan tänäfeslär belän 1432-1436 yılğa qädär Altın Urda xanı bula. Läkin ul waqıtta täxet öçen tuqtawsız suğış bara. 1438 yılda Oluğ Möxämmät Bolğar Olısına küçep, Qazannı ala häm bäysez Qazan xanlığına nigez sala.

Elgäre:
Qäderbirde
Altın Urda xanı

1419
Annarı:
Oluğ Möxämmät


Ädäbiät[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Равил Фәхретдинов. ТАТАР ХАЛКЫ ҺӘМ ТАТАРСТАН ТАРИХЫ.
  • Мыськов Е. П. Политическая история Золотой Орды (1236—1313 гг.). — Волгоград: Издательство Волгоградского государственного университета, 2003. — 178 с. — 250 экз. — ISBN 5-85534-807-5
  • Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. — СПб.: ЕВРАЗИЯ, 2010. — 408 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-91852-010-9
  • Селезнёв Ю. В. Элита Золотой Орды. — Казань: Издательство «Фэн» АН РТ, 2009. — 232 с.
  • Абд-ар-раззак Самарканди Места восхода двух счастливых звёзд и места слияния двух морей // Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. — М., 1941.