Хәбибрахман Мәсәгутов

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Хәбибрахман Мәсәгутов latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Хәбибрахман Мәсәгутов
Хәбибрахман Мәсәгутев.jpeg
Туган 4 (16) июль 1862
Алабуга, Вятка губернасы, Россия империясе
Үлгән апрель 1921 (58 яшь)
Симәй, Автономияле Кыргыз Совет Социалистик Республикасы, Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы[d]
Һөнәре сәясәтче
Masagutov Signature.jpg

Commons-logo.svg Хәбибрахман Мәсәгутов Викиҗыентыкта

Хәбибрахман Мәсәгутов (Хәбибрахман Әхмәтситдыйк улы Мәсәгутов, 4 (16) июль 1862, Алабуга, Вятка губернасы, Россия империясеапрель 1921 (58 яшь), Симәй, Автономияле Кыргыз Совет Социалистик Республикасы, Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы[d]) — дин һәм җәмәгать эшлеклесе, Нократ губернасының Алабуга өязеннән II чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1862 елның 4 (16) июлендә Алабуга шәһәрендә мулла Әхмәтситдик Фәтхулла улы Мәсагутов һәм аның хатыны Бибиәсма гаиләсендә туа. Нократ губерниясе Малмыж өязе Түнтәр авылы мәдрәсәсен (хәзер Татарстан Республикасы Балтач районы) һәм өяз училищесын тәмамлый. Шулай итеп, ул дини уку йортларында да, дөньяви уку йортларында да белем алган. Ул чактагы белеме һәм тиз карьерасы белән ул, һичшиксез, Алабуга өязендә шактый зур йогынты ясаган атасына бурычлы.

1886 елда Хәбибрахман 24 яшендә Алабуга өязе (хәзерге ТР Алабуга районы) Морт авылы 1 нче Җәмигъ мәчете имам-хатыйбы була. 1896 елда Алабуга өязенең 12 мәчет буйсындырган Морт мәчете ахуны була.

1907 елда II чакырылыш Россия империясе Дәүләт Думасы депутаты итеп Нократ губернасы Алабуга өязеннән сайлана. Мөселман фракциясе һәм мөселман хезмәт төркеме әгъзасы. «Дума» газетасын оештыручыларның берсе.

1917 елдан соң Хәбибрахман Мәсагутов Семипалатинск шәһәренә күчеп килә, анда сәүдә эшчәнлеге белән шөгыльләнә. 1921 елның 3 мартында Семипалатинск шәһәренең 3 нче Җәмигъ мәчете имамы вазыйфаларын башкара. 1921 елның апрелендә кыргыз АССРның Семипалатинск шәһәрендә (хәзер Казахстан Республикасының Семей шәһәрендә) үпкә ялкынсынуыннан үлә.

Династиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бу нәсел Казан губернасы Казан өязе Арча даригасы (соңрак Нократ губернасы Алабуга өязе, хәзер Татарстан Республикасы Әгерҗе районы) ясаш татарларыннан килеп чыга. Ул, ким дигәндә, Масагутовлар династиясеннән бишенче укытучы һәм дүрт буыннан да ким булмаган указ мулласы булган:

Бабасы Фәтхулла Мәсәгыйтов (1787-1863) - Нократ губернасы Алабуга өязе Кодаш авылы мөгаллиме. Әтисе-Әхмәтситдик Фәтхулла улы Мәсәгыйтов (Әхмәтситдик Фәтхуллин) (1815-1892) — Алабуга өязенең Кодаш авылында туган. 1839 елда, 24 яшендә Алабуга шәһәренә күчеп килә, анда малайларны грамотага һәм мөселман хокукына өйрәтә башлый. 1844 елның апрелендә указ мулласы булырга теләк белдерә һәм Алабуга мөселманнарының моңа ризалыгын ала. Әхмәтситдик Мәсәгыйтов Алабуга шәһәре имамы һәм укытучысы вазифасында 50 елдан артык эшләгән. Аның турыдан-туры катнашында XIX гасырның 60 нчы елларында Алабуга шәһәренең Татар бистәсендә (хәзерге Тукай урамы) Җәмигъ мәчете төзелә.

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]